III FZ 455/22

III FZ 455/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Borszowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 452/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-02-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 61
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 452/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 24 marca 2022 r., nr 1401-IEE3.711.1.49.2022.2.JO w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 452/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku rozpoznania wniosku D. D., zwanej dalej "Skarżącą", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 24 marca 2022 r. wydanej w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwana dalej "p.p.s.a.".
Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w piśmie z 1 czerwca 2022 r. Skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania kwestionowanego postanowienia organu odwoławczego z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając swoje stanowisko podała, że prowadzi działalność gospodarczą i zatrudnia 20 osób. Potwierdziła istnienie wierzytelności wskazując zarazem, że termin ich płatności jeszcze nie upłynął, tym samym wierzytelności te nie zostały jeszcze przekazane organowi egzekucyjnemu. Organ egzekucyjny, jak zaznaczyła, może wszcząć wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne, w konsekwencji zająć środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym, które służą finansowaniu prowadzonej działalności gospodarczej. W dalszej części wniosku argumentowała, że ograniczenie dostępu do tych środków spowoduje zaburzenia w płynności finansowej firmy, a tym samym narazi na straty w postaci wystąpienia kar umownych, odsetek od nieterminowych płatności względem kontrahentów, jak i Skarbu Państwa. Spowoduje to negatywny wpływ na działalność firmy przez uniemożliwienie bieżącego regulowania zobowiązań. Narazi nadto przedsiębiorstwo Skarżącej na szkody, zarówno finansowe, jak również wizerunkowe w obrocie na rynku. Skutki te Skarżąca nazwała jako skutki trudne do odwrócenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem będącym przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, odmówił uwzględnienia żądania Skarżącej wskazując, że w sposób niewystarczający wykazała ona prawdopodobieństwo zaistnienia okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania postanowienia. Sąd pierwszej instancji mając na względzie, że przedmiotem skargi jest postanowienie określające kwotę nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności w wysokości ponad 2 mln zł plus odsetki przy uwzględnieniu, że są to znaczne kwoty stwierdził, że brak właściwego uzasadnienia przedstawionej argumentacji na poparcie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, musiał prowadzić do stwierdzenia, że Skarżąca nie uprawdopodobniła przesłanek umożliwiających wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W szczególności, nie przedstawiła żadnej dokumentacji obrazującej kondycję finansową prowadzonej firmy, w tym kwotę uzyskiwanych przychodów i ponoszonych kosztów.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie. Ponownie wyjaśniła, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji złożyła w obawie przed przedwczesnym wszczęciem przez organ egzekucyjny postępowania, które spowoduje ograniczenie jej dostępu do środków na rachunku bankowym i uniemożliwi jej prowadzenie działalności w pełnym zakresie. Co więcej narazi na kary pieniężne z powodu niewykonania terminowo umów dostawy, odsetki od nieterminowo regulowanych zobowiązań wobec kontrahentów oraz Skarbu Państwa a w konsekwencji na nieodwracalne szkody zarówno finansowe jak i wizerunkowe firmy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W punkcie wyjścia odnotować należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Jakkolwiek celem sięgnięcia do dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności, które stanowią podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, wnioskodawca winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie. Kwestia stopnia konieczności uprawdopodobnienia racji w kontekście instytucji przewidzianej w komentowanym przepisie była wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury, w których podkreślano, że podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu, jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z wyczerpująco opisanymi przesłankami oraz dowodami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie.
Należy zatem uznać, że podmiot skarżący w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania aktu, we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z jego wykonaniem. Powinien wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia ww. negatywnych dla niego okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli, a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2014 r., I FSK 1778/14, CBOSA). Twierdzenia wnioskodawcy powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej.
W świetle powyższych uwag należało uznać, że trafnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że Skarżąca we wniosku nie wykazała istnienia okoliczności świadczących o tym, że wykonanie zaskarżonego postanowienia wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sposób wystarczający, który przekonałby Sąd o zasadności jej stanowiska w tym zakresie. Skarżąca podniosła wprawdzie, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia złożyła w obawie przed przedwczesnym wszczęciem przez organ egzekucyjny postępowania, które spowoduje ograniczenie jej dostępu do środków na rachunku bankowym i uniemożliwi jej prowadzenie działalności w pełnym zakresie. Co więcej narazi na kary pieniężne z powodu niewykonania terminowo umów dostawy, odsetki od nieterminowo regulowanych zobowiązań wobec kontrahentów oraz Skarbu Państwa a w konsekwencji na nieodwracalne szkody zarówno finansowe jak i wizerunkowe firmy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, można zgodzić się ze Skarżącą, że przywołane okoliczności co do zasady wskazują na potencjalne niebezpieczeństwo wystąpienia negatywnych dla podatnika konsekwencji związanych z wykonaniem skarżonego przez niego aktu administracyjnego (tj. wyrządzenia znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków). Jednakże istotne jest, że aby w danym przypadku udzielić temu podatnikowi ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania skarżonego aktu, powinien on przekonać Sąd, że w odniesieniu do jego sytuacji istnieje prawdopodobieństwo ziszczenia się ww. ryzyka. Wnioskodawca powinien zatem w taki sposób przedstawić swoją sytuację (w treści wniosku lub przy pomocy dokumentów źródłowych), aby Sąd mógł na tej podstawie w pełni ocenić ją pod kątem tego, czy rzeczywiście wykonanie aktu może zagrozić interesom ekonomicznym wnioskodawcy.
O ile zatem Skarżąca wskazała pewne okoliczności, które mogą w przyszłości wystąpić w związku z wykonaniem zaskarżonego postanowienia, o tyle - jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji - nie przedstawiła w ogóle swojej sytuacji majątkowej. Sąd pierwszej instancji mając na uwadze przedmiot skargi, tj. postanowienie określające kwotę nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności w wysokości ponad 2 mln zł plus odsetki nie mógł zatem zweryfikować twierdzeń Skarżącej co do tego, czy nałożone na Skarżącą zobowiązanie - w odniesieniu do możliwości finansowych i majątkowych Skarżącej - w istocie stanowi zagrożenie dla jej bytu gospodarczego. Możliwości te bowiem nie były znane Sądowi. Skarżąca nie wskazała w treści wniosku, ani też nie udokumentowała w inny sposób poziomu uzyskiwanych przychodów, ponoszonych wydatków, stopnia dotychczasowego zadłużenia, stanu majątkowego (wartości środków trwałych) i stanu wynagrodzeń pracowników, którym wykonanie postanowienia miałoby w sposób bezpośredni zagrozić. Brak tych informacji uniemożliwił Sądowi pierwszej instancji pełną ocenę potencjalnych skutków okoliczności faktycznych podanych we wniosku, co przekładało się na konieczność nieuwzględnienia żądania Skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
W konsekwencji powyższych rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z podjętym rozstrzygnięciem Sądu pierwszej instancji a oceny tej nie zdołała poważyć argumentacja zażalenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Skarżąca nie wykazała okoliczności świadczących o wystąpieniu przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia wykonaniem postanowienia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że nie mógł odnieść kwoty nałożonego na Skarżącą zobowiązania do jej rzeczywistej sytuacji majątkowej, ani też stwierdzić, że na skutek wykonania zaskarżonego aktu powstanie szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonego postanowienia nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami.
Na marginesie zaznaczyć trzeba, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej postanowienia. Zaprzeczałoby to funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stałby się podmiotem ponownie oceniającym wniosek.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.