III FZ 585/25

III FZ 585/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-11-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Pruszyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 września 2025 r. sygn. akt I SA/Sz 480/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 18 lipca 2025 r. znak 3201-IEE.7280.4.2025.2 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 25 września 2025 r., sygn. akt I SA/Sz 480/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek J. B. (dalej: skarżący) o wstrzymanie wykonania wydanych decyzji oraz postanowień w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 18 lipca 2025 r., znak 3201-IEE.7280.4.2025.2 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 13 listopada 2023 r., II GPS 2/22 stwierdził, że: "W postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą na postanowienie: a) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, b) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) stwierdzające niedopuszczalność odwołania - nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji". Wyrażone w uchwale stanowisko jest wiążące dla Sądu. Dalej powołując się na uchwałę wyjaśnił, że nie można wydać postanowienia o wstrzymaniu wykonania określonego aktu, jeżeli w wyniku rozpoznania i uwzględnienia skargi - zgodnie z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - zwanej dalej: p.p.s.a.) - sąd nie może uchylić tego aktu. Czyli rozpoznając i uwzględniając skargę na postanowienie: stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzające niedopuszczalność odwołania, sąd może uchylić zaskarżone postanowienie, co umożliwi rozpoznanie odwołania przez organ drugiej instancji, nie może jednak uchylić decyzji organu pierwszej instancji, a to oznacza, że nie może również wstrzymać wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Przyjęcie odmiennego stanowiska, tj. dopuszczenie do wydania przez sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji powodowałoby, że w przypadku uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonych postanowień, nadal pozostawałoby w obrocie postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Dalej WSA wskazał, że w ramach instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a. istnieje możliwość wstrzymania zaskarżonych aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, dotyczy to również decyzji organu pierwszej instancji. Zwrot "w granicach tej samej sprawy" dotyczy sprawy w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będą sprawy wykazujące tożsamość podmiotową i przedmiotową. W rozpoznawanej sprawie pomiędzy zawiadomieniem organu pierwszej instancji o wpisie zastawu do rejestru zastawów skarbowych a zaskarżonym postanowieniem organu odwoławczego o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania taka tożsamość sprawy nie zachodzi. Ponadto wskazano, że postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest orzeczeniem o charakterze procesowym, które nie nadaje się do wykonania i nie wymaga wykonania, nie wywołuje też skutków o charakterze materialnoprawnym. Sąd pierwszej instancji końcowo wskazał, że bezprzedmiotowa stała się merytoryczna ocena przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia oraz zawiadomienia organu pierwszej instancji. W konsekwencji, na podstawie art. 61 § 3 oraz § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji zaskarżonego postanowienia.
Powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżył w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, pomimo że na gruncie przedmiotowej sprawy spełnione zostały przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków;
2. naruszenie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że zawiadomienie o wpisie do Rejestru Zastawów Skarbowych jest czynnością czysto techniczną, pozbawioną charakteru decyzji administracyjnej, mimo że rozstrzyga o sferze praw i obowiązków podatnika;
3. naruszenie art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, dalej: o.p.) polegające na pominięciu, iż organ podatkowy winien orzekać w formie decyzji;
4. naruszenie art. 17 § 1 o.p. poprzez pominięcie faktu, iż organ dokonujący wpisu - Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie jest niewłaściwym miejscowo dla skarżącego, zaś organem właściwym miejscowo jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w S.;
5. naruszenie art. 41 § 1 w zw. z art. 44 § 1 o.p. poprzez przyjęcie, że zastaw skarbowy może zostać ustanowiony bez uprzedniego wydania ostatecznej decyzji wysokość zobowiązania podatkowego, bądź też określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o: uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2023 r. (II GPS 2/22), w postępowaniu zainicjowanym skargą na postanowienia: o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu, o niedopuszczalności odwołania - nie można na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymać wykonania zaskarżonych aktów. Ponadto prawidłowo argumentował, że art. 61 § 3 p.p.s.a. pozwala wstrzymać wykonanie aktów wydanych w postępowaniach mieszczących się "w granicach tej samej sprawy", tj. wykazujących tożsamość podmiotową i przedmiotową.
W tej sprawie brak takiej tożsamości między zawiadomieniem o wpisie zastawu skarbowego a postanowieniem o niedopuszczalności odwołania – dotyczą one innych zagadnień. Postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania ma charakter procesowy, nie podlega wykonaniu i nie wywołuje skutków materialnoprawnych, dlatego nie można wobec niego stosować instytucji wstrzymania wykonania.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką samą sytuacją procesową, w jakiej zapadła przywołana wyżej uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22. Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów jest zgodne z prawem. W zażaleniu nie podważono skutecznie tej oceny.
Argumentacja dotycząca formy skarżonej decyzji, właściwości organu pierwszej instancji czy merytorycznych kwestii dotyczących zastawu skarbowego nie mogą skutecznie podważyć prawidłowości kwestionowanego rozstrzygnięcia. Na tym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje jedynie kontroli zaskarżonego postanowienia i nie może odnosić się do kwestii, które rozstrzygane są w ramach postępowania wywołanym skargą.
W sytuacji, gdy wniosek z art. 61 p.p.s.a. jest wnioskiem związanym z postępowaniem wywołanym skargą Sąd pierwszej instancji zobowiązany jest do jego rozpatrzenia, może go uwzględnić lub oddalić, nie może go odrzucić (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 61). Prawidłowo zatem orzeczono o oddaleniu wniosku wskazując, że w tym przypadku nie było podstaw do oceny przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.