III FZ 3/26

III FZ 3/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Rudowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3 i § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 25 marca 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Kr 375/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 27 marca 2025 r., nr 1201-IEW-2[1].4120.6.2024.5 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 28 lipca 2025 r., I SA/Kr 375/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił E. S. (dalej: "skarżąca", "strona"), wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 27 marca 2025 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Jako podstawę prawną orzeczenia wskazano art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.").
2. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że skarżąca nie wykazała, aby w sprawie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Analiza złożonego wniosku doprowadziła sąd pierwszej instancji do przekonania, że skarżąca nie przedstawiła konkretnych zdarzeń, czy okoliczności faktycznych uzasadniających słuszność wniosku o przyznanie ochrony tymczasowej, wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że wykonanie decyzji uniemożliwi jej utrzymanie siebie i trójki swoich dzieci, a ewentualna egzekucja z jej majątku spowoduje nieodwracalne skutki, w tym uszczerbek psychiczny u dzieci. Na poparcie tych twierdzeń nie przedłożono żadnych dokumentów obrazujących aktualną kondycję finansową strony, ani dotyczących osiąganych dochodów, które pozwoliłyby ocenić zasadność twierdzeń zawartych we wniosku. W konsekwencji sąd pierwszej instancji uznał, że argumentacja zawarta we wniosku nie dawała podstaw do jego uwzględnienia (pełny tekst zaskarżonego orzeczenia oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
3. Na powyższe postanowienie, pismem z 29 września 2025 r. skarżąca wniosła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji. Wniesiono także o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do zażalenia.
W zażaleniu podniesiono zarzuty naruszenia:
1. art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji;
2. art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu przez sąd I instancji dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji;
3. art. 106 § 4 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie i niewzięcie przez sąd z urzędu pod uwagę faktów powszechnie znanych związanych z nieodwracalnym, negatywnym wpływem na psychikę i poziom życia dzieci skarżącej, prowadzenia egzekucji z majątku skarżącej;
4. art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez nieprzeprowadzenie przez sąd z urzędu postępowania dowodowego w zakresie w jakim sąd dopiero w uzasadnianiu postanowienia wyraził wątpliwości dowodowe, o których strona nie mogła wcześniej wiedzieć, zarzucając skarżącej, że nie przedstawiła żadnych dowodów z dokumentów obrazujących przede wszystkim jej aktualną kondycję finansową, podczas gdy naruszony przepis przewiduje przeprowadzenie z urzędu dowodów uzupełniających, a nadto podchodząc analogicznie do przedmiotowego wniosku, jak choćby do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazać trzeba, że w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, wnioskując o nie, strona przedstawia i opiera się właśnie wyłącznie na swoim oświadczeniu, ewentualnie sąd na dalszym etapie wzywa do przedłożenia skonkretyzowanych dokumentów, które strona ma sposobność przedłożyć zależnie od istotnych wątpliwości, jakie nabierze sąd i określi w wezwaniu, co w przedmiotowym przypadku nie miało miejsca, a skarżąca nie miała możliwości antycypowania wątpliwości sądu i ich dowodowego wyprzedzenia;
5. art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm., dalej: "k.p.c."), poprzez przekroczenie przez sąd granic swobodnej oceny i stwierdzenie, że skarżąca nie przedstawiła konkretnych zdarzeń czy okoliczności faktycznych uzasadniających słuszność wniosku, a jedynie ograniczyła się do stwierdzenia, że wykonanie decyzji uniemożliwi jej utrzymanie siebie i trójki dzieci, a ewentualna egzekucja z majątku spowoduje nieodwracalne skutki, w tym uszczerbek psychiczny, podczas gdy ten właśnie stan uznać należy za skonkretyzowany a nadto powszechnie wiadomy, a pójście przez skarżącą dalej w konkretyzacji stanowiłoby jedynie o tworzeniu prognozowanych, choć prawdopodobnych zdarzeń, które na dzień dzisiejszy nie mają jeszcze miejsca i to właśnie obrazowałoby stan hipotetyczny a nie stan faktyczny, jaki przedstawić miała skarżąca; skarżącej nie można zarzucić, że na dzień dzisiejszy nie jest w stanie antycypować z których wydatków będzie musiała zrezygnować i jak konkretnie zareagują na egzekucję dzieci skarżącej, jednakże ponad wszelką wątpliwość sytuacja ta będzie miała w stosunku do niech wysoce negatywny wydźwięk, co jest konsekwencję i faktem powszechnie znanym, a przez Sąd w żadnej mierze nie wziętym pod uwagę a ocenie sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
4. W pierwszej kolejności należy wskazać, że analogiczna sprawa została rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 11 marca 2026 r., III FZ 2/26. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone w tym postanowieniu, w związku z tym w dalszej części uzasadnienia posłuży się przedstawioną tam argumentacją.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z nich.
W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie przyjął sąd pierwszej instancji, zabrakło właściwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że sąd ten nie znalazł podstaw do udzielenia skarżącej ochrony tymczasowej. Prawidłowo w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że aby sąd pierwszej instancji mógł ocenić wpływ wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony konieczne jest dysponowanie przez ten sąd aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym strony wnioskującej o wstrzymanie decyzji, o uzyskiwanych dochodach, źródłach dochodu, o posiadanym majątku, stanie środków finansowych na rachunkach bankowych i w gotówce. Zweryfikowanie przez sąd tego, czy wykonanie decyzji spowoduje uszczerbek w majątku skarżącej, prowadząc do powstania szkody i to znacznej, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o wysokości uzyskiwanych dochodów (w tym źródeł ich pochodzenia), ponoszonych wydatkach i o posiadanym majątku. Opieranie się w tej kwestii wyłącznie na oświadczeniu skarżącej, bez jakiegokolwiek materiału uwiarygadniającego jej twierdzenia, jest niewystarczające dla oceny wniosku.
Negatywnej oceny wniosku skarżącej nie zmieniają argumenty podniesione w zażaleniu. Za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, nie może bowiem przemawiać sama wysokość zobowiązania podatkowego nałożonego zaskarżoną decyzją. Analizą tego rodzaju argumentacji na tle przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., wielokrotnie zajmowały się sądy administracyjne wyrażając pogląd, że sama tylko wysokość zobowiązania podatkowego ciążąca na wnioskodawcy nie może zostać uznana za warunkującą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jeśli wnioskodawca nie wykaże związku pomiędzy uszczupleniem jego majątku a niebezpieczeństwem wystąpienia przesłanki znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest bowiem dla strony normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej.
Odnosząc się do wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodów uzupełniających ze wskazanych w zażaleniu dokumentów, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Służy ono zainicjowaniu kontroli legalności tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można w nim przedstawiać nowej argumentacji oraz załączać do niego obszernego materiału dowodowego, które miałyby wspierać bezpośrednio wniosek oddalony w pierwszej instancji postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Możliwość podnoszenia w postępowaniu zażaleniowym nowych argumentów i przedstawiania nowych dowodów na poparcie wniosku zaprzecza funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stałby się podmiotem ponownie oceniającym wniosek.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
.