III FZ 496/24

III FZ 496/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Winiarski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Gd 7/24 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2024-08-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 185 § 1, art. 197 § 2, art. 220 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 7/24, w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 listopada 2023 r., nr SKO Gd 3819/23 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 27 sierpnia 2024 r. o sygn. I SA/Gd 7/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę J. H. (dalej: Skarżący lub Strona) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 8 listopada 2023 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 8 stycznia 2024 r. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu Strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 10 maja 2024 r. o sygn. I SPP/Gd 29/24 Referendarz Sądowy tego Sądu odmówił przyznania prawa pomocy. Po rozpoznaniu sprzeciwu Strony, postanowieniem z 22 lipca 2024 r. WSA w Gdańsku utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Następnie, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 23 lipca 2024 r. wezwano Skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z 8 stycznia 2024 r. Korespondencja sądowa została doręczona Stronie 5 sierpnia 2024 r. Termin do uiszczenia wpisu upłynął z końcem 12 sierpnia 2024 r. W tym dniu na konto bankowe WSA w Gdańsku wpłynął wpis sądowy w kwocie 200 zł, uiszczony przez A. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: Spółka). W tytule przelewu umieszczono informację, że wpłacona kwota stanowi wpis sądowy od skargi na decyzję SKO Gd 3819/23 w imieniu Skarżącego.
Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, wskazując, że tylko strona osobiście może skutecznie uiścić wpis sądowy. Zdaniem Sądu, w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu brak jest przepisów szczególnych stanowiących inaczej niż zasada określona w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), który należy wykładać ściśle. Skoro ustawodawca w przywołanej ustawie nie przewidział wyjątku i nie wskazał wprost, że wpis sądowy może za stronę uiścić inny podmiot, uznać należy, iż tylko strona uprawniona jest do jego wniesienia. W uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia wskazano, że gdyby ustawodawca chciał dopuścić takie działanie dla innego podmiotu aniżeli strona zobowiązana do uiszczenia wpisu, wprowadziłby taki wyjątek do ustawy, analogicznie jak w przypadku art. 62b § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.).
Pismem z 11 września 2024 r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie wywiedzionej skargi do merytorycznego rozpoznania. W uzasadnieniu środka odwoławczego Skarżący podkreślił, że nie jest uprawnione stwierdzenie, jakoby nie uiścił wpisu, skoro został on dokonany przez inny podmiot w jego imieniu. Wskazano, że okoliczność ta pozostaje bez wpływu na przebieg postępowania, bowiem stanowi kwestię wewnętrznych rozliczeń pomiędzy Skarżącym a Spółką. W ocenie Strony, Sąd nie ma prawa do ingerencji w relację tych podmiotów, a jedynie ma uprawnienie do weryfikacji, czy rzeczona opłata została uiszczona w prawidłowej wysokości i w ustawowym terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Treść przywołanego przepisu wprowadza ogólną zasadę, po myśli której koszty postępowania obciążają stronę (oraz stosownie do art. 12 p.p.s.a. uczestników postępowania), w zakresie, w jakim są związane z ich udziałem w postępowaniu tak pierwszoinstancyjnym, jak i kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wykładnia gramatyczna art. 199 p.p.s.a., jak również innych przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie pozwala przy tym na wyprowadzenie twierdzenia, jakoby z dyspozycji normy zawartej w przywołanym przepisie wynikała konieczność uiszczenia należnej opłaty przez stronę osobiście. Wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji wniosek taki nie wynika w szczególności z art. 214 § 1 p.p.s.a. Również przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535 ze zm.) nie ograniczają kręgu podmiotów, które mogłyby skutecznie dokonać wpisu.
W świetle poczynionych spostrzeżeń należy uznać za irrelewantną okoliczność, czy opłata zostaje wnoszona przez stronę osobiście, czy też przez działającą w jej imieniu osobę trzecią. Konieczne w tym zakresie pozostaje jedynie, aby przy dokonywaniu przelewu bankowego wskazać dane pozwalające na identyfikację sprawy, do której wpis jest uiszczany, oraz stronę, w imieniu której wpłata następuje. Sama okoliczność, że opłata nie została uiszczona bezpośrednio z osobistego rachunku bankowego strony, nie może prowadzić do odrzucenia środka zaskarżenia i stanowiącego tego konsekwencję zamknięcia drogi sądowej. Poza zakresem oceny sądu pozostaje również rodzaj relacji łączącej stronę z wpłacającym podmiotem trzecim, w szczególności wewnętrzne rozliczenia powstałe z tego tytułu. Powyższe doznaje potwierdzenia w art. 220 § 3 p.p.s.a. przewidującym sankcję odrzucenia środka zaskarżenia, od którego "pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis" (forma bezosobowa, niewskazująca podmiotu regulującego opłatę). Przyjęcie odmiennego praktyki stanowiłoby niedopuszczalne wprowadzenie warunku niewynikającego z ustawowej regulacji, co napiera szczególnego wymiaru zważywszy na skutek w postaci zamknięcia zainteresowanej stronie drogi do merytorycznego rozpoznania jej sprawy.
Prezentowane stanowisko wpisuje się w nurt prezentowany m.in. w postanowieniach tutejszego Sądu z 17 czerwca 2008 r. o sygn. II OSK 765/08, z 25 czerwca 2009 r. o sygn. I FZ 235/09 czy z 12 stycznia 2012 r. o sygn. I GZ 234/11, w tym z 1 października 2015 r. o sygn. akt II OZ 894/15 na gruncie rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, jak również pozostaje zbieżne z ocenami prawnymi wyrażonymi przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 2 grudnia 1999 r. o sygn. III RN 106/99, OSNAPiUS 2000, nr 22, poz. 805 i w uchwale z 12 kwietnia 1995 r. o sygn. III CZP 40/95, OSNC 1995, nr 7-8, poz. 113, które jakkolwiek zapadły na kanwie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 1967 r. Nr 24, poz. 110 ze zm.), pozostają aktualne na kanwie analogicznej regulacji art. 199 i art. 214 § 1 p.p.s.a. (podobnie także P. Feliga [w:] M. Uliasz, P. Feliga, Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Komentarz, LEX 2024, art. 2, pkt 14, T. Demendecki, Rozstrzyganie o kosztach w sądowym postępowaniu cywilnym. Studium teoretycznoprawne, Łódź 2019, str. 45; K. Gonera [w:] Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Komentarz, wyd. IV, LEX 2011, art. 2, pkt 8).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.