III KK 100/13

Sygn. akt III KK 100/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 września 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marian Buliński SSN Piotr Hofmański Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Bogumiły Drozdowskiej, w sprawie W. O. skazanego z art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 178 a § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 10 września 2013 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego w części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 16 listopada 2012 r., uchyla wyrok w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ł. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 16 listopada 2012 r., W. O. uznany został za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w akcie oskarżenia, a 2 polegającego na tym, że „w dniu 23 sierpnia 2012 r. w P., będąc uprzednio prawomocnie skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. w sprawie sygn. akt II K 1…/09, za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, jechał jako kierujący pojazdem mechanicznym – samochodem m-ki Opel Kadet w ruchu lądowym, znajdując się w stanie nietrzeźwości – 1,07 mg/l; 0,93 mg/l; 0,95 mg/l; 0,94 mg/l alkoholu w organizmie, czym nie zastosował się do zakazu kierowania pojazdami mechanicznymi, orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. w sprawie sygn. akt II K …/09, na okres 3 lat” – tj. przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k. i za to skazany na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres próby wynoszący 4 lata oraz grzywnę w wymiarze 60 stawek dziennych z ustaleniem wysokości jednej stawki na kwotę 10 zł. Orzeczenie to, zawierające również rozstrzygnięcie o kosztach, nie zostało zaskarżone i uprawomocniło się w dniu 24 listopada 2012 r. Kasację od powołanego wyroku, w części dotyczącej orzeczenia o karze, na niekorzyść skazanego, wniósł w dniu 22 marca 2013 r. Prokurator Generalny. Zarzucił w niej „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego – art. 42 § 2 k.k., polegające na nieorzeczeniu w stosunku do W.O., skazanego za popełnienie czynu z art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k., obligatoryjnego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju”, wnosząc o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniesiona na niekorzyść skazanego, z zachowaniem terminu określonego w art. 524 § 3 k.p.k., kasacja Prokuratora Generalnego została uwzględniona w całości, trafny okazał się bowiem sformułowany w niej zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego. Nie ulega wątpliwości, że skazując oskarżonego za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, w czasie popełnienia którego znajdował się on w stanie nietrzeźwości, na sądzie – stosownie do treści art. 42 § 2 k.k. – ciąży obowiązek orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju. 3 W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy postąpił wbrew temu wymogowi i pomimo przypisania W. O. przestępstwa z art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k., nie orzekł obligatoryjnego środka karnego, naruszając tym samym wskazany w zarzucie kasacji przepis prawa materialnego, zaś naruszenie to miało, co oczywiste, istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego (zob. uchwała z dnia 25 marca 2010 r., I KZP 36/09, OSNKW 2010, z. 5, poz. 40; wyroki: z dnia 1 września 2011 r., V KK 168/11, R-OSNKW 2011, poz. 1542 i z dnia 5 lipca 2012 r., V KK 150/12, niepubl.), pomimo tego, że skarżony niniejszą kasacją wyrok obarczony jest uchybieniem polegającym w istocie na braku obligatoryjnego rozstrzygnięcia w przedmiocie środka karnego, i takiego też naruszenia prawa dotyczy podniesiony w kasacji zarzut, zasadnym było – jak to uczynił Prokurator Generalny – zaskarżenie przedmiotowego orzeczenia w części dotyczącej orzeczenia o karze, ponieważ w postępowaniu kasacyjnym nie jest możliwe uchylenie orzeczenia wyłącznie w części, której orzeczenie to nie zawiera, a więc np. co do braku w nim rozstrzygnięcia w kwestii środka karnego. Z tych względów podzielono więc stanowisko skarżącego co do zakresu zaskarżenia uchylając poddany kontroli kasacyjnej wyrok właśnie w części dotyczącej orzeczenia o karze, tym bardziej, że środek karny jest przecież składnikiem ogółu represji stosowanej za przypisane przestępstwo. W ponowionym postępowaniu Sąd Rejonowy powinien, orzekając w zakresie w jakim nastąpiło przekazanie, mieć na uwadze (co Sąd Najwyższy zauważa z urzędu – art. 442 § 3 k.p.k.), że wprawdzie kasacja ta wniesiona została na niekorzyść oskarżonego co do rozstrzygnięcia o karze, a więc o karze i o środkach karnych, ale podniesiony zarzut nie odnosił się do samej kary, lecz jedynie do braku rozstrzygnięcia o obligatoryjnym środku karnym. Tym samym uchybienie podniesione w przedmiotowej kasacji nie stwarza warunków do surowszego orzekania obecnie odnośnie samej kary czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony dyspozycją art. 443 k.p.k. (zob. uzasadnienie - in fine - powołanej wyżej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2010 r.). Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w wyroku. 4