III FZ 483/22

III FZ 483/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Winiarski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Koszty postępowania
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone zarządzenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 230 § 1, art. 220 § 1, art. 220 § 2, art. 220 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 444/22 w przedmiocie wpisu od skargi w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr SKO.4140/140/2022 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.
Uzasadnienie
Zarządzeniem z 14 lipca 2022 r. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wezwał J. S. (dalej: skarżący) do uiszczenia brakującego wpisu od skargi uprzednio złożonej w sprawie, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.
Pismem z 2 sierpnia 2022 r. skarżący złożył zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału, w którym podniósł, że już w treści skargi wnosił o wyznaczenie dwumiesięcznego terminu do uzupełnienia braków formalnych w toku postępowania, gdyż mieszka za granicą (w [...]), wnosząc o uchylenie zaskarżonego zarządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy, toteż zaskarżone zarządzenie jako wadliwe podlega uchyleniu.
Stosownie do art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W razie braku odnotowania wpisu przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do jego uiszczenia w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Według treści art. 220 § 2 P.p.s.a., jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą, która nie ma w kraju przedstawiciela, przewodniczący wyznaczy termin do uiszczenia opłaty nie krótszy niż dwa miesiące. Ponadto, na mocy art. 220 § 3 P.p.s.a. w przypadku, gdy rzeczony brak fiskalny dotyczy skargi, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje odrzucenie środka zaskarżenia.
W sprawie bezsporną pozostaje okoliczność, że skarżący nie zamieszkuje na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, lecz w [...] (dalej: [...]) i z tej racji na swojego pełnomocnika do doręczeń wyznaczył W. K. zamieszkałego w R. przy ul. [...]. W składanych do Sądu pierwszej instancji skargach inicjujących postępowanie skarżący podkreślał, że wnosi o wyznaczanie dwumiesięcznych terminów na uzupełnienie braków formalnych skarg, gdyż czynności tych może dokonywać przez złożenie pism w polskim urzędzie konsularnym w C. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie dokonywał doręczeń korespondencji pod adres wskazanego pełnomocnika, a skarżący korespondencję tę niewątpliwie otrzymywał, o czym świadczy treść złożonego przez niego zażalenia.
Powyższe ustalenia potwierdza analiza akt administracyjnych. W wydawanych przez organy podatkowe decyzjach i innych pismach wskazywano adres zamieszkania skarżącego za granicą kraju (w [...]), a korespondencja sądowa zawierająca decyzję wymiarową adresowana była do jego pełnomocnika do doręczeń w kraju i przez niego odbierana. W postępowaniu administracyjnym W. K. pełnił nie tylko rolę pełnomocnika do doręczeń, lecz również pełnomocnika umocowanego do dokonywania czynności w imieniu i na rzecz skarżącego w toku postępowań administracyjnych, w tym postępowań wznowieniowych.
Co pozostaje istotne dla sprawy, pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego ww. osobie aktem notarialny z 4 grudnia 2000 r., Rep. A [...], obejmowało swym zakresem jedynie zastępowanie przed organami finansowymi, urzędem skarbowym i organami administracji publicznej w sprawach podatkowych. Przy tak zakreślonych granicach reprezentacji W. K. nie legitymował się umocowaniem do zastępstwa procesowego skarżącego przed sądami administracyjnymi, co oznaczało brak możliwości występowania w procesie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie w charakterze pełnomocnika procesowego skarżącego (a przynajmniej na kanwie przedłożonego dokumentu pełnomocnictwa). Treść przedłożonego do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa jednoznacznie wskazuje zakres umocowania i nie budzi wątpliwości co do ram przedmiotowych umocowania pełnomocnika.
Odnosząc się z kolei do dokumentu pełnomocnictwa przedłożonego jako załącznik do skargi inicjującej postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie, należy wskazać, że stanowi ono wyłącznie dokument wykazujący umocowanie do konkretnej czynności procesowej, tj. odbioru korespondencji. Wspomniane pełnomocnictwo do doręczeń ma zakres wąski i jednoznacznie określa rolę W. K. jako pełnomocnika do doręczeń J. S.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustanowienie pełnomocnika do doręczeń w kraju nie jest równoznaczne z posiadaniem przedstawiciela, o jakim mowa w art. 220 § 2 P.p.s.a., a przyjęcie odmiennego stanowiska zaprzeczałoby ratio legis tego przepisu. (por. postanowienie NSA z 12 lipca 2013 r., II FZ 151/13; postanowienie NSA z 28 czerwca 2012 r., II FZ 460/12). Wprawdzie regulacja zawarta w jego treści ma zapewnić stronie możliwość powzięcia wiadomości o zawartości adresowanej doń korespondencji i odpowiednią reakcję procesowa mandanta, lecz nie przesądza o zobowiązaniu do działania pełnomocnika w zakresie przekraczającym jego uprawnienia wynikające z umocowania, w tym realizacji obowiązku nakładanego zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału. Hipoteza normy prawnej zawartej w omawianym przepisie przewiduje dwa warunki konieczne do spełnienia celem możliwości stosowania przez sąd wydłużonego, dwumiesięcznego terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi, tj. niezamieszkanie lub nieposiadanie siedziby przez stronę w kraju oraz brak przedstawicielstwa. Kumulatywne wystąpienie obu warunków obliguje sąd do stosowania art. 220 § 2 P.p.s.a., bez pozostawienia jakiejkolwiek swobody decyzyjnej w omawianym zakresie. Skoro dzięki wspomnianej regulacji strona zamieszkała poza granicami kraju ma mieć realną możliwość wyrobienia się z reakcją procesową w przepisanym ustawowo terminie, trudno uznać, jakoby sam fakt posiadania pełnomocnika do doręczeń, który legitymuje się wyłącznie uprawnieniem do odbioru korespondencji sądowej, był wystarczający do odmowy stosowania wydłużonego terminu na czynność procesową. Wszakże również dwumiesięczny termin liczony jest od dnia doręczenia wezwania, co przesądza ocenę, że chodzi o czas na reakcję procesową samą w sobie, nie zaś dojście do strony wiadomości o korespondencji sądowej.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 198 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.