III FZ 375/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku B.D. o umorzenie zaległego podatku od spadków i darowizn wraz z odsetkami za zwłokę. Skarżąca argumentowała, że nie odniosła korzyści z odziedziczonego mieszkania, które jest zadłużone i wymaga remontu, a sama znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej (niska renta, choroba nowotworowa, schizofrenia paranoidalna). Organy podatkowe, w tym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, odmówiły umorzenia, uznając, że nabycie spadku jest przysporzeniem majątkowym, a sytuacja podatniczki nie uzasadnia udzielenia ulgi w świetle przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 67a § 1 pkt 3, oraz konieczności uzyskania zgody Prezydenta Miasta Łodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi początkowo oddalił skargę, uznając, że organy nie były przekonane o istnieniu "ważnego interesu podatnika" ani "interesu publicznego". Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na zignorowanie istotnej uchwały NSA oraz konieczność wszechstronnego rozpoznania sprawy, podkreślając, że trudna sytuacja zdrowotna i minimalne dochody podatniczki uzasadniają rozważenie zarówno "ważnego interesu podatnika", jak i "interesu publicznego". NSA zwrócił uwagę na brak umotywowanego stanowiska organów w kontekście kosztów egzekucji i potencjalnych korzyści dla państwa z umorzenia. WSA, rozpoznając sprawę ponownie i związany wykładnią NSA, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją akty, nakazując organom uwzględnienie oceny prawnej NSA i własnego wyroku, co doprowadziło do uchylenia decyzji odmawiających umorzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących umorzenia zaległości podatkowych w przypadkach trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej podatnika, a także znaczenie wykładni NSA dla sądów administracyjnych.
Każda sprawa o umorzenie zaległości podatkowej jest indywidualna i wymaga oceny konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy trudna sytuacja zdrowotna i finansowa podatnika, w tym niska renta i choroba psychiczna, uzasadnia umorzenie zaległego podatku od spadków i darowizn?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, trudna sytuacja zdrowotna i finansowa podatnika, w tym choroba psychiczna i niska renta, może stanowić podstawę do umorzenia zaległości podatkowej, jeśli zostanie wykazany "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", co wymaga wszechstronnego rozważenia przez organy.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na wytycznych NSA, uznał, że trudna sytuacja zdrowotna i finansowa podatniczki, w tym choroba psychiczna i minimalne dochody, uzasadnia pochylenie się nad przesłankami ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, a organy podatkowe i samorządowe nie wykazały w sposób przekonujący braku tych przesłanek.
Jaki jest zakres kontroli sądowej postanowień organów samorządu terytorialnego wydawanych w ramach współdziałania z organami podatkowymi przy udzielaniu ulg podatkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postanowienia przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulgi podatkowej, choć niepodlegające samodzielnemu zaskarżeniu, podlegają kontroli legalności przez wojewódzki sąd administracyjny w ramach rozpoznawania skargi na decyzję organu podatkowego.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że WSA zignorował uchwałę siedmiu sędziów NSA dotyczącą kontroli postanowień samorządowych wydawanych w ramach współdziałania, co doprowadziło do niezauważenia istotnych okoliczności sprawy i wadliwego rozstrzygnięcia.
Czy odmowa umorzenia zaległego podatku od spadków i darowizn jest uzasadniona, gdy podatnik odziedziczył lokal mieszkalny, ale znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa może być nieuzasadniona, jeśli organy nie rozważą wszechstronnie trudnej sytuacji podatnika oraz interesu publicznego, zwłaszcza gdy koszty egzekucji mogą przewyższyć odzyskaną należność.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że argumentacja organów i Prezydenta Miasta Łodzi dotycząca "świadomego działania" podatniczki chorej psychicznie i możliwości odrzucenia spadku była niespójna i nielogiczna, nie uwzględniając jej stanu zdrowia.
Przepisy (19)
Główne
O.p. art. 67a § § 1 pkt 3
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy może umorzyć zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.
Dz.U. 2021 poz 1540 art. 67a § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Umorzenie zaległości podatkowych z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny.
Pomocnicze
O.p. art. 67a § § 2
Ordynacja podatkowa
Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.
u.d.j.s.t. art. 18 § ust. 1
Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
Dotyczy współdziałania organów przy udzielaniu ulg podatkowych stanowiących dochody gmin.
u.d.j.s.t. art. 18 § ust. 2
Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
Nakazuje naczelnikom urzędów skarbowych współdziałanie z organami samorządu terytorialnego przy wydawaniu decyzji dotyczących ulg podatkowych.
u.d.j.s.t. art. 18 § ust. 3
Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
Dotyczy postanowienia przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulgi podatkowej.
p.p.s.a. art. 190
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę, uchyla decyzję, postanowienie lub inny akt.
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy do orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania na rzecz strony wygrywającej.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
Organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek działania organów w sposób wyczerpujący zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego.
O.p. art. 124
Ordynacja podatkowa
Obowiązek uzasadniania decyzji.
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Swobodna ocena dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trudna sytuacja zdrowotna podatniczki (choroba psychiczna, niepełnosprawność) i jej minimalne dochody uzasadniają rozważenie umorzenia zaległości podatkowej z uwagi na ważny interes podatnika i interes publiczny. • Organy podatkowe i samorządowe nie wykazały w sposób przekonujący braku przesłanek do umorzenia, a ich argumentacja była niespójna i nielogiczna w kontekście stanu zdrowia podatniczki. • Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność wszechstronnego rozpoznania sprawy i uwzględnienia trudnej sytuacji podatniczki oraz interesu publicznego.
Odrzucone argumenty
Nabycie spadku stanowi przysporzenie majątkowe, a podatnik powinien liczyć się z konsekwencjami jego przyjęcia, w tym obowiązkiem zapłaty podatku. • Sytuacja finansowa podatniczki nie jest na tyle trudna, aby uzasadniać umorzenie, zwłaszcza że otrzymała zwrot nadpłaty podatku dochodowego i jest współwłaścielką odziedziczonego lokalu. • Brak spełnienia kryterium dochodowego do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej. • Umorzenie zaległości podatkowej, która stanowi dochód gminy, rzutowałoby negatywnie na budżet samorządu.
Godne uwagi sformułowania
nie służy interesom państwa podejmowanie prób przymusowego wykonania zobowiązania podatkowego, które generować będą jedynie koszty, bez efektów w postaci odzyskania należności. • Umorzenie zaległości podatkowych powinno być formą pomocy udzielonej przez Państwo podatnikowi po to, aby przez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego... • trudna sytuacja zdrowotna podatnika, wynikająca z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ze względu na chorobę psychiczną, wespół z jej minimalnymi dochodami... uzasadnia nie tylko pochylenie się nad przesłanką ważnego interesu podatnika, ale również nad przesłanką interesu publicznego.
Skład orzekający
Ewa Cisowska-Sakrajda
przewodniczący
Grzegorz Potiopa
sprawozdawca
Joanna Grzegorczyk-Drozda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia zaległości podatkowych w przypadkach trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej podatnika, a także znaczenie wykładni NSA dla sądów administracyjnych."
Ograniczenia: Każda sprawa o umorzenie zaległości podatkowej jest indywidualna i wymaga oceny konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest uwzględnienie indywidualnej sytuacji podatnika, zwłaszcza w kontekście zdrowia i ubóstwa, w procesie decyzyjnym organów podatkowych i sądów. Pokazuje również siłę prawa do ochrony jednostki przed nadmiernym obciążeniem.
“Choroba psychiczna i niska renta – czy to wystarczy, by umorzyć dług podatkowy?”
Dane finansowe
WPS: 1105 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.