III FZ 279/25

III FZ 279/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Woźniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Opłata skarbowa
Sygn. powiązane
I SA/Gl 323/25 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2025-05-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 165 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 323/25 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 grudnia 2024 r. nr SKO.F.41.4/1039/2024/18014 w przedmiocie opłaty skarbowej postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 5 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 323/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę S. R. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 20 grudnia 2024 r. w przedmiocie opłaty skarbowej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego 23 grudnia 2024 r. (poniedziałek). Pismo skarżącego z 23 stycznia 2025 r., w którym sformułował skargę zostało natomiast nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, przesyłką poleconą rejestrowaną 23 stycznia 2025 r. (czwartek).
Sąd I instancji odrzucił skargę jako wniesioną z uchybieniem terminu. Stwierdzono, że skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego już po upływie przepisanego prawem, trzydziestodniowego terminu przewidzianego na dokonanie tej czynności, który upływał 22 stycznia 2025 r. (środa). Zaskarżona decyzja zawierała przy tym prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia na nią skargi do sądu administracyjnego.
Pismem z 13 maja 2025 r. skarżący wystąpił z zażaleniem na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem skarżącego, Sąd bez należytej wnikliwości rozpoznał sprawę uznając, że skarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego, a zatem rozpoczął się bieg terminu na złożenie skargi. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że osoba, której doręczono decyzję nie jest i nie była pełnomocnikiem skarżącego w tym postępowaniu. Pełnomocnictwo dla M. S. dotyczyło załatwienia wszelkich formalności w zakresie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy. Wskazano, że określenie zobowiązania w opłacie skarbowej nie jest w jakikolwiek sposób związane z załatwieniem sprawy w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli instancyjnej w niniejszym postępowaniu jest postanowienie odrzucające skargę z powodu jej wniesienia z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W tej sytuacji, zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest kontrola, czy w sprawie rzeczywiście uchybiono terminowi do wniesienia skargi, a w konsekwencji - czy usprawiedliwione było jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W tej sprawie kluczowe znaczenie ma, jak trafnie podnosi wnoszący zażalenie, kwestia prawidłowości doręczenia skarżonej decyzji SKO w Katowicach z 20 grudnia 2024 r. w przedmiocie opłaty skarbowej, a w konsekwencji ocena, czy otwarty został w istocie termin do wniesienia skargi na tę decyzję.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, na wniosek skarżącego, będącego cudzoziemcem, zostało wszczęte postępowanie administracyjne dotyczące udzielenia zezwolenia na pobyt. Na podstawie przedłożonego dokumentu pełnomocnictwa z 29 marca 2023 r. skarżącego w tym postępowaniu reprezentował ustanowiony pełnomocnik – M. S., z którym następnie organy właściwe w sprawach cudzoziemców toczyły korespondencję w tej sprawie. Decyzją z 27 czerwca 2024 r. Wojewoda [...] – działając m.in. na podstawie art. 114 ust. 1, art. 98 i art. 104 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2024 r. poz. 769) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. – dalej jako: "k.p.a.") – udzielił wnioskodawcy zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Pismem z 1 lipca 2024 r. [...] Urząd Wojewódzki w K. przekazał Urzędowi Miasta K. zbiorczą informację o przypadkach nieuiszczenia do dnia 30 czerwca 2024 r. należnej opłaty skarbowej od wydanych przez Wojewodę [...] zezwoleń na pobyt czasowy na terytorium RP oraz od złożonych w toku postępowań dokumentów potwierdzających udzielenie pełnomocnictwa. W związku z tym, postanowieniem z 3 września 2024 r. Prezydent Miasta [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia zobowiązania w opłacie skarbowej nieuiszczonej przez skarżącego od wydania przedmiotowego zezwolenia na pobyt czasowy. Postanowienie o wszczęciu postępowania oraz wydane następnie w tym postępowaniu decyzje organów podatkowych I i II instancji, określające zobowiązanie w opłacie skarbowej, doręczono M. S. jako pełnomocnikowi skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje zatem, że pełnomocnictwo z 29 marca 2023 r. udzielone przez skarżącego dotyczyło wyłącznie postępowania administracyjnego w zakresie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Postępowanie to zakończyło się wydaniem decyzji na podstawie art. 104 k.p.a. Każda natomiast decyzja merytoryczna, tj. decyzja rozstrzygająca sprawę administracyjną co do jej istoty, zarazem kończy sprawę administracyjną w danej instancji, czyli że każda tego rodzaju decyzja wywołuje skutki materialnoprawne (ustala sytuację prawną strony) i skutki proceduralne (kończy sprawę w danej instancji). Postępowanie w sprawie określenia zobowiązania w opłacie skarbowej było zatem odrębną sprawą od zakończonego wydaniem decyzji postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Świadczy o tym wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania z 3 września 2024 r. przez inny, podatkowy organ – m.in. na podstawie art. 165 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej jako: "o.p."). Wyjaśnić należy, że w momencie wszczęcia postępowania podatkowego nastąpiło zawiązanie nowego stosunku prawnoprocesowego pomiędzy organem (w tej sprawie organem podatkowym) a skarżącym. Zasadą jest, że postanowienie o wszczęciu postępowania doręcza się stronie, ponieważ dopiero po wszczęciu postępowania pojawiają się wszelkie uprawnienia i obowiązki przewidziane w dziale IV o.p., które odnoszą się zarówno do organu podatkowego, jak i do stron oraz innych uczestników postępowania, w tym także przepisy dotyczące ustanawiania pełnomocników. Skoro postępowanie w przedmiocie opłaty skarbowej wymaga odrębnego wydania postanowienia o jego wszczęciu, nie jest to zatem kontynuacja innych postępowań administracyjnych lub podatkowych, pomimo tego, że opłacie skarbowej podlegają czynności urzędowe w sprawach z zakresu administracji publicznej - por. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1154).
W konsekwencji uznać należy, że w niniejszej sprawie złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt administracyjnych podczas postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie można było traktować, jako również złożonego do akt postępowania podatkowego w zakresie opłaty skarbowej. Organy podatkowe nie wzywały natomiast skarżącego o przedłożenie nowego dokumentu pełnomocnictwa, lecz samodzielnie przyjęły, że skarżący jest w dalszym ciągu reprezentowany przez tego samego pełnomocnika co w odrębnym postępowaniu przed innym organem, na podstawie tego samego dokumentu pełnomocnictwa i konsekwentnie doręczały temu pełnomocnikowi wszelkie pisma w sprawie z zakresu opłaty skarbowej, w tym zaskarżoną decyzję z 20 grudnia 2024 r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach sprawy należało uznać, że M. S. nie był osobą uprawnioną do odbioru w imieniu skarżącego pism w postępowaniu podatkowym, w tym decyzji SKO w Katowicach z 20 grudnia 2024 r. Skoro organ nie doręczył przedmiotowej decyzji w sposób prawidłowy, to nie można przyjąć, że strona uchybiła terminowi na wniesienie skargi, bowiem ten w istocie w ogóle nie rozpoczął biegu. W związku z tym, zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi, jako wniesionej po terminie, okazało się nieprawidłowe i należało je uchylić.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.