III FZ 29/26

III FZ 29/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Winiarski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Gl 720/25 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2025-08-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 87 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Dnia 31 marca 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 października 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 720/25 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi D. S. i R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 lutego 2025 r. nr SKO.F/41.4/88/2025/2009 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2024 r. postanawia oddalić zażalenia.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 października 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 720/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił wniosek R. S. o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 24 lutego 2025 r., nr SKO.F/41.4/88/2025/2009, w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2024 r.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 12 czerwca 2025 r. pismami z 13 czerwca 2025 r. Skarżący oraz druga strona wnosząca skargę zostali wezwani do usunięcia braków formalnych poprzez jej podpisanie skargi i podanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Przesyłka pocztowa zawierająca m.in. pismo z 13 czerwca 2025 r. została doręczona Skarżącemu 27 czerwca 2025 r. Termin na usunięcie dostrzeżonych braków formalnych skargi upłynął 4 lipca 2025 r. Wspólne pismo obu stron z 28 czerwca 2025 r. wraz z podpisanym egzemplarzem skargi zostało nadane za pośrednictwem placówki pocztowej 7 lipca 2025 r. Postanowieniem z 4 sierpnia 2025 r. Sąd odrzucił skargę z powodu nieusunięcia braków formalnych w terminie. Odpis postanowienia został doręczony Skarżącemu 22 sierpnia 2025 r. W piśmie z 22 sierpnia 2025 r., nadanym 29 sierpnia 2025 r., obie strony skarżące sformułowały wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Z treści pisma oraz akt sprawy (vide potwierdzenie odbioru k. 22) wynikało, że okoliczności powołane w tym piśmie w zakresie dotyczącym wniosku o przywrócenie terminu odnoszą się do Skarżącego. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, podał on, że 28 czerwca 2025 r. zachorował i miał bardzo wysoką gorączkę, silny ból gardła, suchy kaszel, katar, ogólne uczucie zmęczenia i zawroty głowy. Wykonał test na obecność wirusa COVID, który dał wynik pozytywny. W tym czasie nie był w stanie nadać listu w placówce pocztowej, jak również nie mógł tego zlecić innej osobie. Poczuł się lepiej 5 lipca 2025 r., lecz placówka pocztowa w soboty jest nieczynna. Dopiero 7 lipca 2025 r. był w stanie wysłać list do sądu. Skarżący wyjaśnił dalej, że w jego ocenie niedochowanie terminu nastąpiło z powodu okoliczności, za zaistnienie których nie ponosi winy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że z daleko posuniętej ostrożności należało przyjąć, iż przyczyna powodująca uchybienie terminu do usunięcia przez Skarżącego braków formalnych skargi ustała 7 lipca 2025 r. Jak przyznał sam Skarżący w piśmie z 22 sierpnia 2025 r., już 5 lipca 2025 r. poczuł się lepiej, a 7 lipca 2025 r. był w stanie nadać przesyłkę na adres sądu. Stan uniemożliwiający dokonanie przez Skarżącego określonych czynności w toku postępowania (usunięcie braków formalnych) ustał więc w ocenie Sądu 7 lipca 2025 r. Termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg od 8 lipca 2025 r. i upłynął 14 lipca 2025 r. Wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu (pismo z 22 sierpnia 2025 r.) został nadany 29 sierpnia 2025 r., co determinowało zdaniem Sądu o przyjęciu oceny o jego złożeniu z uchybieniem 7-dniowego terminu z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i jego odrzucenia na podstawie art. 88 ustawy.
Nie zgadzając się z zapadłym orzeczeniem, pismem z 30 grudnia 2025 r. Skarżący złożył zażalenie, w którym wskazał, że pismo z 28 czerwca 2025 r., nadane 7 lipca 2025 r., zawierające uzupełnienie braków formalnych, powinno być przez Sąd uznane za dorozumiany wniosek o przywrócenie terminu, ewentualnie wobec wątpliwości – Skarżący winien być wobec braku posiadania profesjonalnego pełnomocnika wezwany do doprecyzowania, czy jest to wniosek o przywrócenie terminu. Dodatkowo wskazano, że Sąd odrzucił wniosek wyłącznie z powodu upływu terminu bez dokonania merytorycznej oceny przedstawionych okoliczności i niezawinionego charakteru uchybienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie, jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu.
W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, o czym stanowi art. 87 § 4 p.p.s.a. Z powyższego jednoznacznie wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić jedynie przy kumulatywnym spełnieniu trzech przesłanek, tj. 1) złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia, 2) dopełnienie czynności, dla której określony był termin, 3) uprawdopodobnienie uchybienia terminu bez winy wnioskującego, zaś brak spełnienia którejkolwiek z nich skutkuje niemożnością zastosowania przez sąd omawianej instytucji.
Sformalizowanie postępowania nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią więc funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Przepisy normujące instytucję przywrócenia terminu jednoznacznie wskazują, jakie przesłanki warunkują możliwość skorzystania z tejże instytucji, a nadto precyzują, jakie okoliczności winny być uprawdopodobnione, aby wniosek mógł zostać merytorycznie rozpoznany. Rzeczone przesłanki i okoliczności muszą zostać spełnione kumulatywnie i żadne przepisy proceduralne w rzeczonym zakresie nie przewidują odstępstwa.
Jak wyraźnie wynika z hipotezy art. 87 § 1 p.p.s.a., celem umożliwienia sądowi rozpoznającemu sprawę zastosowania rzeczonej regulacji, koniecznym jest wykazanie przez zainteresowanego zachowania ustawowego terminu do wystąpienia z wnioskiem w trybie omawianego przepisu, tj. w terminie 7 dni liczonych od ustania przyczyny opóźnienia w czynności. Wyraźnie w tym względzie wspomniany obowiązek został przez ustawodawcę nałożony na stronę postępowania.
Wskazując na motywy, dla których Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, należy wskazać, że w istocie Skarżący nie wykazał, iż zachował ustawowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności, a wręcz przeciwnie – sam wskazał datę 5 lipca 2025 r. jako datę ustalania przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności. W rozpoznawanej sprawie datą ustania przyczyny bynajmniej nie jest data otrzymania przez Stronę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 14 sierpnia 2025 r., bowiem już uprzednio skarżący mógł posiadać wiedzę, że uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi, skoro miał świadomość daty odebrania wezwania. Potwierdza to ocenę Sądu pierwszej instancji, że wniosek został złożony z przekroczeniem 7-dniowego terminu, co uzasadniało zastosowanie sankcji jego odrzucenia stosownie do art. 88 p.p.s.a.
Oceny tej nie mogła zmienić argumentacja zażalenia co do możliwości traktowania pisma z 28 czerwca 2025 r. jako wniosku o przywrócenie terminu. Wbrew twierdzeniom Skarżącego rolą sądu nie jest dociekanie intencji strony ani formułowanie zań żądań czy wniosków procesowych. W istocie sąd mógłby dowezwać celem sprecyzowania pisma procesowego, niemniej wyłącznie w sytuacji, gdyby z jego treści w sposób niebudzący wątpliwości nie można było jednoznacznie przesądzić charakteru pisma bądź gdyby żądanie w nim zawarte zawierało niejednoznaczne sformułowania. Tymczasem wspomniane pismo w swej treści zawierało wyłącznie wymienienie dokumentów dosyłanych do sprawy w reakcji na wezwanie i nie zawierało jakichkolwiek wniosków.
Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji.