III KAS 1/05

Postanowienie z dnia 26 stycznia 2006 r. 
III KAS 1/05 
 
1. Niedopuszczalne jest wszczęcie i prowadzenie sporu zbiorowego do-
tyczącego treści porozumienia w sprawie wzrostu wynagrodzeń zawartego na 
podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym syste-
mie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz 
o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.), którego stroną 
jest organizacja związkowa, przed dniem wypowiedzenia takiego porozumienia 
(art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, 
Dz.U. Nr 55, poz. 236 ze zm.). 
2. Spory zbiorowe prowadzone w fazie rokowań i mediacji jako spory za-
kładowe mogą zostać przekształcone w fazie postępowania przed kolegium 
arbitrażu społecznego w jeden spór wielozakładowy, jeżeli takie przekształce-
nie wynika z woli stron tych sporów, przedmiot sporu dotyczy pracowników 
zatrudnionych przez więcej niż jednego pracodawcę, a prawa i interesy wszyst-
kich pracowników i pracodawców objętych sporem są reprezentowane przez 
podmioty upoważnione do działania w imieniu uczestników występujących po 
stronie pracowników i pracodawców. W takim przypadku właściwe do rozstrzy-
gnięcia sporu jest Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Najwyższym 
(art. 16 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu spo-
rów zbiorowych). 
 
Przewodniczący SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca), Członkowie: Benedykt 
Fiutowski, Anna Gajkowska, Wojciech Góźdź, Andrzej Kołodziński, Rafał Łysiak, 
Elżbieta Polańska. 
 
Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Najwyższym, po rozpoznaniu w 
dniu 26 stycznia 2006 r. sprawy z wniosku: Międzyzakładowej Organizacji Związko-
wej NSZZ „Solidarność", Elektrowni Połaniec SA - Grupa Electrabel, Międzyzakłado-
wego Związku Zawodowego przy Elektrowni Połaniec SA - Grupa Electrabel, Mię-
dzyzakładowego Związku Zawodowego Pracowników Ruchu Ciągłego, Związku Za-
wodowego Pracowników Dozoru Elektrowni im. Tadeusza Kościuszki w Połańcu i 

 
2
Międzyzakładowej Organizacji Związkowej „Energetyk" przy Elektrowni Połaniec o 
rozpoznanie sporu zbiorowego pracy dotyczącego realizacji przyrostu przeciętnego 
miesięcznego wynagrodzenia w 2005 r. z następującymi pracodawcami: Elpologisty-
ka Sp. z o.o. w Połańcu, Elpolab Sp. z o.o. w Połańcu, Elpobud Sp. z o.o. w Połańcu, 
Elposerwis Sp. z o.o. w Połańcu, Centrum Ratownictwa i Ochrony Straż Pożarna Sp. 
z o.o. w Połańcu, Elpoautomatyka Sp. z o.o. w Połańcu, Elporem Sp. z o.o. w Połań-
cu, CTL Maczki-Bór Sp. z o.o. w Sosnowcu 
 
p o s t a n o w i ł o: 
 
1. o d r z u c i ć   wniosek w zakresie dotyczącym żądania ustalenia przyrostu 
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 2005 r. na poziomie 7% w spółkach: 
„Elpolab" Sp. z o.o. w Połańcu, „Elpoautomatyka" Sp. z o.o. w Połańcu i „Elpobud" 
Sp. z o.o. w Połańcu; 
2. u z n a ć, że spółki „Elpologistyka" Sp. z o.o. w Połańcu, „Elposerwis" Sp. z 
o.o. w Połańcu, „Centrum Ratownictwa i Ochrony Straż Pożarna" Sp. z o.o. w Połań-
cu, „Elporem" Sp. z o.o. w Połańcu i „CTL Maczki-Bór" Sp. z o.o. w Sosnowcu, nie 
mają obowiązku ustalenia wskaźnika przyrostu przeciętnych miesięcznych wynagro-
dzeń w 2005 r. pracowników, którzy przeszli do nich z Elektrowni im. Tadeusza Ko-
ściuszki Spółka Akcyjna z siedzibą w Połańcu na zasadach określonych w art. 231 
k.p., na poziomie 7%.  
 
U z a s a d n i e n i e 
 
W pismach z 13 kwietnia 2005 r. strona prowadząca spór zbiorowy w interesie 
pracowników (dalej określana jako: „strona związkowa”), reprezentowana przez 
wnioskodawców w niniejszym postępowaniu, wezwała pracodawców, tj spółki: „El-
pologistyka” Sp. z o.o. w Połańcu, „Elpolab” Sp. z o.o. w Połańcu, „Elpobud” Sp. z 
o.o. w Połańcu, „Elposerwis” Sp. z o.o. w Połańcu, „Centrum Ratownictwa i Ochrony 
Straż Pożarna” Sp. z o.o. w Połańcu, „Elpoautomatyka” Sp. z o.o. w Połańcu, „Elpo-
rem” Sp. z o.o. w Połańcu i „CTL Maczki-Bór” Sp. z o.o. w Sosnowcu, do ustalenia 
przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 2005 r. na poziomie 7%, 
wskazując, że w razie nieuwzględnienia żądania zostanie ogłoszony strajk. Jako 
dzień zapowiedzianego strajku wskazano 17 maja 2005 r. Rokowania i mediacje, 

 
3
prowadzone następnie z poszczególnymi pracodawcami, nie doprowadziły do za-
warcia porozumień i zakończyły się spisaniem protokołów rozbieżności.  
We wniosku o wszczęcie postępowania przed Kolegium Arbitrażu Społecz-
nego przy Sądzie Najwyższym strona związkowa wniosła o zobowiązanie pracodaw-
ców do realizacji przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 2005 r. dla 
pracowników, którzy zostali zatrudnieni przez nich na podstawie art. 231 k.p., w wy-
sokości 7%. Strona związkowa wskazała również, że trzy spółki działające na terenie 
Elektrowni im. Tadeusza Kościuszki Spółka Akcyjna z siedzibą w Połańcu (obecnie 
Elektrownia Połaniec S.A. - Grupa Electrabel, dalej powoływana, jako „Elektrownia”), 
tj. Elpoeko, Elpoterm i Elpoinformatyka, podzieliły stanowisko związków zawodowych 
i podniosły wynagrodzenia o 7%. Spółki Elporem i Elpoautomatyka zgodziły się na 
taką podwyżkę, jednakże następnie zmieniły zdanie.  
Przedstawione wyżej żądanie strona związkowa wywodzi z porozumienia z 14 
lutego 2003 r. kończącego spór zbiorowy pomiędzy Elektrownią a Związkami Zawo-
dowymi działającymi w tej Spółce (dalej powoływane, jako: „Porozumienie”). Poro-
zumienie to kończyło spór dotyczący restrukturyzacji Elektrowni, wszczęty 6 grudnia 
2002 r. Porozumienie, między innymi, określiło uprawnienia pracowników, którzy 
przechodzą do nowych pracodawców (w tym pracodawców będących uczestnikami 
niniejszego sporu przed Kolegium) na podstawie art. 231 k.p. W szczególności § 4 
Porozumienia stanowi, że: „1) Do pracowników Elektrowni, którzy przejdą do nowego 
pracodawcy w trybie art. 231 Kodeksu pracy, będą stosowane postanowienia Po-
nadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Przemysłu Energe-
tycznego, Układu, a także Pakietu Socjalnego zawartego 9 II 2000 roku pomiędzy 
Związkami Zawodowymi działającymi w Elektrowni i Tractebel S.A. w części, w jakiej 
nadal obowiązuje w Elektrowni, którymi byli objęci przed przejściem do nowego pra-
codawcy. Postanowienia wynikające z aktów, o których mowa w zdaniu poprzednim 
będą obowiązywały co najmniej do 31 sierpnia 2008 roku, z zastrzeżeniem postano-
wień § 9. 2) Postanowienia układów wymienionych w ust. 1 niniejszego paragrafu 
stosowane będą w brzmieniu obowiązującym w dniu przejścia pracownika do nowe-
go pracodawcy.” 
Treść odpowiednich postanowień Pakietu Socjalnego, zawartego 9 lutego 
2000 r. pomiędzy związkami zawodowymi reprezentującymi pracowników Elektrowni 
im. Tadeusza Kościuszki Spółki Akcyjnej z siedzibą w Połańcu a inwestorem - 
Spółką Tractebel S.A. w związku zamiarem nabycia przez tego inwestora akcji Elek-

 
4
trowni od Skarbu Państwa, przedstawia się następująco: „III. 4. Inwestor gwarantuje, 
że Zarząd Elektrowni ukształtuje politykę płacową pracodawcy w taki sposób, aby od 
roku 2002 realny przyrost przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia był wyższy o 
1% od wskaźnika ustalonego w trybie ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowa-
nia przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektó-
rych ustaw. W przypadku braku takiego wskaźnika, strony zobowiązują się nie-
zwłocznie podjąć negocjacje w celu ustalenia wskaźnika wzrostu płac, wyższego od 
prognozowanego wskaźnika inflacji dóbr i usług konsumpcyjnych przyjmowanego do 
ustawy budżetowej, biorąc także pod uwagę inne prognozowane wskaźniki inflacji. 
Przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem stanowiącym podstawę przyrostu wyna-
grodzeń w roku 2002, będzie przeciętne wynagrodzenie osiągnięte w roku 2001 
obejmujące wynagrodzenia obciążające koszty, uwzględniające tytuły wypłat okre-
ślone w punktach 2 i 3 niniejszego rozdziału. W kolejnych latach bazą będzie rok 
poprzedni. Gdyby rzeczywisty wskaźnik inflacji różnił się o ponad 1 punkt procentowy 
od wskaźnika prognozowanego lub przyjętego do wzrostu płac, wynagrodzenie w 
następnym roku zostanie skorygowane o różnicę pomiędzy wskaźnikiem rzeczywi-
stym a prognozowanym lub przyjętym do wzrostu płac. Podwyżka płac musi obej-
mować wszystkich pracowników jeden raz w roku kalendarzowym, z mocą od 1 lu-
tego każdego roku”. 
Z kolei art. 14.1 ust. 4 zakładowego układu zbiorowego pracy dla pracowników 
Przedsiębiorstwa Spółki Elektrownia im. Tadeusza Kościuszki Spółki Akcyjnej w Po-
łańcu, zawartego 28 sierpnia 1997 r. (dalej powoływanym jako „zuzp”, który został 
dodany do układu protokołem dodatkowym nr 13, zawartym 4 grudnia 2000 r., ma 
następujące brzmienie: "Gwarancje płacowe i zasady kształtowania wynagrodzeń: 4. 
Zarząd Elektrowni ukształtuje politykę płacową Pracodawcy w taki sposób, aby od 
roku 2002 realny przyrost przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia był wyższy o 
1% od wskaźnika ustalonego w trybie ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowa-
nia przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektó-
rych ustaw. W przypadku braku takiego wskaźnika, Strony zobowiązują się nie-
zwłocznie podjąć negocjacje w celu ustalenia wskaźnika wzrostu płac, wyższego od 
prognozowanego wskaźnika inflacji, dóbr i usług konsumpcyjnych przyjmowanego do 
ustawy budżetowej, biorąc także pod uwagę inne prognozowane wskaźniki inflacji. 
Przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem stanowiącym podstawę przyrostu wyna-
grodzeń w roku 2002, będzie przeciętne wynagrodzenie osiągnięte w roku 2001 

 
5
obejmujące wynagrodzenia obciążające koszty, uwzględniające tytuły wypłat okre-
ślone w punktach 1, 2 i 3. W kolejnych latach bazą będzie rok poprzedni. Gdyby rze-
czywisty wskaźnik inflacji różnił się o ponad 1 punkt procentowy od wskaźnika pro-
gnozowanego lub przyjętego do wzrostu płac, wynagrodzenie w następnym roku zo-
stanie skorygowane o różnicę pomiędzy wskaźnikiem rzeczywistym a prognozowa-
nym lub przyjętym do wzrostu płac. Podwyżka płac musi obejmować wszystkich pra-
cowników jeden raz w roku kalendarzowym, z mocą od 1 lutego każdego roku. W 
razie zachwiania na niekorzyść pracowników Elektrowni relacji pomiędzy przecięt-
nym miesięcznym wynagrodzeniem pracowników Elektrowni a przeciętnym mie-
sięcznym wynagrodzeniem w sektorze przedsiębiorstw lub w razie wzrostu wydajno-
ści mierzonego zwiększeniem sprzedaży (w złotych z uwzględnieniem inflacji) na 
jednego pracownika, po roku 2004 Pracodawca przystąpi do renegocjacji ze Związ-
kami zawodowymi wskaźników procentowych określonych w niniejszym ustępie, 
celem ich zwiększenia”. 
W pismach z 13 kwietnia 2005 r., wszczynających spory zbiorowe z poszcze-
gólnymi pracodawcami, strona związkowa motywowała żądanie objęte sporem na-
stępująco. Na podstawie § 4 ust. 1 porozumienia kończącego spór zbiorowy z dnia 
14 lutego 2003 r. ustalona została zasada, że „do pracowników Elektrowni, którzy 
przejdą do nowego pracodawcy w trybie art. 231 Kodeksu pracy, będą stosowane 
postanowienia Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników 
Przemysłu Energetycznego, Układu, a także Pakietu Socjalnego zawartego 9 II 2000 
roku pomiędzy Związkami Zawodowymi działającymi w Elektrowni i Tractebel S.A. w 
części, w jakiej nadal obowiązuje w Elektrowni, którymi byli objęci przed przejściem 
do nowego pracodawcy”. Postanowienie to w sposób jednoznaczny przesądza o za-
sadzie równych praw pracowników Elektrowni i pracowników, którzy przeszli do in-
nych podmiotów na zasadzie art. 231 k.p., w odniesieniu do układów zbiorowych i 
Pakietu, poprzez posłużenie się zwrotem „w jakiej nadal obowiązuje”.  
Podwyżki coroczne wynikające z ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocja-
cyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń oraz Układu i 
Pakietu socjalnego nie mogą być niższe niż według wskaźnika ustalonego w trybie 
ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. plus 1%. Mogą być natomiast wyższe. Stanowi o 
tym pkt 4 Gwarancji płacowych i zasad kształtowania wynagrodzeń Pakietu socjalne-
go. Coroczne podwyżki w Elektrowni należy traktować jako aktualizację roczną pkt 4 
Pakietu socjalnego oraz art. 14.1 ust. 4 zakładowego układu zbiorowego, formę 

 
6
zmiany tych umów. Wskazując na powyższe brak jest podstaw prawnych do stoso-
wania wobec pracowników z art. 231 niższych podwyżek niż te, które zostały wyne-
gocjowane w Elektrowni. 
Ponadto, jak wynika z przebiegu postępowania przed Kolegium, strona związ-
kowa wywodzi swoje żądanie z wykładni, przytoczonego wyżej, art. 14.1 ust. 4 zda-
nie 5 zuzp. W opinii związków zawodowych postanowienie to oznacza, że w sytuacji, 
gdy: (-) w 2004 r. ustalony na podstawie ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocja-
cyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębior-
ców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 ze zm., powoływa-
nej dalej, jako „ustawa o negocjacyjnym systemie”) wskaźnik przyrostu przeciętnych 
wynagrodzeń u przedsiębiorców wynosił 3,2%, a dokonana podwyżka wynagrodzeń 
wynosiła 4,2% (wskaźnik plus jeden punkt procentowy), (-) prognozowany wskaźnik 
inflacji został w ustawie budżetowej ustalony na 2%, a (-) inflacja w 2004 r. wynosiła 
3,5% - pracodawcy są zobowiązani do dokonania w 2005 r. korekty podwyżki przez 
dokonanie dodatkowej podwyżki w wysokości 1,5%, a więc różnicy między rzeczywi-
stym wskaźnikiem inflacji a wskaźnikiem prognozowanym. Zdaniem strony związko-
wej, zgodnie z rozpatrywaną normą układową, należy porównywać rzeczywisty 
wskaźnik inflacji ze wskaźnikiem prognozowanym, natomiast bez znaczenia jest wy-
sokość wskaźnika przyjętego do wzrostu płac. 
W argumentacji pracodawców prezentowanej w protokołach rozbieżności po-
wtarzają się następujące argumenty. Ustalenie między związkami zawodowymi a 
Elektrownią Połaniec S.A. - Grupa Electrabel Suez wskaźnika przyrostu przeciętnych 
miesięcznych wynagrodzeń w 2005 r. na poziomie 7% nie ma żadnych skutków 
prawnych dla pracodawcy. Teza, że coroczne podwyżki w Elektrowni należy trakto-
wać, jako aktualizację roczną punktu 4, rozdziału III Pakietu socjalnego oraz art. 14.1 
ust. 4 zuzp dla pracowników Elektrowni Połaniec, pozostaje w sprzeczności z zapi-
sem § 4 ust. 1 Porozumienia kończącego spór zbiorowy z dnia 14 lutego 2003 r., z 
którego wynika, że nowy pracodawca jest związany zapisami tych dokumentów w 
brzmieniu na dzień przejęcia pracowników w trybie ustawowym. Jakiekolwiek inne 
porozumienia zawierane między Elektrownią Połaniec i związkami zawodowymi nie 
są dla nowego pracodawcy wiążące. Ponadto pracodawcy wskazywali, że niektórzy 
z nich zawarli ze związkami zawodowymi porozumienie w sprawie wzrostu wynagro-
dzeń w spółce w 2005 r. w trybie ustawy o negocjacyjnym systemie, ustalając 
wskaźnik przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia dla pracowników, 

 
7
którzy przeszli do spółki na zasadzie art. 231 k.p., na poziomie 5,5%. Porozumienie 
to jest ważne i wiążące dla stron, a jego zmiana może nastąpić wyłącznie w trybie 
wymienionej ustawy, która w art. 4 ust. 3a stwierdza, że podstawą zmiany ustalenia 
przyrostu przeciętnego wynagrodzenia, może być zmiana sytuacji i możliwości finan-
sowych przedsiębiorcy, a od zawarcia porozumienia sytuacja ta i możliwości finan-
sowe nie uległy poprawie. Takie porozumienia zostały zawarte w spółkach: Elpolab 
(24 lutego 2005), Elpoautomatyka (24 lutego 2005), Elpobud (23 lutego 2005). Na-
tomiast pozostali pracodawcy, wobec niezawarcia porozumienia w trybie ustawy o 
negocjacyjnym systemie, wprowadzili stosownymi aktami wewnętrznymi (zarządze-
niami prezesa) zasady realizacji wzrostu wynagrodzeń w spółce w 2005 r., ustalając 
wskaźnik przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia dla pracowników, 
którzy przeszli do spółki na zasadzie art. 231 k.p., na poziomie 5,5%, w trybie tej 
ustawy. W protokołach rozbieżności pracodawcy podkreślili, że zmiana wysokości 
tego wskaźnika może nastąpić wyłącznie w trybie art. 4 ust. 3a wyżej wymienionej 
ustawy, który stwierdza, że podstawą zmiany ustalenia przyrostu przeciętnego wy-
nagrodzenia, może być zmiana sytuacji i możliwości finansowych przedsiębiorcy, a 
od zawarcia porozumienia sytuacja ta i możliwości finansowe nie uległy poprawie.  
Niektórzy pracodawcy wskazali ponadto, że związki zawodowe nie ustosun-
kowały się pozytywnie do żadnej z kolejnych propozycji kompromisowego rozwiąza-
nia sporu, przedstawianych przez spółkę.  
Odnośnie do wykładni art. 14.1 ust. 4 zdanie 5 zuzp strona pracodawców 
podniosła, w toku postępowania przed Kolegium, że w świetle tego postanowienia 
układu pracodawcy nie są zobowiązani do dokonania dodatkowej podwyżki, ponie-
waż różnica między rzeczywistym wskaźnikiem inflacji a wskaźnikiem (przyrostu 
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia) przyjętym do wzrostu płac, nie przekro-
czyła jednego punktu procentowego (3,5% - 3,2% = 0,3 punktu procentowego, a więc 
mniej niż jeden punkt procentowy).  
 
Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Najwyższym zważyło, co nastę-
puje: 
 
W pierwszej kolejności Kolegium rozpatrzyło swoją właściwość do rozpozna-
nia niniejszego sporu. Wątpliwości w tej kwestii wynikają z faktu, że w fazie rokowań i 
mediacji spór był prowadzony jako osiem odrębnych sporów zakładowych. Dopiero 

 
8
po zakończeniu mediacji w poszczególnych spółkach spisaniem protokołów rozbież-
ności, strona związkowa wystąpiła z jednym wnioskiem o poddanie sporu toczącego 
się między nią a poszczególnymi spółkami rozstrzygnięciu Kolegium Arbitrażu Spo-
łecznego przy Sądzie Najwyższym. W tej sytuacji rozważenia wymaga, czy spór ten 
jest sporem wielozakładowym w rozumieniu art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 
1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (Dz.U. Nr 55, poz. 236 ze zm.). Zgodnie 
z tym przepisem: „spór zakładowy rozpoznaje kolegium arbitrażu społecznego przy 
sądzie wojewódzkim, w którym utworzony jest sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. 
Spór wielozakładowy rozpoznaje Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Naj-
wyższym.” 
W ocenie Kolegium spory zbiorowe prowadzone w fazie rokowań i mediacji 
jako spory zakładowe mogą zostać przekształcone w jeden spór wielozakładowy w 
fazie postępowania przed kolegium arbitrażu społecznego, jeżeli takie przekształce-
nie wynika z woli stron tych sporów, przedmiot sporu dotyczy pracowników zatrud-
nionych przez więcej niż jednego pracodawcę, a prawa i interesy wszystkich pracow-
ników i pracodawców objętych sporem są reprezentowane przez podmioty upoważ-
nione do działania w imieniu uczestników występujących odpowiednio po stronie pra-
cowników i pracodawców. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszym sporze. Organizacje 
związkowe reprezentujące wszystkich pracowników objętych sporami w fazie roko-
wań i mediacji wystąpiły wspólnie z jednym wnioskiem o poddanie sporu, jako sporu 
wielozakładowego, rozstrzygnięciu Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie 
Najwyższym. Organizacje te wyznaczyły wspólnie trzech członków do składu Kole-
gium. Pracodawcy na wezwanie Prezesa Sądu Najwyższego wyznaczyli wspólnie 
trzech członków kolegium, a w toku postępowania reprezentował ich jeden umoco-
wany przez nich pełnomocnik. Przedmiotem sporu jest, takie samo wobec wszystkich 
pracodawców, żądanie realizacji przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodze-
nia w 2005 r., dla pracowników, którzy zostali zatrudnieni przez nich na podstawie 
art. 231 k.p., w wysokości 7%. Żądanie to organizacje związkowe wywodzą z tych 
samych okoliczności faktycznych oraz z tych samych postanowień porozumień zbio-
rowych dotyczących wszystkich pracowników objętych sporem. W związku z tym 
można uznać, że rozpoznawany spór wykracza poza sprawy jednego zakładu pracy, 
co zgodnie z ustalonym orzecznictwem arbitrażowym decyduje o możliwości uzna-
nia, że spór ma charakter wielozakładowy (zob. zarządzenie Prezesa Sądu Najwyż-
szego z 10 lutego 1983, III PO 1/84, OSNCP 1984 nr 11, poz. 207 oraz postanowie-

 
9
nia Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Najwyższym z 17 października 
1996, KAS 2/96, OSNAPiUS 1997 nr 10, poz. 180 i z 28 lipca 2000, (niepubliko-
wany). Istotne znaczenie ma także to, że w przedstawionych wyżej okolicznościach, 
wskazujących na tożsamość faktycznych i prawnych okoliczności sporu, jego roz-
strzygnięcie powinno być jednakowe dla wszystkich pracowników i pracodawców nim 
objętych.  
Zdaniem Kolegium dopuszczalności opisanego przekształcenia sporów zakła-
dowych w spór wielozakładowy nie sprzeciwia się także art. 2 ustawy o rozwiązywa-
niu sporów zbiorowych, który stanowi, że prawa i interesy zbiorowe pracowników 
wskazane w art. 1 są reprezentowane przez związki zawodowe (ust. 1) oraz że 
prawa i interesy pracodawców w sporach zbiorowych mogą być reprezentowane 
przez właściwe organizacje pracodawców (ust. 2). W szczególności wskazanie w ust. 
2 przytoczonego artykułu ustawy, iż pracodawców może reprezentować organizacja 
pracodawców nie oznacza, że nie mogą oni występować w sporze bez pośrednictwa 
takiej organizacji. Przepis ten określa tylko jedną z możliwych form reprezentacji 
strony pracodawców i nie wyklucza innych możliwości, w tym działania przez wspól-
nie ustanowionego pełnomocnika. Pogląd, że w sporze wielozakładowym po stronie 
pracodawców może występować kilka podmiotów działających za pośrednictwem 
wspólnej, pozaorganizacyjnej reprezentacji, jest również przyjęty w doktrynie prawa 
(np. B. Cudowski: Spory zbiorowe w polskim prawie pracy, Białystok 1998, s. 89.)  
Kolegium odrzuciło wniosek o wszczęcie postępowania w zakresie dotyczą-
cym żądania ustalenia przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 2005 
r. na poziomie 7% w spółkach „Elpolab” Sp. z o.o. w Połańcu, „Elpoautomatyka” Sp. 
z o.o. w Połańcu, „Elpobud” Sp. z o.o. w Połańcu. W spółkach tych zostały zawarte 
porozumienia w sprawie wzrostu wynagrodzeń w 2005 r. w trybie ustawy o negocja-
cyjnym systemie, ustalające wskaźnik przyrostu przeciętnego miesięcznego 
wynagrodzenia dla pracowników, którzy przeszli do spółki na zasadzie art. 231 k.p., 
na poziomie 5,5%. Porozumienia te nie zostały wypowiedziane ani rozwiązane za 
porozumieniem stron, a zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o roz-
wiązywaniu sporów zbiorowych „jeżeli spór dotyczy treści układu zbiorowego pracy 
lub innego porozumienia, którego stroną jest organizacja związkowa, wszczęcie i 
prowadzenie sporu o zmianę układu lub porozumienia może nastąpić nie wcześniej 
niż z dniem ich wypowiedzenia”. W tej sytuacji spór dotyczący żądań wobec tych 
pracodawców jest niedopuszczalny, ponieważ dotyczą one wprost zmiany treści 

 
10
wskazanych wyżej porozumień (zmiany wysokości wskaźnika przyrostu przeciętnego 
miesięcznego wynagrodzenia w 2005 r. z 5,5% na 7%). Oceny tej, wbrew poglądowi 
strony związkowej, wyrażonemu w toku posiedzenia Kolegium, nie zmienia to, że 
strony każdego z tych porozumień przewidziały możliwość ich zmiany. Należy bo-
wiem stwierdzić, że z natury rzeczy każda umowa może być zmieniona za zgodą 
stron bez względu na to, czy wyraźnie przewidzą to w treści porozumienia, czy nie. 
Natomiast istotą zasady wyrażonej w przytoczonym wyżej przepisie ustawy o rozwią-
zywaniu sporów, jest dopuszczalność wszczęcia lub prowadzenia sporu zbiorowego 
dotyczącego zmiany treści porozumienia zbiorowego nie wcześniej niż w dniu jego 
wypowiedzenia lub rozwiązania w inny dopuszczalny sposób. W tym stanie rzeczy 
uznanie, że wyraźne dopuszczenie przez strony porozumienia możliwości jego rene-
gocjowania upoważnia stronę zgłaszająca takie żądanie do wszczęcia sporu zbioro-
wego w celu jego realizacji, oznaczałoby dopuszczenie sporu o zmianę treści poro-
zumienia przed dniem jego wypowiedzenia lub rozwiązania. Uznanie takiej możliwo-
ści przekreśliłoby sens dyspozycji wynikającej z art. 4 ust. 2 ustawy o rozwiązywaniu 
sporów zbiorowych.  
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 4 ust. 3a ustawy o negocjacyjnym 
systemie, podstawą zmiany ustalenia przyrostu przeciętnego wynagrodzenia, może 
być zmiana sytuacji i możliwości finansowych przedsiębiorcy. Zgodnie z twierdze-
niami pracodawców, od zawarcia porozumienia sytuacja ta i możliwości finansowe 
nie uległy poprawie, czego strona związkowa w toku postępowania przed Kolegium 
nie podważyła. 
Odnosząc się do wniosku strony związkowej w pozostałym zakresie Kolegium 
uznało, ze meritum sporu dotyczy wykładni § 4 ust. 1 Porozumienia oraz art. 14 ust. 
1 pkt 4 zuzp. Odnośnie do wykładni § 4 ust. 1 Porozumienia strona związkowa, jak 
wcześniej wskazano, twierdzi, że skoro w tym postanowieniu układu ustalono, że do 
pracowników, którzy przeszli do nowych spółek na podstawie art. 231 k.p., stosuje się 
Pakiet i zuzp w części, w jakiej nadal obowiązuje w Elektrowni, to coroczne podwyżki 
w Elektrowni należy traktować jako roczną aktualizację punktu 4 Pakietu i art. 14.1 
ust. 4 zuzp. Zdaniem Kolegium takiej wykładni przeczy jednak wyraźnie § 4 ust. 2 
zuzp, który wprost stanowi, że nowy pracodawca jest związany Pakietem i zuzp w 
brzmieniu obowiązującym w dniu przejścia do nowego pracodawcy w trybie art. 231 
k.p.  

 
11
Co do wykładni art. 14 ust. 1 pkt 4 zuzp kluczowe znaczenie ma interpretacja 
zdania piątego, zgodnie z którym: „gdyby rzeczywisty wskaźnik inflacji różnił się o 
ponad 1 punkt procentowy od wskaźnika prognozowanego lub przyjętego do wzrostu 
płac, wynagrodzenie w następnym roku zostanie skorygowane o różnicę pomiędzy 
wskaźnikiem rzeczywistym a prognozowanym lub przyjętym do wzrostu płac.”. Zda-
niem strony związkowej, zgodnie z rozpatrywaną normą układową, należy porówny-
wać rzeczywisty wskaźnik inflacji ze wskaźnikiem prognozowanym, natomiast bez 
znaczenia jest wysokość wskaźnika przyjętego do wzrostu płac. W ocenie Kolegium 
wykładnia ta nie jest uzasadniona. Istotnie, rozpatrywane postanowienie układu nie 
jest na pierwszy rzut oka jasne. W szczególności nie wskazano w nim wprost, czy 
słowo „wskaźnik” w sformułowaniu „wskaźnika prognozowanego lub przyjętego do 
wzrostu płac” odnosi się do wskaźnika inflacji, czy do wskaźnika przyrostu przecięt-
nego miesięcznego wynagrodzenia. Zdaniem Kolegium należy przyjąć, że chodzi tu 
o wskaźnik przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Taki wniosek wy-
nika, po pierwsze stąd, że pojęcie wskaźnika inflacji przyjętego do wzrostu płac 
(które różniłoby się od wskaźnika prognozowanego) nie występuje jako instrument 
kształtowania przyrostu wynagrodzeń ani w ustawie o negocjacyjnym systemie, ani w 
zuzp. Po drugie celem art. 14 ust. 1 pkt 4 zuzp jest ukształtowanie polityki płacowej w 
taki sposób, aby pracownicy Elektrowni uzyskiwali przyrost przeciętnego miesięcz-
nego wynagrodzenia wyższy o jeden punkt procentowy od wskaźnika tego przyrostu 
ustalonego w trybie ustawy o negocjacyjnym systemie, a zatem od wskaźnika obo-
wiązującego w całym sektorze przedsiębiorstw. Wynika to wyraźnie z całej treści 
rozważanego punktu art. 14 zuzp. Taki cel tego postanowienia układu pozostaje 
także w zgodzie z założeniami ustawy o negocjacyjnym systemie, do której to posta-
nowienie zuzp nawiązuje.  
Żądanie związków zawodowych nie ma także uzasadnienia społeczno-gospo-
darczego. Pracownicy przejęci przez spółki uczestniczące w sporze mają zagwaran-
towane zachowanie uprawnień na poziomie obowiązującym w dniu ich przejścia do 
nowego pracodawcy. Warunki ich wynagrodzenia po tym dniu powinny zależeć od 
sytuacji i pozycji ich pracodawców, a nie innej spółki (Elektrowni). Powiązanie warun-
ków pracy i płacy pracowników z kondycją i możliwościami pracodawcy leży bowiem 
u podstaw stosunku pracy.  
Podejmując rozstrzygnięcie Kolegium wzięło również pod uwagę fakt, że w 
spółkach uczestniczących w sporze występuje rażąca dysproporcja przeciętnych wy-

 
12
nagrodzeń między pracownikami przejętymi z Elektrowni w trybie art. 231 k.p. a po-
zostałymi. Zróżnicowanie to wynika stąd, że do pierwszej grupy stosuje się postano-
wienia zuzp i pakietu, podczas gdy pozostali pracownicy (w tym zatrudnieni po dacie 
przejęcia pracowników z Elektrowni) z dobrodziejstwa tych aktów nie korzystają. 
Zgodnie z Porozumieniem taki stan rzeczy ma się utrzymywać do 31 sierpnia 2008 r. 
W spółce, w której różnica ta jest najmniejsza, wynosiła ona w 2004 r. 1.212 zł. W 
spółce, w której rozpiętość ta jest największa, wynosiła ona 2.618 zł. W pozostałych 
różnica między wynagrodzeniami wskazanych dwóch grup pracowników kształtowała 
się w 2004 r. między 1.694 zł a 2.121 zł. Należy stwierdzić, że uwzględnienie żąda-
nia związków zawodowych, bez równoczesnej podwyżki wynagrodzeń pozostałych 
pracowników, zwiększyłoby jeszcze tę dysproporcję. W ocenie Kolegium naruszałoby 
to poczucie sprawiedliwości i było sprzeczne z zasadą równego traktowania pracow-
ników.  
Z powyższych względów Kolegium podjęło rozstrzygnięcie jak w sentencji. 
========================================