III FZ 449/25

III FZ 449/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I SA/Gd 298/20 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2025-06-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 220 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 19 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 czerwca 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 298/20 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 sierpnia 2019 r., nr SKO Gd/2530/19 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2018 r. postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 17.06.2025 r. o sygn. I SA/Gd206/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę A. M. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 28.08.2019 r., nr SKO Gd/2530/19, wydaną w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2018 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 220 § 3 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku.
2.1. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału 18.09.2020 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, który pozostawiono bez rozpoznania zarządzeniem Starszego referendarza sądowego z 15.12.2020 r., I SPP/Gd 375/20. Zarządzenie to uprawomocniło się 21.04.2022 r. w związku z wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia o odrzuceniu zażalenia złożonego przez skarżącego w toku tego postępowania. Przy czym był to już drugi wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Pierwszy wniosek, zarejestrowany pod sygn. I SPP/Gd 119/20 zarządzeniem z 5.08.2020 r. także pozostawiono bez rozpoznania. Zarządzenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem WSA w Gdańsku z 9.09.2020 r. Dnia 28.07.2022 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, który zarejestrowano pod sygn. I SPP/Gd 184/22.
Mając na uwadze, że przed wezwaniem do prawomocnego uiszczenia wpisu postępowanie w sprawie prawa pomocy toczyło się już dwukrotnie, Zastępca Przewodniczącego Wydziału zarządzeniem z 2.08.2022 r. wezwał skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z 18.09.2020 r. wzywającego skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł, z jednoczesnym pouczeniem, że nieuzupełnienie powyższego braku fiskalnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje odrzucenie skargi. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu 24.08.2022 r. Notatki urzędowe z 31.08.2022 r. i 16.06.2025 r. wskazują, że skarżący nie uiścił należnego wpisu sądowego od skargi.
2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucając skargę wyjaśnił, że skarżący, mimo prawomocnego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego z 24.08.2022 r., z jednoczesnym pouczeniem o konsekwencjach prawnych niedokonania tej czynności, nie uiścił wpisu od skargi. Siedmiodniowy termin do uregulowania należnego wpisu upłynął bezskuteczne 31.08.2022 r. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżący nie został zwolniony od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarżący w sprawie nadużył prawa do sądu, gdyż jego działania (składanie przez niego kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy oraz zażaleń) doprowadziło, że postępowanie przed WSA w Gdańsku toczy się od 13.03.2020 r., a skarżący nadal składa niepodpisane środki zaskarżenia przeciągając postępowanie (w sprawie I SPP/Gd 290/24, która jeszcze się nie zakończyła prawomocnym rozstrzygnięciem także złożył niepodpisany sprzeciw). Uwypuklenia wymaga, że żaden z sześciu złożonych przez skarżącego wniosków o przyznanie prawa pomocy (I SPP/Gd 119/20, I SPP/Gd 375/20, I SPP/Gd 184/22, I SPP/Gd 241/22, I SPP/Gd 58/24, I SPP/Gd 290/24) nie został przez niego wniesiony w wymaganej formie, tj. na formularzu PPF. Zdaniem WSA w Gdańsku skarżący uczynił sobie z przysługującego mu prawa do zaskarżenia postanowień i zarządzeń oraz prawa do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy instrument do przeciągania postępowania w celu niedopuszczenia do wydania orzeczenia kończącego sprawę. Takie postępowanie skarżącego nie ma na celu ochrony jego praw, lecz stanowi przejaw nadużycia prawa do sądu. Tego typu zachowanie nie może więc podlegać ochronie prawnej.
Mając na uwadze powyższe WSA w Gdańsku odrzucił skargę, której pomimo prawomocnego wezwania do uiszczenia wpisu skarżący nie opłacił w terminie, który upłynął 31.08.2022 r., uznając jednocześnie, że w tych szczególnych okolicznościach złożenie kolejnego wniosku, którego braku nie uzupełniono na wezwanie nie mogło prowadzić do przerwania biegu siedmiodniowego terminu ustawowego na uiszczenie wpisu sądowego.
3. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Gdańsku z 17.06.2025 r., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. W jego ocenie postanowienie to rażąco narusza art. 220 § 3 p.p.s.a., art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2.04.1997 r. (Dz.U. Nr 78 poz. 483 ze zm.; dalej: Konstytucja RP) oraz art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19.12.1966 r. (ratyfikowany przez Polskę 3.03.1977 r., Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167). W uzasadnienie szczegółowo opisał przebieg postępowania przed WSA w Gdańsku.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4.1. Zażalenie wniesione przez skarżącego nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
4.2. Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W myśl art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Należy podkreślić przy tym, że ponowne wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czy też ustanowienia z urzędu profesjonalnego pełnomocnika, nie wpływa na obowiązek wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od zażalenia. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza bowiem obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Inaczej mówiąc, kolejne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów i przyznania profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie. Nie przerywa też biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności i nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Odmienne stanowisko doprowadziłoby do nieuzasadnionego wydłużenia postępowania na skutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i trudności w jego zakończeniu.
W rozpoznawanej sprawie, po zakończeniu dwóch postępowań w przedmiocie prawa pomocy, prawidłowo wezwano 24.08.2022 r. skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł, w terminie do 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Pomimo wezwania, kwota wpisu nie wpłynęła na rachunek WSA w Gdańsku w wyznaczonym terminie, tj. do 31.08.2022 r. W konsekwencji zasadnie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę.
W zaskarżonym postanowieniu trafnie WSA w Gdańsku zwrócił uwagę na nietypowe zachowanie procesowe skarżącego, oceniając je jako nadużycie prawa. Praktyka przyjęta przez skarżącego wskazuje na działanie zamierzone i ukierunkowane na przedłużanie postępowania sądowego, a nie na ochronę jego uprawnień. Tego typu zachowanie należy uznać za nadużycie prawa do sądu, które nie może podlegać ochronie prawnej. Nie można uznać, że skarżący, wielokrotnie pouczany o konieczności sygnowania środka odwoławczego podpisem, czy też składaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu nie ma świadomości konsekwencji swojego działania, szczególnie w sytuacji kolejnego pisma w tej samej sprawie. Instytucje prawne stanową jedną z form realizacji wpisanego w Konstytucję RP prawa strony do sądu, jednak nie mogą być skutecznie realizowana w sytuacji wyżej opisanego działania skarżącego, który wydaje się dążyć jedynie do przedłużenia postępowania sądowego, czyniąc ze swojego prawa nienależyty użytek.
4.3. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia skarżącego.
Sędzia NSA Stanisław Bogucki