III FZ 712/25

III FZ 712/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Winiarski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 1 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 31 marca 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 października 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 530/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 15 lipca 2025 r. nr 0601-IEW.1.4124.1.2025 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 9 października 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 530/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił B. D. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 15 lipca 2025 r., nr 0601-IEW.1.4124.1.2025, w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Skarżąca powołała się na fakt bycia bezrobotną, utrzymywania się wyłącznie z zasiłku, zmagania z problemami zdrowotnymi i spłacania kredytu zabezpieczonego hipoteką na nieruchomości, w której mieszka. Zaznaczono, że pozbawienie Strony możliwości spłacania kredytu doprowadzi do pozbawienia jej miejsca zamieszkania. Dodatkowo wskazano, że za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia ilość i waga podniesionych w skardze zarzutów oraz zastrzeżeń do działania organów obu instancji. W ocenie Sądu pierwszej instancji, ocena przesłanek wstrzymania wykonania decyzji zależy od argumentacji zawartej we wniosku, co wymaga przedstawienia uzasadnienia opartego na faktach oraz dowodach, a nie powoływania ogólnych informacji bez podawania precyzyjnych danych pozwalających na ocenę sytuacji majątkowej i finansowej zainteresowanej strony.
Nie zgadzając się z zapadłym orzeczeniem, Skarżąca wniosła zażalenie, w treści którego zarzuciła bezzasadne uznanie, jakoby nie przedstawiła precyzyjnych informacji dotyczących swojej sytuacji, zważywszy na okoliczność, że do wniosku dołączyła oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania na oficjalnym druku. Dodatkowo Strona zarzuciła, że Sąd nieprawidłowo uznał brak spełnienia przesłanki ryzyka wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, w tym nie zauważył ryzyka utraty przez Skarżącą środków niezbędnych do życia, utrzymania i regulowania zobowiązań (kredyt na mieszkanie). Do środka zaskarżenia dołączono zaświadczenie z Urzędu Pracy, zaświadczenie lekarskie, faktury oraz harmonogram spłaty kredytu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do § 3 tego przepisu sąd może na wniosek zainteresowanego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Jakkolwiek celem wykazania przesłanek zawartych w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności stanowiących podstawę wniosku, zainteresowany winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie. Kwestia stopnia konieczności uprawdopodobnienia racji w kontekście instytucji przewidzianej w komentowanym przepisie była wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury, w których podkreślano, że podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z opisanymi przesłankami oraz dokumentami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z omawianego przepisu. Sąd musi dysponować wyczerpująco przedstawionymi, wiarygodnymi twierdzeniami pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji.
W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wprawdzie wskazała na okoliczności uzasadniające w jej ocenie zastosowanie ochrony tymczasowej, a nadto przedstawiła wypełnione oświadczenie zawierające informacje o jej stanie rodzinnym, majątkowym i finansowym, lecz w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dane te należy uznać za niewystarczające do przyjęcie występowania w sprawie stanu faktycznego odpowiadającego przesłankom zawartym w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. Według przedłożonego oświadczenia, Skarżąca jest właścicielem udziału 1/2 bliźniaka o deklarowanej powierzchni 150 m2 i wartości 750.000 zł, mieszkania o deklarowanej powierzchni 35 m2 i wartości 230.000 zł, w którym zamieszkują jej rodzice oraz samochodu osobowego marki KIA o deklarowanej wartości 12.000 zł. Jakkolwiek więc Strona nie posiada oszczędności i utrzymuje się wg oświadczenia wyłącznie z zasiłku dla bezrobotnych, nie można uznać, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na wykonanie zaskarżonej decyzji bez uszczerbku dla własnej egzystencji przy możliwości upłynnienia chociaż części posiadanego majątku. Już samo arytmetyczne zestawienie wydatków przedstawionych w rubryce zobowiązania i stałe wydatki oraz wysokości deklarowanego zasiłku wykazuje znaczącą nierówność jeszcze przed możliwym wstrzymaniem wykonania decyzji administracyjnej, co pozostawia wątpliwość w zakresie źródeł pozyskiwania przez Skarżącą środków na pokrycie zobowiązań w łącznej wysokości ok. 7.000 zł.
Sama tylko możliwość dokonania w przyszłości egzekucji z nieruchomości nie uzasadnia jeszcze udzielenia ochrony tymczasowej. Niezależnie przy tym od trafności przyjętego stanowiska, warto zauważyć, iż skoro Skarżąca ma problemy z regulowaniem należności z bieżącego majątku, mogłaby - i w zaistniałej sytuacji powinna - podjąć działania zmierzające do upłynnienia chociażby jednej z nieruchomości, celem pozyskania środków finansowych, bez oczekiwania na podjęcie działań ze strony organu egzekucyjnego. Zasadność wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej odnosi się do braku możności pokrycia zaległości, nie zaś braku chęci spieniężenia posiadanego majątku przy jednoczesnym braku innych środków finansowych. Jednocześnie, co należy odnieść do podnoszonego przez Skarżącą zarzutu utraty środków niezbędnych do życia, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wprawdzie każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, iż zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2026 r. poz. 268 ze zm.) wprowadzono ograniczenia w prowadzeniu egzekucji, gwarantujące zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających według ustawodawcy do humanitarnej egzystencji, choć w gorszych standardach niż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Pogorszenie warunków egzystencji wnioskodawcy nie stanowi jednak samoistnej przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej.
W kontekście argumentu co do ilości i wagi naruszeń wskazanych w skardze koniecznym jest rozróżnienie przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania decyzji od przesłanek warunkujących uwzględnienie skargi inicjującej postępowanie w sprawie. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania określonej decyzji czy postanowienia, sąd nie dokonuje oceny merytorycznej skargi inicjującej postępowanie w sprawie, bowiem takie działanie dokonywane w ramach posiedzenia niejawnego oznaczałoby niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu, a zakresem kognicji niniejszego postępowania objęte są jedynie przesłanki zawarte w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a., w ramach których nie mieści się ilość i charakter potencjalnych uchybień organów podatkowych.
Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji.