III FZ 631/23

III FZ 631/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Dauter /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Ol 366/23 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2024-05-14
III FSK 1026/24 - Wyrok NSA z 2025-04-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 19 marca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 366/23 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 18 lipca 2023 r., nr 2801-IEE.7192.76.2023 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 26 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, I SA/Ol 366/23, odmówił J. C. wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 18 lipca 2023 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.
W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji podkreślił, że w szczególności wydanie orzeczenia w przedmiocie ochrony tymczasowej musi zostać poprzedzone porównaniem sytuacji majątkowej i finansowej strony z wielkością obowiązku wynikającego z zaskarżonego aktu. W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wskazał we wniosku wysokości przychodów i kosztów działalności, stopnia dotychczasowego zadłużenia, stanu majątkowego (wartości środków trwałych), a także dochodu rodziny czy stanu wynagrodzeń pracowników, którym wykonanie postanowienia miałoby w sposób bezpośredni zagrozić. Nie przedstawił też na poparcie wniosku dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej. Sąd w konsekwencji nie mógł dokonać analizy tej sytuacji w odniesieniu do kwoty określonej zaskarżonym postanowieniem. O ile skarżący wskazał pewne okoliczności, które mogą w przyszłości wystąpić w związku z wykonaniem zaskarżonego postanowienia, o tyle nie przedstawił w ogóle swojej sytuacji majątkowej. Brak tych informacji uniemożliwił sądowi ocenę potencjalnych skutków okoliczności faktycznych podanych we wniosku, co przekładało się na brak podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
W zażaleniu na wskazane postanowienie skarżący zaskarżył je w całości i wniósł o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie. Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z: 6 potwierdzeń przelewów z okresu od lipca do października 2023 r., wydruku księgowego – jednostronnego rachunku zysków i strat na koniec października 2023 r., zeznania PIT-36L za 2022 r., 2 wydruków bieżących sald z rachunków bankowych skarżącego, wydruków ksiąg wieczystych, w celu wykazania sytuacji finansowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Użyte w powołanym przepisie klauzule generalne - "znaczna szkoda" oraz "trudne do odwrócenia skutki" - powodują, że stosowanie tej instytucji procesowej wymaga dokonania przez sąd wartościowania, które w przypadku powołania się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody polega na zestawieniu sytuacji majątkowej skarżących z prognozowanymi skutkami aktu lub czynności, których wstrzymania strona się domaga. Bez odniesienia rozmiarów przewidywanej szkody do konkretnych okoliczności kształtujących sytuację majątkową strony, nie sposób bowiem ocenić, czy grożąca szkoda ma istotnie kwalifikowany (tj. znaczny) charakter. Warto podkreślić, że przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jego wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnego aktu, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu.
W orzecznictwie wielokrotnie podkreśla się, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwraca się uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z 3 lipca 2014 r., II OZ 661/14, NSA stwierdził, że "obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd". Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r., I FZ 148/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Olsztynie, że strona nie uprawdopodobniła, że wstrzymanie wykonania postanowienia jest zasadne. Samo odwołanie się do potencjalnego zagrożenia stanem niewypłacalności nie może zostać uznane za wystarczające w sytuacji, gdy we wniosku nie przedstawiono sytuacji finansowej i majątkowej strony, tak aby umożliwić sądowi weryfikację zasadności wniosku. WSA w Olsztynie wziął pod uwagę, że zaskarżonym postanowieniem określono skarżącemu kwotę 3.256.041,52 zł tytułem wierzytelności nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności. Jednak opierając się na prezentowanym w orzecznictwie poglądzie wskazał, że sama wysokość kwoty określonej zaskarżonym postanowieniem nie stanowi wystarczającej przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej (por. np. postanowienia NSA z: 7 października 2014 r., I FZ 347/14 oraz 15 stycznia 2014 r., II FSK 2165/13). Skarżący nie przedstawił dokumentów źródłowych na poparcie wniosku. Tym samym uniemożliwił sądowi ocenę swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej, co skutkowało niemożnością stwierdzenia, że na skutek wykonania zaskarżonego aktu powstanie szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania postanowienia nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd ten wyczerpująco uzasadnił odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, wskazując treść właściwych w sprawie przepisów prawnych i orzecznictwa.
W związku z zawartym w zażaleniu wnioskiem o wstrzymanie wykonania postanowienia należy podkreślić, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia. Służy ono zainicjowaniu kontroli legalności tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Możliwość podnoszenia w postępowaniu zażaleniowym nowych argumentów i przedstawiania nowych dowodów na poparcie wniosku zaprzecza funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stałby się podmiotem ponownie oceniającym wniosek. Należy podkreślić, iż bardziej szczegółowe uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia czy też wskazanie nowych okoliczności, a także przedstawienie dodatkowych dokumentów, na etapie postępowania zażaleniowego nie czyni błędnym czy też nieprawidłowym rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego objęte jest jedynie zaskarżone postanowienie. Sąd pierwszej instancji na etapie rozpoznawania omawianego wniosku dysponował danymi w nim zawartymi, zatem jego orzeczenie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest prawidłowe.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.