III K 856/13

68/1/B/2015 POSTANOWIENIE z dnia 26 września 2014 r. Sygn. akt Ts 55/14 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Hermeliński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności: art. 618a § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 25 lutego 2014 r., sporządzonej przez pełnomocnika z urzędu, M.J. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność z Konstytucją art. 618a § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.). Skarżący zarzucił, że zaskarżony przepis jest niezgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Skarżący złożył wniosek o zwrot kosztów przejazdu w związku z przesłuchaniem w charakterze świadka w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w Gliwicach – Wydział III Karny. Postanowieniem z 11 lipca 2013 r. (sygn. akt III K 856/13) sąd przyznał skarżącemu zwrot kosztów podróży w wysokości 40,80 zł tytułem stawiennictwa na rozprawie. Jako podstawę prawną postanowienia sąd przywołał art. 618a § 1 i 2 k.p.c., przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1990, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271, ze zm.; dalej rozporządzenie Ministra Transportu). W szczególności § 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Transportu (po jego nowelizacji w 2007 r.) przewiduje, że koszt używania pojazdu do celów służbowych pokrywa pracodawca według stawki nie wyższej niż 0,8358 zł za kilometr. Sąd I instancji powołał się również na zarządzenie Prezesa Sądu Okręgowego w Gliwicach z 30 grudnia 2009 r. (nr Adm. 0181-68/09; dalej: zarządzenie), w którym przyjęto stawkę w wysokości 0,40 zł za kilometr. Właśnie według tej stawki sąd obliczył kwotę zwrotu kosztów podróży przyznaną skarżącemu. Na orzeczenie sądu I instancji skarżący wniósł zażalenie, w którym domagał się przyznania zwrotu kosztów w wysokości 85,25 zł, a więc obliczonej według stawki wynikającej z unormowań rozporządzenia Ministra Transportu. Po rozpoznaniu zażalenia Sąd Okręgowy w Gliwicach – Wydział VI Karny Odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie postanowieniem z 21 sierpnia 2013 r. (sygn. akt VI Kz 374/13). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia sąd II instancji ponownie wskazał art. 618a § 1 i 2 k.p.k. Wyjaśnił, że w stanie prawnym obowiązującym w chwili orzekania wysokość kosztów, o których mowa w art. 618a § 2 k.p.k., określają unormowania rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167). W ocenie sądu dla wyliczenia przysługującej skarżącemu kwoty zwrotu kosztów decydujące znaczenie miały jednak postanowienia zarządzenia, w których przyjęto stawkę w wysokości 0,40 zł za kilometr. Sąd stwierdził, że podstawą do zastosowania w sprawie skarżącego uregulowań tego aktu było to, że w chwili wejścia w życie przepisów k.p.k. dotyczących zwrotu kosztów podróży świadka „nastąpiło »chwycenie w locie« pakietu wszystkich aktów skorelowanych z tą kwestią, w tym również zarządzenia Prezesa Sądu Okręgowego w Gliwicach z 30 grudnia 2009 r.”. Uzasadniając swoje zarzuty skarżący skupił się na dwóch problemach. Po pierwsze, zakwestionował zgodność z konstytucyjną zasadą równości jednakowego potraktowania przez ustawodawcę dwóch kategorii podmiotów znajdujących się – zdaniem skarżącego – w zasadniczo odmiennej sytuacji, tj. osób zatrudnionych w państwowych i samorządowych jednostkach budżetowych oraz osób niezwiązanych taką relacją z publicznym pracodawcą. Zawarte w art. 618a § 2 k.p.k. odniesienie do przepisów regulujących wysokość zwrotu kosztów przysługujących pracownikowi z tytułu podróży służbowej. Po drugie, skarżący podważył dopuszczalność zastosowania w sprawie postanowień zarządzenia. Jego zdaniem są one sprzeczne ze znowelizowanymi przepisami k.p.k. Ponadto skarżący zwrócił uwagę na niedopuszczalność stosowania w postępowaniu karnym aktu prawnego o charakterze wewnętrznym, nieopublikowanego w sposób przewidziany w ustawie, a także niepodlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo wnieść skargę konstytucyjną w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach, prawach lub obowiązkach określonych w Konstytucji. Warunkiem złożenia skargi konstytucyjnej jest uczynienie jej przedmiotem wyłącznie takiego przepisu, który był podstawą prawną ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej, wydanego w sprawie skarżącego, a który doprowadził do naruszenia wolności lub praw skarżącego w sposób przedstawiony przez niego w skardze. Innymi słowy, między przedmiotem zaskarżenia, wydanym w sprawie skarżącego orzeczeniem a zarzucanym naruszeniem konstytucyjnych wolności i praw występować musi złożona, trójstronna zależność. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego w analizowanej sprawie wyżej wskazana przesłanka skargi konstytucyjnej nie została spełniona. Z treści orzeczeń wydanych w sprawie skarżącego, zwłaszcza ze złożonego przez niego zażalenia na postanowienie sądu I instancji w sprawie zwrotu kosztów podróży, jednoznacznie wynika, że wadliwość tego orzeczenia skarżący upatrywał w sposobie obliczenia kwoty zwracanych kosztów na podstawie zarządzenia (przewidującego stawkę w wysokości 0,40 zł za kilometr), a nie na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu, którego § 2 pkt 1 lit. b wyznacza, jako górną granicę zwracanych kosztów, stawkę w wysokości 0,8358 zł za kilometr. Tak należy bowiem zinterpretować żądanie skarżącego (zawarte w zażaleniu na postanowienie sądu I instancji) zwrotu kosztów podróży w łącznej wysokości 82,25 zł (0,8358 zł x 102 km). Żądania tego nie uwzględnił sąd II instancji, który przy obliczeniu wysokości kosztów podróży zwróconych skarżącemu zastosował stawkę wynikającą z zarządzenia (0,40 zł x 102 km). Zdaniem Trybunału powyższa okoliczność wskazuje więc na to, że w toku postępowania sądowego skarżący nie negował samej zasady obliczania kosztów przewidzianej w art. 618a § 2 k.p.k., a także w przepisach rozporządzenia Ministra Transportu, konkretyzujących ten mechanizm. W ocenie Trybunału to uzasadnia tezę o braku merytorycznego związku między przepisem k.p.k. będącym przedmiotem skargi konstytucyjnej a sposobem naruszenia konstytucyjnych wolności i praw, wskazanym przez skarżącego w celu wykazania niezgodności art. 618a § 2 k.p.k. z Konstytucją. Jeszcze raz bowiem trzeba zauważyć, że istotą problemu zaistniałego w sprawie skarżącego nie były wątpliwości co do zastosowania wobec niego, jako podmiotu niepozostającego w zależności „pracowniczej” od państwowych lub samorządowych jednostek sfery budżetowej, przepisów adresowanych bezpośrednio właśnie do takiej kategorii pracowników, lecz dopuszczalność oparcia orzeczenia sądu na przepisach zarządzenia przewidującego odmienną (niższą) stawkę obliczeniową od przewidzianej w unormowaniach aktu powszechnie obowiązującego (rozporządzenia Ministra Transportu). W związku z powyższym Trybunał zwraca uwagę na to, że w tym właśnie kierunku zmierza druga część uzasadnienia skargi konstytucyjnej. Przedmiotem zarzutów w niej sformułowanych są unormowania zarządzenia i dopuszczalność ich zastosowania w postępowaniu karnym. Należy jednak podkreślić, że przepisów tego aktu prawnego skarżący nie uczynił przedmiotem analizowanej skargi konstytucyjnej, co – wobec nakazu wynikającego z zasady wyrażonej w art. 66 ustawy o TK – wyklucza poddanie ich kontroli przez Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie bowiem z tą zasadą „Trybunał orzekając jest związany granicami skargi konstytucyjnej”. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 oraz art. 47 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o TK – orzekł jak na wstępie.