III K 712/12

Sąd Okręgowy w PoznaniuPoznań2017-03-06
SAOSKarnewykonanie karWysokaokręgowy
wyrok łącznykara łącznasądy zagraniczneprawo karnekodeks karnykodeks postępowania karnegoorzecznictwoUE

Sąd Okręgowy w Poznaniu umorzył postępowanie w sprawie wydania wyroku łącznego wobec R.P., ponieważ kary orzeczone przez sądy zagraniczne (Niemcy, Norwegia) nie mogą być łączone z karą orzeczoną przez polski sąd.

Skazany R.P. złożył wniosek o wydanie wyroku łącznego, obejmującego kary orzeczone przez polski sąd (III K 712/12) oraz przez sądy w Niemczech i Norwegii. Sąd Okręgowy w Poznaniu, analizując przepisy Kodeksu karnego (art. 85 § 4 k.k.) i Kodeksu postępowania karnego (art. 569 § 1 k.p.k.), stwierdził, że kary orzeczone przez sądy zagraniczne, nawet jeśli zostały przejęte do wykonania w Polsce, nie mogą być łączone z karami orzeczonymi przez polskie sądy w ramach wyroku łącznego. W związku z brakiem przesłanek do wydania wyroku łącznego, postępowanie zostało umorzone.

Sąd Okręgowy w Poznaniu rozpoznał wniosek skazanego R.P. o wydanie wyroku łącznego. Wniosek obejmował prawomocne skazania wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda z dnia 21 marca 2013 r. (sygn. akt III K 712/12) oraz postanowieniem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 17 października 2016 r. w przedmiocie wykonania orzeczenia wydanego przez Sąd Rejonowy w Halden (Norwegia) (sygn. akt III Kop 10/16). Skazany domagał się połączenia kar na podstawie obowiązujących przepisów. Sąd, działając z urzędu, ustalił szczegółowo wszystkie prawomocne skazania R.P., zarówno polskie, jak i zagraniczne (niemieckie i norweskie). Kluczową kwestią stała się interpretacja przepisów dotyczących kary łącznej, w szczególności art. 85 § 4 k.k., który wyłącza możliwość objęcia karą łączną kar orzeczonych przez sądy państw członkowskich Unii Europejskiej. Sąd podkreślił, że nawet przejęcie wyroku zagranicznego do wykonania w Polsce i określenie kwalifikacji prawnej czynu według prawa polskiego nie zmienia faktu, iż jest to orzeczenie sądu zagranicznego, które nie podlega łączeniu w wyroku łącznym. Powołując się na orzecznictwo sądów apelacyjnych, sąd stwierdził, że art. 569 § 1 k.p.k. zezwala na wydanie wyroku łącznego jedynie w odniesieniu do prawomocnych skazań wyrokami polskich sądów. W konsekwencji, wobec braku przesłanek do wydania wyroku łącznego, postępowanie zostało umorzone, a koszty postępowania obciążono Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, kary orzeczone przez sądy państw członkowskich Unii Europejskiej nie mogą być łączone z karą orzeczoną przez polski sąd w ramach wyroku łącznego, zgodnie z art. 85 § 4 k.k.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 85 § 4 k.k., który wprost wyłącza możliwość objęcia karą łączną kar orzeczonych przez sądy państw członkowskich UE. Podkreślono, że nawet przejęcie wyroku zagranicznego do wykonania w Polsce nie zmienia jego charakteru jako orzeczenia sądu zagranicznego, które nie podlega łączeniu w wyroku łącznym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzenie postępowania

Strony

NazwaTypRola
R. P.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (10)

Główne

k.p.k. art. 572

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 85 § 1 i 2 a contrario

Kodeks karny

k.k. art. 85 § 4

Kodeks karny

Wyłącza możliwość objęcia karą łączną kar orzeczonych wyrokami sądów państw członkowskich Unii Europejskiej.

k.p.k. art. 569 § 1

Kodeks postępowania karnego

Zezwala na wydanie wyroku łącznego jedynie wówczas, gdy dotyczy to prawomocnych skazań wyrokami różnych polskich sądów.

Pomocnicze

k.k. art. 114 a

Kodeks karny

Dz. U. z 2015r., poz. 396 art. 19 § 1

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw

Wyłącza stosowanie przepisów rozdziału IX k.k. w nowym brzmieniu do spraw, w których połączeniu podlegałyby wyłącznie kary prawomocnie orzeczone przed dniem wejścia w życie ustawy.

k.p.k. art. 632 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 626 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 4 § 1

Kodeks karny

Dz. U. z 2005r. nr 179 poz. 1485 art. 55 § 3

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kary orzeczone przez sądy państw członkowskich UE nie podlegają łączeniu w wyroku łącznym z karami orzeczonymi przez polskie sądy, zgodnie z art. 85 § 4 k.k. Przejęcie wyroku zagranicznego do wykonania w Polsce nie zmienia jego charakteru jako orzeczenia sądu zagranicznego, które nie może być objęte polskim wyrokiem łącznym.

Odrzucone argumenty

Argument skazanego o możliwości połączenia kar zagranicznych z polską karą w wyroku łącznym.

Godne uwagi sformułowania

brak warunków do wydania wyroku łącznego kary orzeczone prawomocnymi orzeczeniami skazującymi za popełnienie przestępstwa wydane przez sąd właściwy w sprawach karnych w państwie członkowskim Unii Europejskiej sam fakt przekazania do wykonania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i określenia kwalifikacji prawnej czynu według prawa polskiego nie przesądza o możliwości połączenia takiego orzeczenia wyrokiem łącznym

Skład orzekający

Dorota Biernikowicz

przewodnicząca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że kary orzeczone przez sądy zagraniczne (UE) nie podlegają łączeniu w polskim wyroku łącznym, nawet po przejęciu do wykonania w Polsce."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy wniosek o wyrok łączny obejmuje kary z państw UE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla osób skazanych wielokrotnie, w tym za granicą, a także interpretacji przepisów o karze łącznej w kontekście prawa UE.

Czy kary z Niemiec i Norwegii można połączyć z polską karą? Sąd Okręgowy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
POSTANOWIENIE Poznań, dnia 6 marca 2017 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu w Wydziale III Karnym w składzie: Przewodnicząca : SSO Dorota Biernikowicz Protokolant : sędzia przewodnicząca przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Poznaniu – Agnieszki Krysmann po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 6 marca 2017 r. sprawy skazanego R. P. , syna M. i B. z domu D. , urodzonego w dniu (...) w S. na skutek wniosku skazanego o wydanie wyroku łącznego w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia 1. na podstawie art. 572 k.p.k. w zw. z art. 85 § 1 i 2 a contrario k.k. w zw. z art. 85 § 4 k.k. w zw. z art. 114 a k.k. oraz art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r., poz. 396) umorzyć postępowanie o wydanie wobec skazanego R. P. wyroku łącznego z uwagi na brak warunków do wydana wyroku łącznego ; 2. na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. i art. 626 § 1 k.p.k. kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa. UZASADNIENIE W dniu 3 lutego 2017 r. do Sądu Okręgowego w Poznaniu wpłynął wniosek skazanego R. P. o wydanie wobec niego wyroku łącznego, obejmującego prawomocne skazania wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie o sygn. akt III K 712/12 oraz postanowieniem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 17 października 2016 r. w przedmiocie wykonania orzeczenia wydanego przez Sąd Rejonowego w Halden (Norwegia) o sygn. akt III Kop 10/16. W uzasadnieniu skazany wskazał, że wydane orzeczenia zgodnie z obowiązującymi przepisami nadają się według niego do połączenia i na tej podstawie wniósł o zastosowanie wobec niego zasady pełnej absorpcji z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania. Działając na podstawie art. 570 k.p.k. z urzędu Sąd ustalił w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego, że R. P. został skazany następującymi prawomocnymi wyrokami: I. Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 21 marca 2013r., sygn. akt III 712/12 za: a) przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. popełnione w dniu 16.11.2006r. na karę 1 pozbawienia wolności oraz karę grzywny 20 stawek dziennych po 10 zł każda stawka, b) przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. popełnione w dniu 25.02.2008r. na karę 1 pozbawienia wolności oraz karę grzywny 20 stawek dziennych po 10 zł każda stawka, c) przestępstwo z art. 306 k.k. popełnione w dniu 16.11.2016r. na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, d) przestępstwo z art. 306 k.k. popełnione w dniu 25.02.2008r. do 27.02.2008r. na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, e) przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. popełnione w dniu 11.04.2008r. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny 20 stawek dziennych po 10 zł każda stawka, f) ciąg przestępstw z art. 279 § 1 k.k. popełnionych w dniach 2.07.2008r., 05.08.2008r. do 6.08.2008r., od 25.09.2008r. do 26.09.2008r., 29.09.2008r., 01.10.2008r., 07.11.2008r. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny 50 stawek dziennych po 10 zł każda stawka, g) ciąg przestępstw z art. 306 k.k. popełnionych w dniach: 0d 2.07.2008r. do 4.07.2008r., od 5.08.2008r. do 8.08.2008r., od 25.09.2008r. do 28.09.2008r., od 29.09.2008r. do 01.10.2008r., od 1.10.2008r. do 3.10.2008r., od 7.11.2008r. do 9.11.2008r.na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności, h) przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. popełnione w dniu 14.12.2008r. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny 20 stawek dziennych po 10 zł każda stawka, i) ciąg przestępstw z art. 279 § 1 k.k. popełnionych w dniach: od 17.05.2009r. do 18.05.2009r., od 16.06.2009r. do 17.06.2009r., 17.07.2009r., od 19.07.2009r. do 20.07.2009r. na karę 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny 50 stawek dziennych po 10 zł każda stawka, j) ciąg przestępstw z art. 306 k.k. popełnionych w dniach: od 17.05.2009r. do 20.05.2009r., od 16.06.2009r. do 19.06.2009r., od 17.07.2009r. do 19.07.2009r., od 19.07.2009r. do 22.07.2009r. na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności, k) ciąg 67 przestępstw art. 279 § 1 k.k. popełnionych w okresie od 17/18 listopada 2009r. do 3 grudnia 2010r.na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny 100 stawek dziennych po 10 zł każda stawka, l) ciąg 68 przestępstw z art. 306 k.k. popełnionych w okresie od 17 listopada 2009r. do 5 grudnia 2010r. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, m) ciąg przestępstw z art. 270 § 1 k.k. popełnionych 22.11.2009r. do 16.12.2009r. i 11.01.2010r. do 21.01.2010r. na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, n) ciąg przestępstw z art. 270 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. popełnionych w okresie od 23.12.2019r. do 14.05.2010r. na karę 1 rok pozbawienia wolności oraz karę grzywny 50 stawek dziennych po 10 zł każda stawka, o) przestępstwo z art. 284 § 2 k.k. popełnione w dniu 17.02.2010r. na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny 20 stawek dziennych po 10 zł każda stawka, p) ciąg przestępstw z art. 270 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. popełnionych w okresie od 03.08.2010r. do 17.09.2010r. na karę 1 roku pozbawienia wolności oraz karę grzywny 50 stawek dziennych po 10 zł każda stawka, q) przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. popełnionego w dniu 16.12.2010r. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny 20 stawek dziennych po 10 zł każda stawka, przy czym powyższe kary jednostkowe pozbawienia wolności i grzywny połączono i wymierzono skazanemu karę łączną 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i karę łączną grzywny w wymiarze 250 stawek dziennych po 10 zł każda stawka, I. AG Bad Kissingen w Niemczech z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt 3 Cs 5 Js 6283/14 za przestępstwo z StGB § 53, § 267 Abs. 1, StVG § 21 Abs. 1 nr. 1 na karę grzywny 70 stawek dziennych po 30 euro każda stawka, II. AG Neustadt am Ruben w Niemczech z dnia 15 grudnia 2014 r., sygn. akt 64 Ds. 825/14 7382 Js 72897/14 za przestępstwo z art. StGB § 242 i 56 na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres 3 lat, III. wyrokiem łącznym AG Neustadt am Ruben w Niemczech z dnia 26 czerwca 2015 r., sygn. akt 64 Ds. 825/14 7382 Js 72897/14, którym połączono skazanemu kary wymierzone w sprawach o sygn. akt 3 Cs 5 Js 6283/14 oraz 64 Ds. 825/14 7382 Js 72897/14 i wymierzono skazanemu karę łączną 7 miesięcy i 14 dni pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono do dnia 2 stycznia 2018 r., IV. Sądu Rejonowego w Halden w Norwegii z dnia 2 listopada 2015r. w sprawie o sygn. akt 15-127747MED-HALD za przestępstwo z art. 162 ust. 1 i 3 pkt 1 norweskiego kodeksu karnego z 1902 r. popełnione w dniu 26 lutego 2015r. na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, który to wyrok postanowieniem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 17 października 2016 r., sygn. akt III Kop 10/16 został przekazany do wykonania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i Sąd określił kwalifikację prawną czynu, za który skazany został wyrokiem Sądu Rejonowego w Halden w ten sposób, że wyczerpuje on według prawa polskiego znamiona przestępstwa z art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii . Z opinii o skazanym wydanej przez Dyrektora AŚ w M. dnia 2 marca 2017r. wynika, że skazany obecnie odbywać karę orzeczoną w sprawie sygn.. akt III K 712/12, a następnie odbywać ma karę przejętą do wykonania w sprawie sygn.. akt III Kop 10/16, a orzeczoną przez sąd norweski. Sąd zważył, co następuje: Wniosek skazanego o wydanie wyroku łącznego nie zasługiwał na uwzględnienie, co skutkowało koniecznością umorzenia postępowania w całości w sprawie wydania wyroku łącznego. Na wstępie zaznaczyć należy, że przepisy art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r., poz. 396) uregulowały kwestię tzw. intertemporalną, to jest wyłączyły stosowanie przepisów rozdziału IX kodeksu karnego w nowym brzmieniu, a więc przepisów dotyczących nowych zasad orzekania kary łącznej w wyroku łącznym, do spraw w których połączeniu podlegałyby wyłącznie kary prawomocnie orzeczone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lutego 2015r. Zgodnie z tym przepisem – przepisów rozdziału IX ustawy kodeks karny , w brzmieniu nadanym ustawa nowelizująca kodeks karny , nie stosuje się do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, chyba że zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z prawomocnym skazaniem po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Analiza przepisów obowiązujących przed dniem 1 lipca 2015 r. oraz po tym dniu jednoznacznie wskazuje, iż w obu porządkach prawnych nie wystąpiły przesłanki warunkujące orzeczenie wobec skazanego R. P. wyroku łącznego. Wobec powyższego, mając na względzie art. 4 § 1 k.k. w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r., albowiem ustawa obowiązująca poprzednio nie okazała się względniejsza dla skazanego, tj. w obu przypadkach nie wystąpiły przesłanki do orzeczenia kary łącznej w wyroku łącznym, ponieważ nie podlegają łączeniu z karą orzeczoną wyrokiem sądu polskiego (III K 712/12) kary orzeczone wyrokami wydanymi przez sąd właściwy w sprawach karnych w państwie członkowskim Unii Europejskiej (w przypadku skazanego wyroki sądów niemieckich i norweskiego). Zważyć zatem należało, że zgodnie z art. 569 § 1 k.p.k. właściwy Sąd wydaje wyrok łączny w stosunku do osoby prawomocnie skazanej wyrokami różnych sądów, jeżeli zachodzą ku temu warunki określone w szczególności w art. 85 § 1 k.k. , a mianowicie sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu. Należy jednak mieć na uwadze treść przepisu art. 85 § 4 k.k. , zgodnie z którym karą łączną nie obejmuje się kar orzeczonych prawomocnymi orzeczeniami skazującymi za popełnienie przestępstwa wydane przez sąd właściwy w sprawach karnych w państwie członkowskich Unii Europejskiej ( art. 114 a k.k. ). Karą łączną nie obejmuje się zatem kar orzeczonych wyrokami, o których mowa w art. 114a k.k. Przepis art. 85 § 4 k.k. określa zatem negatywną przesłankę wymiaru kary łącznej, stanowiąc, że nie obejmuje się nią kar orzeczonych wyrokami, o których mowa w art. 114a k.k. , czyli kary wymierzonej w orzeczeniu skazującym za popełnienie przestępstwa wydanym przez sąd właściwy w sprawach karnych w państwie członkowskim Unii Europejskiej. Brak możliwości objęcia instytucją kary łącznej wyroku skazującego wydanego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej będzie skutkował zbiegiem kar. Mając na uwadze powyższe rozważania uznać należało, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do wydania wyroku łącznego. Zgodnie z treścią art. 85 § 4 k.k. wyroki wydane na terytorium Niemiec, tj. wyroki wymienione w pkt II – IV nie mogą być podstawą wydania wyroku łącznego wobec skazanego R. P. i połącznia kar orzeczonych prawomocnymi wyrokami sądów niemieckich z karą wymierzoną w sprawie III K 712/12. Zważyć również należało, iż kolejnym wyrokiem wydanym wobec R. P. był wyrok Sądu Rejonowego w Halden (Norwegia) z dnia 2 listopada 2015 r., sygn. akt 15-127747MED-HALD, który następnie postanowieniem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 17 października 2016 r., sygn. akt III Kop 10/16 został przekazany do wykonania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zważyć jednak należy, że sam fakt przekazania do wykonania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i określenia kwalifikacji prawnej czynu według prawa polskiego nie przesądza o możliwości połączenia takiego orzeczenia wyrokiem łącznym według zasad z art. 85 i nast. k.k. z karami orzeczonymi wyrokami sądów polskich, ponieważ przedmiotowe orzeczenie sądu norweskiego, mimo, że zostało przejęte do wykonania w Polsce, nadal jest orzeczeniem, o którym mowa w art. 114 a k.k. , a których nie obejmuje się karą łączną. Zgodnie bowiem z orzecznictwem sądów apelacyjnych, z którym tutejszy Sąd w pełni się zgadza, art. 569 § k.p.k. zezwala na wydanie wyroku łącznego jedynie wówczas, gdy dotyczy to prawomocnych skazań wyrokami różnych polskich sądów, a co za tym idzie nie obejmuje prawomocnych orzeczeń skazujących obywatela polskiego przez inne państwa, nawet wówczas, gdy zostały one skutecznie przejęte do wykonania w Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt II AKz 579/09, LEX nr 519637). Z tego też względu nie było możliwe objęcie wyrokiem łącznym skazania za czyny objęte wyrokiem Sądu Rejonowego w Halden (Norwegia) z dnia 2 listopada 2015 r., sygn. akt 15-127747MED-HALD, przejętym do wykonania w Polsce na podstawie postanowienia tutejszego Sądu z dnia 17.10.2016r. sygn. akt III Kop 10/16, a tym samym nie ziściły się warunki do wydania wyroku łącznego w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w pkt 1 części rozstrzygającej postanowienia. Zasada wzajemnego uznawania (równoważenia) prawomocnych orzeczeń skazujących wydanych w którymkolwiek państwie UE nie daje bowiem podstaw do traktowania tego orzeczenia jak własnego i obejmowania go karą łączną (zob. art. 85 § 4 k.k. ). W związku z umorzeniem postępowania, na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. i art. 626 § 1 k.p.k. kosztami postępowania w sprawie o wydanie wyroku łącznego obciążono Skarb Państwa. SSO Dorota Biernikowicz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI