III KB 190/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSędzia Sądu Najwyższego D.D. złożył wniosek o wyłączenie Sędziego Sądu Najwyższego T.D. od udziału w sprawie, powołując się na art. 42 § 1 w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. Głównym argumentem wnioskodawcy było to, że Sędzia T.D. został powołany na urząd sędziego w procedurze nominacyjnej przeprowadzonej przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., co zdaniem wnioskodawcy rodzi wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności, a także narusza zasadę nemo iudex in causa sua. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek na posiedzeniu bez udziału stron, postanowił pozostawić go bez rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na kilku kluczowych argumentach. Po pierwsze, Sąd Najwyższy odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. (sygn. akt P 22/19), który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis dopuszczający rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości jego powołania przez Prezydenta RP na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. W konsekwencji, wniosek kwestionujący bezstronność sędziego wyłącznie z powodu jego powołania w ramach tej procedury jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Sąd podkreślił, że orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co wyklucza normatywne podstawy do podważania konstytucyjnego umocowania KRS z 2017 r. oraz ważności powołań sędziowskich. Po drugie, Sąd uznał, że skoro art. 41 k.p.k. nie obejmuje badania okoliczności związanych z powołaniem na urząd sędziego, zarzut orzekania przez sędziego we własnej sprawie pozostaje bezprzedmiotowy na gruncie tego przepisu. Po trzecie, Sąd Najwyższy konsekwentnie przyjmował, że pojęcie „sędziego” w art. 42 § 1 k.p.k. odnosi się do sędziego, którego dotyczą wątpliwości co do bezstronności, a nie do sędziego składającego wniosek. Oznacza to, że sędzia nie może skutecznie złożyć wniosku o wyłączenie innego sędziego w trybie art. 42 § 1 k.p.k. Z tych względów wniosek został pozostawiony bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy ustawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego w kwestii dopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na wadliwości procedury nominacyjnej oraz możliwości składania takich wniosków przez samych sędziów.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z procedurą nominacyjną sędziów w Polsce po 2017 roku oraz możliwości składania wniosków o wyłączenie przez sędziów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy okoliczności dotyczące procedury nominacyjnej sędziego, w tym sposób powołania przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 2017 r., mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okoliczności dotyczące procedury nominacyjnej sędziego, w tym sposób jego powołania, nie podpadają pod dyspozycję art. 41 § 1 k.p.k. i nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 22/19, który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis dopuszczający rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości jego powołania. W związku z tym, wniosek oparty wyłącznie na kwestionowaniu procedury nominacyjnej jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Dodatkowo, art. 41 k.p.k. nie obejmuje badania okoliczności powołania na urząd sędziego.
Czy sędzia może skutecznie złożyć wniosek o wyłączenie innego sędziego od udziału w sprawie na podstawie art. 42 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pojęcie 'sędziego' w art. 42 § 1 k.p.k. odnosi się do sędziego, którego dotyczą wątpliwości co do bezstronności, a nie do sędziego składającego wniosek. W związku z tym, sędzia nie może skutecznie zainicjować kontroli bezstronności innego członka składu orzekającego w tym trybie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy konsekwentnie przyjmował, że art. 42 § 1 k.p.k. nie pozwala sędziemu na złożenie wniosku o wyłączenie innego sędziego. Wniosek taki jest niedopuszczalny z mocy ustawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| T.D. | osoba_fizyczna | sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie |
| X.Y. | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia nie może skutecznie złożyć wniosku o wyłączenie innego sędziego.
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności dotyczące procedury nominacyjnej sędziego nie stanowią podstawy do jego wyłączenia.
Pomocnicze
u.KRS art. 9a
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Wspomniana w kontekście procedury nominacyjnej, której wadliwość była podstawą wniosku o wyłączenie.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wspomniana w kontekście wyroku TK P 22/19 dotyczącego powoływania sędziów.
Konstytucja RP art. 144 § ust. 3 pkt 17
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wspomniana w kontekście wyroku TK P 22/19 dotyczącego powoływania sędziów.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podkreślenie mocy obowiązującej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okoliczności dotyczące procedury nominacyjnej sędziego nie stanowią podstawy do jego wyłączenia na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., zgodnie z orzecznictwem TK. • Sędzia nie może skutecznie złożyć wniosku o wyłączenie innego sędziego na podstawie art. 42 § 1 k.p.k.
Odrzucone argumenty
Sędzia T.D. powinien zostać wyłączony z powodu wadliwej procedury nominacyjnej, co narusza zasadę nemo iudex in causa sua.
Godne uwagi sformułowania
wniosek niedopuszczalny z mocy ustawy • nie podpada pod dyspozycję art. 41 § 1 k.p.k. • brak normatywnych podstaw do podważania konstytucyjnego umocowania Krajowej Rady Sądownictwa • zarzut orzekania przez sędziego we własnej sprawie pozostaje na gruncie tego przepisu zupełnie bezprzedmiotowy • brak jest podstaw do przyjęcia, iż sędzia może skutecznie złożyć wniosek o wyłączenie innego sędziego w trybie art. 42 § 1 k.p.k.
Skład orzekający
Zbigniew Kapiński
przewodniczący
T.D.
członek
D.D.
wnioskodawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego w kwestii dopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na wadliwości procedury nominacyjnej oraz możliwości składania takich wniosków przez samych sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z procedurą nominacyjną sędziów w Polsce po 2017 roku oraz możliwości składania wniosków o wyłączenie przez sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezawisłości sędziowskiej i procedur nominacyjnych, które są przedmiotem publicznej debaty. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego ma istotne znaczenie dla interpretacji przepisów proceduralnych i konstytucyjnych.
“Czy sędzia może sam wyłączyć innego sędziego? SN rozwiewa wątpliwości ws. procedury nominacyjnej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.