III FZ 469/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA o zawieszeniu postępowania, uznając, że ustalenie spadkobiercy przez sąd cywilny jest kwestią prejudycjalną dla sprawy administracyjnej.
NSA rozpatrywał zażalenie na postanowienie WSA o zawieszeniu postępowania w sprawie dotyczącej łącznego zobowiązania pieniężnego. WSA zawiesił postępowanie, oczekując na rozstrzygnięcie sądu cywilnego w kwestii ustalenia spadkobiercy zmarłego podatnika. Skarżąca zarzuciła WSA m.in. nieuzasadnione zawieszenie i wadliwe zastosowanie przepisów. NSA uznał jednak, że ustalenie spadkobiercy przez sąd cywilny jest kwestią prejudycjalną o decydującym znaczeniu dla sprawy administracyjnej, a sądy administracyjne nie są władne do prowadzenia takich ustaleń.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał zażalenie K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 382/19, w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowego. Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. WSA zawiesił postępowanie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), uznając, że rozstrzygnięcie przez sąd cywilny kwestii ustalenia spadkobiercy zmarłego podatnika G. F. ma decydujące znaczenie dla sprawy administracyjnej. Skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając WSA m.in. nieuzasadnione zawieszenie postępowania, wadliwe zastosowanie przepisów prawa cywilnego i procesowego oraz błędy w ustaleniach faktycznych dotyczące prawomocności postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. NSA oddalił zażalenie, podkreślając, że ocena przesłanek zawieszenia postępowania należy do sądu. Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie innej sprawy (prejudycjalnej) musi mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy głównej, a związek między sprawami musi być bezpośredni. NSA potwierdził, że ustalenie spadkobiercy przez sąd cywilny jest kwestią prejudycjalną, która wykracza poza kognicję sądów administracyjnych, które nie prowadzą postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego, a jedynie kontrolują legalność działań administracji. W związku z brakiem kognicji, NSA nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny może zawiesić postępowanie, jeśli rozstrzygnięcie innej sprawy (prejudycjalnej) ma decydujące znaczenie dla sprawy administracyjnej i związek między sprawami jest bezpośredni.
Uzasadnienie
Ustalenie spadkobiercy przez sąd cywilny jest kwestią prejudycjalną, która wykracza poza kognicję sądów administracyjnych. Sądy administracyjne nie prowadzą postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego, a jedynie kontrolują legalność działań administracji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zawieszenia postępowania, gdy rozstrzygnięcie innej sprawy ma istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA w przedmiocie zażalenia.
p.p.s.a. art. 197 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA w przedmiocie zażalenia.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych - kontrola legalności działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje możliwość przeprowadzenia dowodu uzupełniającego przez sąd administracyjny, jednak nie w sprawach wykraczających poza jego kognicję.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego - wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej.
k.c. art. 926 § § 2
Kodeks cywilny
Przywołany w zarzutach skarżącej dotyczących dziedziczenia testamentowego.
k.p.c. art. 679
Kodeks postępowania cywilnego
Przywołany w zarzutach skarżącej dotyczących stwierdzenia nabycia spadku.
k.p.c. art. 363
Kodeks postępowania cywilnego
Przywołany w zarzutach skarżącej.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przywołany w zarzutach skarżącej dotyczących stosowania przepisów k.p.c. do postępowań nieprocesowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustalenie spadkobiercy przez sąd cywilny jest kwestią prejudycjalną o decydującym znaczeniu dla sprawy administracyjnej. Sądy administracyjne nie są władne do prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego, w tym ustalenia spadkobiercy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącej dotyczące nieuzasadnionego zawieszenia postępowania, wadliwego zastosowania przepisów prawa cywilnego i procesowego oraz błędów w ustaleniach faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
Rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej zależy od wyniku innego postępowania, jeżeli rozstrzygnięcie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem pierwszego postępowania. Związek postępowań, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. musi być bezpośredni, bo wtedy zależą one od siebie i postępowanie w sprawie prejudykatu musi wyprzedzać postępowanie główne. Dla sądu kwestią prejudycjalną jest wyłącznie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. Sprawy z zakresu spadkobrania należą do kategorii spraw cywilnych, podlegających właściwości sądów powszechnych. W sprawach tych wyłączona jest właściwość sądów administracyjnych. Sądy administracyjne nie są władne czynić jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie. sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów.
Skład orzekający
Paweł Borszowski
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zawieszenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy cywilnej (np. ustalenie spadkobiercy) jest niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy kwestia cywilna jest ściśle powiązana i niezbędna do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a sądy administracyjne nie mają kompetencji do jej samodzielnego rozstrzygnięcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę prejudycjalności w postępowaniu administracyjnym i pokazuje granice kognicji sądów administracyjnych w stosunku do spraw cywilnych.
“Kiedy sąd administracyjny musi poczekać na sąd cywilny? Kluczowa rola kwestii prejudycjalnych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FZ 469/23 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2024-03-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-09-11 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Paweł Borszowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Wr 382/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2025-09-11 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 125 § 1 pkt 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 382/19 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 21 stycznia 2019 r., nr SKO/41/P-138/2018 w przedmiocie w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie Postanowieniem z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 382/19 w sprawie ze skargi K.K. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z 21 stycznia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") zawiesił postępowanie sądowe. Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie wniosła o jego uchylenie i zobowiązanie Sądu I instancji do nadania sprawie dalszego biegu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione zawieszenie postępowania sądowego, 2. naruszenie art. 926 § 2 k.c. poprzez wadliwe zastosowanie, a przez to uznanie, że ustawodawca nie nadał pierwszeństwa dziedziczeniu testamentowemu, 3. naruszenie art. 679 k.p.c. w zw. z art. 363 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez wadliwe zastosowanie, a przez to uznanie, że postanowienie Sądu Rejonowego w J. - I Wydział Cywilny z 21 czerwca 2021 r. o stwierdzeniu nabycia spadku przez Skarżącą nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, a sam wpływ wniosku w trybie z art. 679 k.p.c. (bez przedłożenia dowodu na inny ustalony porządek dziedziczenia) powoduje utratę prawomocności orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku, 4. błąd w ustaleniach faktycznych, że postanowienie Sądu Rejonowego w J. - I Wydział Cywilny z 21 czerwca 2021 r. o stwierdzeniu nabycia spadku przez Skarżącą jest nieprawomocne, sygn. akt [...], 5. błąd w ustaleniach faktycznych, że nie ustalono w drodze prawomocnego orzeczenia, kto jest spadkobiercą po zmarłym G. F. Działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a, Skarżąca zawnioskowała o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: 1. odpowiedzi na wniosek z 2 marca 2023 r., 2. zarządzenia z 27 kwietnia 2023 r., 3. wniosku o sprostowanie oczywistej pomyłki pisarskiej z 2 maja 2023 r., 4. wniosku o sprostowanie pisma Sądu Rejonowego w J. z 2 maja 2023 r., 5. potwierdzenia doręczenia uczestnikowi (wymienionemu w piśmie Sądu Rejonowego w J. z 2 maja 2023 r. jako potencjalny spadkobierca) pisma ww. Sądu w dniu 6 marca 2023 r. i nadesłanego w odpowiedzi aktu urodzenia, wskazujący na brak pokrewieństwa uczestnika z G. F., a przez to brak przymiotu uczestnika w postępowaniu nieprocesowym o sygn. akt [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Ocena istnienia przesłanek zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 p.p.s.a. oraz ich wpływu na przyszłe rozstrzygniecie należy wyłącznie do sądu. Rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej zależy od wyniku innego postępowania, jeżeli rozstrzygnięcie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem pierwszego postępowania. Przyjęte rozumienie kwestii prejudycjalnej zakłada istnienie ścisłego związku między sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będąca przedmiotem postępowania prejudycjalnego. Związek ten polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Związek postępowań, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. musi być bezpośredni, bo wtedy zależą one od siebie i postępowanie w sprawie prejudykatu musi wyprzedzać postępowanie główne. Dla sądu kwestią prejudycjalną jest wyłącznie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że rozstrzygnięcie przez sąd cywilny, kto jest spadkobiercą po zmarłym G. F. ma decydujące znaczenie dla niniejszej sprawy, albowiem jego prawomocne orzeczenie będzie miało bezpośredni oraz realny wpływ na wynik przedmiotowego postępowania. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 p.p.s.a. Do zakresu kognicji sądów administracyjnych należą sprawy określone w art. 3 § 2 oraz art. 4 p.p.s.a. Sprawy z zakresu spadkobrania należą do kategorii spraw cywilnych, podlegających właściwości sądów powszechnych. W sprawach tych wyłączona jest właściwość sądów administracyjnych. Sądy administracyjne nie są władne czynić jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie. Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w niniejszej sprawie w związku z brakiem kognicji sądów administracyjnych nie może zatem zostać uwzględnione. (por. post. NSA z 18 grudnia 2023 r., sygn. akt III FZ 592/23; CBOSA). Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI