III FZ 54/25

III FZ 54/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Pruszyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1386/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2025-06-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 1386/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 29 sierpnia 2024 r. nr 2401-lEW1.4123.2.2024.27 UNP: 2401-24-217860 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1386/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił A. W. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach decyzją z 29 sierpnia 2024 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Katowicach z 27 listopada 2023 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu M. sp. o.o. za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od października do grudnia 2019 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 4.665.025,39 zł. Strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości do czasu prawomocnego rozpoznania skargi albowiem zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody skarżącemu lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w majątku w przypadku braku wstrzymania zaskarżonej decyzji przez wzgląd na znaczną kwotę jaką w wyniku tej decyzji zobowiązany jest zapłacić.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody, gdyż nie można przyjąć twierdzenia, że wykonanie decyzji spowodowałoby taką szkodę, a co więcej "znaczną szkodę". Skarżący nie wykazał istnienia argumentów przemawiających za tym, że wykonanie decyzji mogłoby rodzić niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wobec powyższego, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł zażalenie. Zaskarżył postanowienie w całości i zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe jego zastosowanie poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie udowodnił, że wykonanie ww. decyzji z 29 sierpnia 2024 r. DIAS w Katowicach, spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy skarżący w skardze
udowodnił, że wykonanie ww. decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do wstrzymania wykonania ww. decyzji DIAS w Katowicach, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia ww. przepisu poprzez rozstrzygnięcie przez WSA w Gliwicach o odmowie wstrzymania wykonania ww. decyzji.
Mając na względzie powyższe, wniósł o uchylenie w całości postanowienia z 9 grudnia 2024 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt I SA/GI 1386/24 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano m.in., że zaskarżona decyzja DIAS
w Katowicach bez wątpienia będzie podlegała wykonaniu, a co za tym idzie można wobec niej zastosować instytucję z art. 61 p.p.s.a. Skarżący już na etapie postępowania przed organem wskazywał, że nie brał żadnego udziału w prowadzeniu spraw spółki oraz nie miał wiedzy o zawieranych w imieniu spółki transakcjach, które to doprowadziły do powstania zobowiązań podatkowych. Skarżący w treści skargi szeroko wyjaśnił, że wszelkie zobowiązania M. sp. z o.o. zostały zaciągnięte bez jego wiedzy i zgody oraz, że jest on osobą pokrzywdzoną w wyniku oszustwa. Z tego też względu, przypisanie mu odpowiedzialności za ww. zobowiązanie podatkowe oraz egzekwowanie go od skarżącego, który nie ponosi żadnej winy w ich powstaniu, spowoduje szkodę po stronie skarżącego również dlatego, że zablokuje mu możliwość zaciągnięcia jakichkolwiek zobowiązań, nawet z operatorami telekomunikacyjnymi. Wszelkie instytucje i podmioty będą posiadać informację, o ciążącym na skarżącym zadłużeniu i bez wątpienia będzie to wpływało na jego wiarygodność. Skarżący jako pokrzywdzony popełnionym na jego szkodę przestępstwem nie powinien ponosić dodatkowych konsekwencji prawnych, związanych z przestępczym działaniem innych osób. Niebezpieczeństwo poniesienia przez skarżącego znacznej szkody wynika tym bardziej z wysokości kwoty jaka stanowi zaległość podatkową tj. 4 665 025,39 zł. Jest to niewyobrażalnie wysoka kwota w przypadku skarżącego, który ze względu na wykonywanie pracy, jako pracownik budowlany, przez całe swoje zawodowe życie, nie uzyska nawet takiego przychodu z tytułu świadczonej pracy. Biorąc pod uwagę kwotę zaległości, do której zapłaty zobowiązany został skarżący, bez wątpienia zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania po stronie skarżącego szkody bądź ciężko odwracalnych skutków. Wykonanie orzeczonego ww. decyzją obowiązku podatkowego spowoduje, że znaczną część swoich zarobków skarżący będzie musiał przeznaczyć na spłatę zadłużenia, którego nie zaciągnął. Nawet rozłożenie na raty ww. kwoty uniemożliwi skarżącemu godne funkcjonowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności,
o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Nie wystarczy więc samo powtórzenie treści przepisu. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne
w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 61). Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r.,
I FSK 1427/11, CBOSA). W sytuacji, gdy chodzi o orzeczenie rodzące obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, koniecznym jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację finansową oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia w konkretnej rozpatrywanej sprawie.
W rozpatrywanej sprawie skarżący podniósł, że brak wstrzymania zaskarżonej decyzji spowoduje wystąpienie przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody, wskazał, że wykonanie orzeczonego obowiązku podatkowego (4 665 025,39 zł) spowoduje, że znaczną część swoich zarobków skarżący będzie musiał przeznaczyć na spłatę zadłużenia, którego nie zaciągnął. Nawet rozłożenie na raty ww. kwoty uniemożliwi skarżącemu godne funkcjonowanie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, poza argumentacją skarżącego,
dla pełni obrazu jego sytuacji majątkowej koniecznym było podanie całości posiadanego przez niego mienia i osiąganych dochodów, co dopiero pozwoliłoby na ocenę istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W związku z faktem, że tego nie uczyniono trudno uznać, że Sąd pierwszej instancji miał możliwość poznać rzeczywistą sytuację finansową skarżącego i tym samym mógł rozstrzygnąć pozytywnie o zaistnieniu przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił, że w sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący ograniczył się do złożenia ogólnikowego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie przedstawiając odpowiedniego uzasadnienia w tym zakresie, ani nie przedkładając dokumentów, przemawiających za uwzględnieniem jego żądania. Zgodzić się należy również z Sądem pierwszej instancji, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym jej rozpoznaniu, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego
z prawem działania organu, przysługiwać jej będzie roszczenie o jej naprawienie.
W sprawie tej podkreślenia wymaga fakt, że sąd rozpoznając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji nie dokonuje oceny zasadności skargi, dlatego też argumentacja pełnomocnika skarżącego zawarta w uzasadnieniu zażalenia, a odnosząca się do treści skargi nie może odnieść zamierzonego skutku. Ewentualna niezgodność z prawem decyzji jest przedmiotem oceny sądu w toku rozprawy, nie stanowi przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie, niweczyłoby kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienie NSA z 28 kwietnia 2005 r., II OZ 184/05).
Końcowo należy wskazać, że niniejsze rozstrzygnięcie nie wyłącza uprawnienia skarżącego do ponownego wystąpienia z wnioskiem w omawianym zakresie przy prawidłowo i wyczerpująco opisanych okolicznościach uzasadniających jego zdaniem zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. wraz ze złożeniem stosownej dokumentacji popierającej takie twierdzenia.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.