III FZ 375/25

III FZ 375/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dalkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Ulgi podatkowe
Sygn. powiązane
I SA/Łd 76/25 - Wyrok WSA w Łodzi z 2025-04-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu 3 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 maja 2025 r. sygn. akt I SA/Łd 76/25 w przedmiocie kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 11 maja 2022 r. nr 1001-IEW-1.4264.2.2022.8.1008.KM w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
1.1. Postanowieniem z 28 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 76/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie zawarte w pkt 2 wyroku z 23 kwietnia 2025 r. o sygn. akt I SA/Łd 76/25 w przedmiocie kosztów postępowania sądowego oraz przyznano i nakazano wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adw. J. M. kwotę 840 (osiemset czterdzieści) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w sprawie ze skargi B. D. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 11 maja 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od spadków i darowizn wraz z odsetkami za zwłokę.
1.2. Pełnomocnik adw. J. M. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia oraz zwrotu udokumentowanych wydatków w łącznej kwocie 1869,00 zł.
2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
2.1. Zażalenie jest niezasadne.
2.2. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Natomiast zgodnie z art. 250 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Podstawą przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji przez adwokata ustanowionego z urzędu, jest podjęcie przez tego adwokata czynności procesowych zmierzających do wyjaśnienia sprawy, strony korzystającej z pomocy prawnej z urzędu.
Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, pełnomocnik ustanowiony na zasadzie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie za pomoc prawną rzeczywiście (faktycznie) udzieloną (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, publ. ONSAiWSA 2005, Nr 5, poz. 93; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 199/04, publ. CBOSA, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07, publ. CBOSA, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 209/12, publ. CBOSA, oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek: Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317).
Zgodnie § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi:
1) w pierwszej instancji:
a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę obliczoną na podstawie § 8,
b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego-1200 zł,
c) w innej sprawie - 480 zł;
2) w drugiej instancji:
a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75 % opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - 100 % tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł,
b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50 % opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - 75 % tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł,
c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50 % opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75 % tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł,
d) w postępowaniu zażaleniowym - 240 zł.
2.3. W przedmiotowej sprawie, wyrokiem z 22 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 486/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącej i przyznał i nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adw. J. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu wraz z należnym podatkiem od towarów i usług liczonym od tej kwoty. Wyrokiem z 18 grudnia 2024 r., sygn. akt III FSK 297/23, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącego ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, stwierdzono, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, gdyż orzeka o tym w oparciu o przepisy art. 258-261 p.p.s.a. w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (w rozpatrywanym przypadku przed WSA w Łodzi), w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a.). Następnie postanowieniem z 28 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 76/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał i nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adw. J. M. kwotę 840 (osiemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu – na tę kwotę składa się wynagrodzenie za pomoc prawną polegającą na sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej oraz za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 360 zł (75% kwoty 480 zł), a za udzielnie skarżącej pomocy prawnej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/Łd 76/25 - 480 zł. Wskazane kwoty podlegają podwyższeniu o kwotę podatku od towarów i usług.
2.4. Wykonane przez pełnomocnika z urzędu czynności, takie jak analiza akt sprawy, analiza przepisów dotyczących przedmiotu postępowania, podjęcie starań o kontakt ze stroną skarżącą i kontakt z klientem, stanowią typowe zadania pełnomocnika, które są niezbędne do prawidłowego wykonania przez niego czynności zawodowych, tj. udzielenia pomocy prawnej mocodawcy. W treści zażalenia nie podniesiono argumentów, które podważałyby prawidłowość zapadłego rozstrzygnięcia, zaś argumentację w nim przedstawioną Naczelny Sąd Administracyjny ocenia jako polemikę, nie znajdującą oparcia w okolicznościach sprawy. Należy również pokreślić, że koszty przejazdów do sądu zaliczają się do niezbędnych kosztów postępowania i nie są zasądzane "dodatkowo".
Zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r., kosztami nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa zostały również objęte niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Przepis ten nie wskazuje limitu tych wydatków, nie określa również ich pod względem rodzajowym. Poza sporem pozostaje jednak, że nie wszystkie wydatki pełnomocnika podlegają zwrotowi. W ocenie Sądu koszty pełnomocnictwa substytucyjnego (określone w załączonej do akt sprawy fakturze), nie podlegają odrębnemu zwrotowi albowiem są one zawarte w kwocie wynagrodzenia określonej na podstawie cytowanego rozporządzenia. Należy przy tym wskazać, że mająca zastosowanie w przedmiotowym przypadku dyspozycja § 23 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. wskazuje, że przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu przysługuje za "udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym". Udzielone pełnomocnictwo substytucyjne jest w istocie realizacją udziału pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, dlatego też wysokość wynagrodzenia za podjęte w ramach udzielonego pełnomocnictwa substytucyjnego czynności (tu udział w rozprawie przed NSA) określona jest w treści cytowanego ostatnio przepisu.
2.5. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 i art. 198 p.p.s.a.