III FZ 594/23

III FZ 594/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Winiarski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 § 3 i 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SO/Łd 4/23, w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 maja 2023 r., nr 1001-IEW-1.4121.27.2022.21.KP, w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SO/Łd 4/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił A. K. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 9 maja 2023 r., nr 1001-IEW-1.4121.27.2022.21.KP, w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w piśmie z 22 czerwca 2023 r. Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji organu odwoławczego. W uzasadnieniu środka zaskarżenia Strona wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej będącej konsekwencją problemów zdrowotnych wymagających hospitalizacji i długiej rehabilitacji. Zaznaczono, że w wyniku przebytej operacji kolana konieczne jest m. in. leczenie w poradni ortopedycznej i rehabilitacyjnej, w której koszt pakietu zabiegów miesięcznie wynosi ok 3.200 zł. Rekonwalescencja ta ma trwać ok. 6 miesięcy. Do wniosku dołączono kartę informacyjną leczenia szpitalnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wobec braku wystarczającego uzasadnienia wniosku i poparcia twierdzeń podniesionych w jego treści stosownymi dokumentami niemożliwym było objęcie Strony ochroną tymczasową.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 7 września 2023 r. Strona zaskarżyła postanowienie Sądu pierwszej instancji, domagając się jego uchylenia w całości, a także zasądzenia na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu środka zaskarżenia powtórzono argumentację zaprezentowaną we wniosku i przywołano liczne orzecznictwo sądów administracyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do § 3 tego przepisu sąd może na wniosek zainteresowanego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Jakkolwiek celem wykazania przesłanek zawartych w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności stanowiących podstawę wniosku, zainteresowany winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie. Kwestia stopnia konieczności uprawdopodobnienia racji w kontekście instytucji przewidzianej w komentowanym przepisie była wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury, w których podkreślano, że podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z opisanymi przesłankami oraz dokumentami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z omawianego przepisu. Sąd musi dysponować wyczerpująco przedstawionymi, wiarygodnymi twierdzeniami pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji.
W rozpoznawanej sprawie należy podzielić ocenę wyrażoną przez Sąd pierwszej instancji, że Skarżący nie podołał ciążącemu nań obowiązkowi wykazania zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu wniosku wprawdzie wskazano okoliczności związane z leczeniem pooperacyjnym i wysokością szacowanych kosztów rehabilitacji, niemniej nie skorelowano podniesionych twierdzeń z ogólną sytuacją majątkową Strony w sposób pozwalający uznać za prawdopodobne trudności w spłacie zobowiązań podatkowych bez uszczerbku dla egzystencji własnej i członków rodziny tworzących wspólne gospodarstwo domowe, o ile takowych Skarżący posiada, albowiem również ta okoliczność pozostaje nieznana w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że jakkolwiek hipoteza normy art. 61 § 3 p.p.s.a. nie odwołuje się do reżimu dowodzenia, wprowadzając jedynie konieczność uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek zawartych w jej treści, ocena, czy w realiach konkretnego postępowania uprawdopodobnienie w istocie nastąpiło, pozostawione jest ocenie sądu, który nie będąc związany twierdzeniami wniosku, korzystając z przyznanej ustawowo dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej, winien podjąć decyzję, czy w świetle prezentowanych twierdzeń strony uznaje za spełnione przesłanki zawarte w hipotezie określonego przepisu. Kwestia stopnia uprawdopodobnienia racji jest zatem przez ustawodawcę poddana relatywizacji dokonującej się przez uwzględnienie kontekstu faktycznego sprawy, na kanwie której dochodzi do oceny możności zastosowania instytucji przewidzianej w przywołanym przepisie. Skarżący wskazał na okoliczność związaną z ponoszonym wydatkiem rehabilitacyjnym, niemniej w świetle zarysowanego powyżej standardu procedowania sądu administracyjnego w kontekście instytucji art. 61 § 3 p.p.s.a. twierdzenie takowe, niepoparte jakimikolwiek dokumentami obrazującymi chociaż w ograniczonym zakresie sytuację finansową i majątkową Strony, zasadnie nie zostało uznane za wystarczające do wstrzymania wykonania decyzji organu odwoławczego. Jakkolwiek okoliczność ta, w powiązaniu z trudną sytuacją finansową w określonym stanie faktycznym przy szczególnych okolicznościach sprawy, mogłaby stanowić podstawę zastosowania ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 p.p.s.a. (zestawienie wysokości zobowiązania z realnymi możliwościami płatniczymi podatnika oraz jego potencjalną sytuacją majątkową po spłacie zobowiązania), należy mieć na względzie, że nie zwalnia to wnioskodawcy z obowiązku jej wyczerpującego przytoczenia wraz z powołaniem się na stosowne dokumenty źródłowe (rachunki, wyciągi z kont bankowych itp.).
Trafna pozostaje przy tym ocena wyrażona przez Sąd pierwszej instancji, że co do zasady każda decyzja podatkowa zobowiązująca do uiszczenia określonej należności pieniężnej czy orzekająca o odpowiedzialności za zaległości podatkowe podmiotu trzeciego pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określone skutki w sferze finansowej zobowiązanego do ich uregulowania, toteż należy uznać te skutki za oczywiste i zawsze prowadzące do ujemnych następstw prowadzących do zmniejszenia majątku zobowiązanego. Skądinąd również w tym przypadku brak jest jakichkolwiek dokumentów mogących świadczyć, że z punktu widzenia sytuacji majątkowej i finansowej Skarżącego łączna kwota zobowiązań podatkowych, za które odpowiedzialność ponosi, stanowiłaby znaczne obciążenie prowadzące do zachwiania stabilizacji finansowej Strony.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Wniosek kosztowy zawarty w zażaleniu nie mógł zostać uwzględniony, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a. regulujące kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie znajdują zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji, toteż brak jest podstawy prawnej zawarcia rozstrzygnięcia w omawianym zakresie.