III KB 190/25

SN
III KB 190/25
POSTANOWIENIE
Dnia 1 kwietnia 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
Prezes SN Zbigniew Kapiński
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 1 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu bez udziału stron
wniosku Sędziego Sądu Najwyższego D.D. o wyłączenie Sędziego Sądu Najwyższego T.D.
od udziału w sprawie III KB 190/25 (KRI 1570),
na podstawie art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.
a contrario
postanowił:
wniosek pozostawić bez rozpoznania
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 3 marca 2026 r., Sędzia Sądu Najwyższego D.D., powołując się na art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k., wni
ó
sł o wyłączenie Sędziego Sądu Najwyższego T.D. od ponownego rozpoznania wniosku o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie X.Y. wymog
ó
w niezawisłości i bezstronności w sprawie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie o sygn. akt II AKo 175/25, w kt
ó
rej postanowieniem z dnia 4 grudnia 2025 r. wyłączono m.in. sędziego Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie X.Y. od udziału w sprawie o sygn. akt II AKa 116/24.
W argumentacji przywołanej w uzasadnieniu wniosku wskazano, że Sędzia T.D. został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. i w związku z tym rozpoznanie przez tego Sędziego ponownego wniosku o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie X.Y. wymog
ó
w niezawisłości i bezstronności, powodowałoby konieczność zajęcia stanowiska odnośnie do okoliczności, kt
ó
ra bezpośrednio dotyczy Sędziego T.D. i jego procedury nominacyjnej. W ocenie SSN D.D. – nieuwzględnienie jego wniosku o wyłączenie SSN T.D. doprowadzi do sytuacji objętej zakazem
nemo iudex in causa sua
.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek Sędziego Sądu Najwyższego D.D. o wyłączenie Sędziego Sądu Najwyższego T.D. jest niedopuszczalny z mocy ustawy, wobec czego należało go pozostawić go bez rozpoznania.
Z przedstawionej we wniosku argumentacji wynika, że jedynym powodem, dla kt
ó
rego SSN D.D. wystąpił z wnioskiem o wyłączenie sędziego jest okoliczność, że został on powołany na urząd sędziego – jak twierdzi wnioskujący Sędzia - w wadliwej procedurze nominacyjnej przeprowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.
Nie budzi jednak wątpliwoś
ci,
że okoliczność ta nie podpada pod dyspozycję art. 41 § 1 k.p.k. Po pierwsze należy mieć na uwadze treść wyroku z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, w kt
ó
rym Trybunał Konstytucyjnego uznał, że „
[a]rt. 41
§ 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), stosowany odpowiednio na podstawie art. 74
1
pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład kt
ó
rej wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”.
W konsekwencji wniosek o wyłączenie sędziego, w kt
ó
rym na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. kwestionuje się bezstronność sędziego tylko z powodu jego powołania na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. jest niedopuszczalny z mocy ustawy (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2024 r., I KO 52/23).
Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W doktrynie dominuje pogląd, że moc powszechnie obowiązująca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego powoduje, iż wszystkie inne organy władzy publicznej, r
ó
wnież organy władzy sądowniczej, mają obowiązek przestrzegania i stosowania tych orzeczeń. W świetle powyższego stwierdzić
nale
ży, że brak jest normatywnych podstaw do podważania konstytucyjnego umocowania Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. oraz jej uprawnień do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości, a także kwestionowania ważności i skuteczności powołań sędziowskich dokonanych przez Prezydenta RP w ramach przysługującej mu wyłącznej i nie podlegającej weryfikacji prerogatywy, na podstawie rekomendacji udzielonej przez ten organ (zob. m.in.: postanowienie TK z dnia 3 czerwca 2008 r., Kpt 1/08; wyrok TK z dnia 25 czerwca 2012 r., K 18/09; wyrok TK z dnia 11 września 2017 r., K 10/17, OTK-A 2017, poz. 64).
Jeżeli zaś chodzi o kwestię naruszenia zakazu
nemo iudex in causa sua,
to zauważyć
nale
ży, że skoro art. 41 k.p.k. nie obejmuje swoim zakresem badania okoliczności związanych z powołaniem na urząd sędziego, to tym samym zarzut orzekania przez sędziego we własnej sprawie pozostaje na gruncie tego przepisu zupełnie bezprzedmiotowy.
Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie przyjmowano, że użyte w art. 42 § 1 k.p.k. pojęcie „sędziego” odnosi się wyłącznie do sędziego, którego dotyczą wątpliwości co do jego bezstronności, a więc do samego zainteresowanego. Oznacza to, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż sędzia może skutecznie złożyć wniosek o wyłączenie innego sędziego w trybie art. 42 § 1 k.p.k., co wyklucza dopuszczalność inicjowania w ten sposób kontroli bezstronności członka składu orzekającego (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 4 czerwca 2013 r., II KK 7/13 i 21 kwietnia 2011 r., V KK 386/10).
Zgodnie zatem z przedstawionym wyżej poglądem Sądu Najwyższego, sędzia zgłaszający wniosek o zbadanie bezstronności innego sędziego, z kt
ó
rym zasiada w składzie, nie może tego uczynić w oparciu o art. 42 § 1 k.p.k. – jako wniosek sędziego w rozumieniu powołanego przepisu.
Z podanych wyżej względ
ó
w, wniosek Sędziego D.D. złożony na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. o wyłączenie Sędziego T.D., należało pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy ustawy.
[WB]
[a.ł]
‎