III FZ 162/24

III FZ 162/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Pruszyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Łd 640/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-12-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.1 S.K.A. z siedzibą w W. i A.2 S.K.A. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 640/23 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji obu instancji w sprawie ze skargi A .1 S.K.A. z siedzibą w W. i A.2 S.K.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr SKO.4140.71.2023 SKO.4140.73.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z 19 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 640/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił A.1 S.K.A. z siedzibą w W. i A.2 S.K.A. z siedzibą w W. (dalej: strona, skarżące, spółki) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 9 grudnia 2022 r., nr DFP-Fn- I.3120.1.168.2.2018.
W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 8 grudnia 2023 r. wpłynął wniosek strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 9 grudnia 2022 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik spółek wskazał, że wysokość zobowiązania podatkowego strony w podatku od nieruchomości za 2018 r. wynosi 850 439 zł. Dodatkowo podniósł zarzuty dotyczące prawidłowości doręczenia kwestionowanej decyzji oraz wyjaśnił, że Prezydent Miasta Łodzi wystawił 23 sierpnia 2023 r. w stosunku do A.2 S.K.A. z siedzibą w W. tytuł wykonawczy nr [...], zaś wobec A.1 S.K.A. z siedzibą w W. tytuł wykonawczy nr [..]. Z kolei na podstawie ww. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. dokonał zajęcia wobec skarżących przysługujących im udziałów wynoszących po 1/2 w prawie własności nieruchomości objętych kw. nr [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]. Ponadto pełnomocnik wskazał, że dalsze trwanie postępowania egzekucyjnego, które prowadzone jest na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych spowoduje nieodwracalne skutki - potencjalny nabywca licytacyjny nabędzie atrakcyjne nieruchomości przy ul. [...] za korzystną cenę w stanie wolnym od obciążeń, w formie nabycia pierwotnego. Przy sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji może zostać wyrządzona znaczna szkoda, bowiem nieruchomość sprzedawana w drodze licytacji może osiągnąć dużo niższą cenę niż gdyby była sprzedawana przez skarżące jako właścicieli, które byłby zainteresowane uzyskaniem jak najwyższej ceny sprzedaży. Skarżące zaś zostaną pozbawione w sposób nieodwracalny składników służących do prowadzenia przez nie działalności gospodarczej, co uniemożliwi im uzyskiwanie przychodów i skutkować będzie koniecznością likwidacji obu spółek, zaś skutki takiej sprzedaży nie dadzą się odwrócić. Ponadto wskazano, że organ rozpoczął egzekucję od zajęcia przysługujących zobowiązanym udziałów w prawach własności wszystkich nieruchomości jednocześnie nie wykazując, że próbował zaspokoić dochodzone należności publicznoprawne w inny sposób - stosując mniej uciążliwy środek egzekucyjny. Dokonane zajęcie jednocześnie utrudnia prowadzenie spółkom działalności gospodarczej polegającej na obrocie nieruchomościami (sprzedaży) oraz podważa zaufanie w relacjach z kontrahentami. Podkreślono, że organ dokonując wyboru sposobu egzekucji nie wziął pod uwagę faktycznej sytuacji finansowej spółek i nie rozważył skutków prawnych podjętych działań, a tym samym podjęte czynności egzekucyjne o charakterze uznaniowym stanowią czynności dowolne, co jest sprzeczne z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że skarżące wprawdzie uzasadniły swój wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, jednak zdaniem sądu, uzasadnienie to jest zbyt ogólne. W ocenie sądu na podstawie złożonego wniosku i załączonych do niego dokumentów nie jest możliwe ustalenie, czy faktycznie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżące nie podały żadnych informacji o wielkości swojego dochodu i majątku oraz kondycji finansowej. Brak potwierdzenia
w postaci dokumentów źródłowych informacji o posiadanych przez skarżące środkach pieniężnych w świetle przedstawianej we wniosku argumentacji miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tego wniosku.
Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedzione zostało zażalenie, w którym wniesiono:
a) na podstawie art. 195 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.)
o uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowienia będącego przedmiotem zażalenia i ponowne rozpoznanie wniosku z uwagi na fakt, iż jest on oczywiście uzasadniony;
b) w przypadku braku uchylenia skarżonego postanowienia przez tut. sąd w trybie pkt a) - na podstawie art. 185 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 9 grudnia 2022 r. nr DFP - Fn-I.3120.1.168.2.2018 w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r. w kwocie 850 439 zł;
c) zasądzenie od organu solidarnie na rzecz skarżących zwrotu kosztów procesu,
w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pełnomocnik strony zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 61 § 3 p.p.s.a poprzez uznanie, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia skarżącym znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji gdy wykonanie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 9 grudnia 2022 r., na mocy której skarżące powinny uiścić należność publicznoprawną w wysokości 850 439 zł doprowadzi do znacznej szkody gdyż na skutek jej egzekucji skarżące utracą bezpowrotnie udziały
w prawie własności nieruchomości (będące najważniejszym składnikiem ich majątku), które zostaną zlicytowane po zaniżonej cenie, a w przypadku gdy skarga na decyzję została uwzględniona przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas postępowanie
o zwrot świadczenia będzie się ściśle wiązało z ewentualnym zwrotem środków finansowych, a nie ze zwrotem udziałów w nieruchomości, które posiadają skarżące, co narusza konstytucyjną ochronę własności wynikającą z art. 21 Konstytucji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zauważyć należy, że art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych
w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Nie wystarczy więc samo powtórzenie treści przepisu. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 61).
Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., I FSK 1427/11; CBOSA).
W sytuacji, gdy chodzi o orzeczenie rodzące obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, koniecznym jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację finansową oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia w konkretnej rozpatrywanej sprawie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że skarżące nie przedstawiły dokumentacji, która pozwalałaby na dokonanie prawidłowej oceny sytuacji finansowej spółek, a tym samym nie wykazały istnienia okoliczności istotnych z punktu widzenia art. 61 § 3 p.p.s.a. Podkreślić należy, że przedstawione przez skarżące dokumenty nie przedstawiają obrazu ich sytuacji finansowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dla uprawdopodobnienia przesłanek zachodzących w art. 61 § 3 p.p.s.a. skarżące powinny przedstawić np. wyciągi z rachunków bankowych czy bilans spółek. Poza wskazaniem zajętych nieruchomości dla pełni obrazu sytuacji majątkowej i materialnej skarżących pożądanym byłoby podanie całości posiadanego przez nie mienia, co dopiero pozwoliłoby na ocenę istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W związku z faktem, że tego nie uczyniono trudno uznać, że sąd pierwszej instancji miał możliwość poznać rzeczywistą sytuację finansową skarżących
i tym samym mógł rozstrzygnąć pozytywnie o zaistnieniu przesłanek, o których mowa
w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto wnosząc zażalenie na zaskarżone postanowienie pełnomocnik strony również nie przedłożył żadnej dokumentacji finansowej spółek, która umożliwiłaby Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu analizę sprawy i rozstrzygnięcie zgodnie z wnioskiem zawartym w zażaleniu.
W rozpoznawanej sprawie okoliczności przywołane przez skarżące nie uprawdopodobniają twierdzenia o spełnieniu ustawowych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Z akt sprawy nie wynika, by organy podatkowe podjęły dotychczasowe czynności egzekucyjne zmierzające do sprzedaży udziału spółek w nieruchomości. Trzeba zaś mieć dodatkowo na tym tle na uwadze, że egzekucja z nieruchomości ma charakter wieloetapowy, obejmując w szczególności: zajęcie nieruchomości (art. 110c i n. ustawy
z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U.
z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), opis i oszacowanie wartości nieruchomości (art. 110m i n. u.p.e.a.) i dopiero w dalszej kolejności jej sprzedaż w drodze licytacji (art. 110w
i n. u.p.e.a.) (zob. post. NSA z 20 grudnia 2023 r., III FZ 437/23; CBOSA). Zatem skierowanie egzekucji do udziału spółek w nieruchomościach trudno postrzegać na obecnym etapie jako związaną automatycznie z istnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W świetle powyższych uwag za prawidłową należy uznać dokonaną przez sąd pierwszej instancji ocenę, iż nie wystarczy ogólnie sformułowane uzasadnienie, z którego nie sposób wyprowadzić uprawdopodobnienia dla wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskodawca winien tak określić ewentualną szkodę
i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by sąd mógł stwierdzić, na podstawie konkretnych danych, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.