III FZ 264/23

III FZ 264/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-06-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Rudowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Łd 340/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-01-18
III FZ 472/22 - Postanowienie NSA z 2022-10-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 86 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w 23 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 340/22 w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 21 lutego 2022 r. nr SKO.4100.179.21 w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 16 lutego 2023 r., I SA/Łd 340/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił S. M. (dalej: "skarżący", "strona") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku tego sądu z 18 stycznia 2023 r. w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 21 lutego 2022 r. w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej podatku od nieruchomości za 2019 r. Podstawę orzeczenia stanowił art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a.").
2. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 18 stycznia 2023 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym oddalił skargę strony na wspomnianą wcześniej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Pismem z 6 lutego 2023 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wskazując, że "o fakcie rozprawy zdalnej dowiedziała się z systemu ePuap dopiero w dniu 30.01.2023 roku, ponieważ w związku z informację: Zawiadomienie o rozprawie zdalnej z dnia 09.12.2022 roku nie został wygenerowany i przesłany na adres mailowy skrzynki w ePuap zawiadomienie o urzędowym poświadczeniu doręczenia (UPD)". Skarżący wskazał, że strona do tego czasu miała przekonanie, iż sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne i w związku z tym otrzyma drogą pocztową sentencje wyroku.
We wniosku o przewrócenie terminu, pełnomocnik skarżącego wskazał, że w jego ocenie uchybienie terminowi zostało spowodowane faktem nieprzesłania przez ePUAP na powiązaną skrzynkę pocztową: [...] zawiadomienia o urzędowym poświadczeniu doręczenia (UPD). W związku z tym strona zasadnie miała przekonanie o tym, że po pierwsze żadna korespondencja na nią nie oczekuje, a po drugie, że sprawa zostanie rozstrzygnięta na posiedzeniu niejawnym i zgodnie z przepisami otrzyma sentencję wyroku, od doręczenia którego będą biegły dalsze terminy procesowe w sprawie. Zdaniem pełnomocnika, jest to problem tzw. wadliwego wątkowania UPD polegający na tym, że odbiorca powiadomień UPD nie ma przypisywanych powiadomień o UPD na swojej skrzynce mailowej, dlatego też nie zdaje sobie sprawy z faktu UPD w systemie ePuap. Celem uprawdopodobnienia okoliczności opisanych we wniosku, pełnomocnik złożył wydruki korespondencji z ePuap w przedmiocie reklamacji i wniósł o zwrócenie się przez Sąd do ePuap celem udzielenia informacji czy oraz z dlaczego z systemu ePuap nie zostało wygenerowane powiadomienie UPD na mail: [...] w zakresie korespondencji z 9.12.2022 roku w sprawie I SA/Łd 340/22.
Odmawiając przywrócenia terminu, sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku a wskazane przez jego pełnomocnika okoliczności nie uzasadniają przywrócenia terminu.
W ocenie sądu pierwszej instancji, w okolicznościach sprawy nie znajduje uzasadnienia argumentacja pełnomocnika, że o fakcie rozprawy zdalnej strona dowiedziała się z systemu ePuap dopiero 30 stycznia 2023 r. W dniu 29 listopada 2023 r. skarżącemu doręczono bowiem tradycyjną drogą pocztową pierwotne zarządzenie Z-cy Przewodniczącego Wydziału I o wyznaczeniu terminu rozprawy zdalnej w sprawie na dzień 18 stycznia 2023 r. Skarżący został więc poinformowany o dacie rozprawy wyznaczonej w sprawie. W treści tego zawiadomienia wskazano, że o godzinie rozprawy strona zostanie zawiadomiona oddzielnym pismem. O tym, że powyższe zawiadomienie o terminie rozprawy zdalnej dotarło też do pełnomocnika skarżącego świadczy jego pismo z 5 grudnia 2023 r., stanowiące zgłoszenie w sprawie, w którego treści pełnomocnik oświadczył, że strona posiada możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej oraz wskazał swój adres elektroniczny.
Na podany przez pełnomocnika adres korespondencji elektronicznej 9 grudnia 2022 r. przesłano za pośrednictwem platformy ePUAP dodatkowe pismo zawierające godzinę rozpoczęcia rozprawy w sprawach I SA/Łd 340/21, I SA/Łd 341/21, I SA/Łd 342/21. Zawiadomienie to nie zostało przez pełnomocnika odebrane i zostało uznane przez sąd za doręczone z dniem 24 grudnia 2022 r. w trybie art. 74a § 8 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieodebrania pisma, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia.
W opinii sądu pierwszej instancji, wskazywane przez pełnomocnika skarżącego przeszkody związane z doręczeniem w istocie drugiego zawiadomienia o terminie rozprawy, uzupełnionego o godzinę jej rozpoczęcia nie były prawdziwą przyczyną uchybienia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie, ponieważ zarówno pełnomocnik, jak i reprezentowana przez niego strona znali termin rozprawy zdalnej wcześniej wskutek doręczenia im zawiadomienia z 10 listopada 2022 r. Skarżący znał termin rozprawy zdalnej w sprawie od 29 listopada 2022 r., a pełnomocnik co najmniej od zgłoszenia z 5 grudnia 2022 r., w którym odpowiedział na zawiadomienie z 10 listopada 2022 r. Przezorny pełnomocnik, znając już wcześniej wyznaczony termin rozprawy zdalnej, wobec powoływanego braku informacji o dokładnej godzinie wyznaczonej rozprawy, powinien podjąć działania mające na celu ochronę interesów strony, zadzwonić do sądu i dowiedzieć się o planowaną godzinę rozprawy a już z pewnością powinien w odpowiednim czasie zareagować i poznać treść zapadłego rozstrzygnięcia.
Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, w rozpatrywanej sprawie pełnomocnik strony skarżącej, pomimo świadomości terminu rozprawy zdalnej, nie dochował należytej staranności, nie dowiedział się jak przebiegła rozprawa i nie podjął czynności zabezpieczających interes strony, ponosi więc winę w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia.
3. W dniu 14 marca 2023 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie art. 86 §1 oraz art. 87 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uprawdopodabniające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie w sytuacji, w której: (i) informuję, iż o fakcie rozprawy zdalnej strona powzięła się z systemu ePuap dopiero w dniu 30.01.2023 roku, ponieważ w związku z informacją: Zawiadomieniem o rozprawie zdalnej z dnia 09.12.2022 roku nie został wygenerowany i przesłany na adres mailowy skrzynki w ePuap zawiadomienie o urzędowym poświadczeniu doręczenia (UPD); (ii) w związku z powyższym w przypadku wydania orzeczenia na posiedzeniu niejawnym strona mogła zasadnie oczekiwać na doręczenie sentencji wyroku; (iii) w jednym dokumencie elektronicznym doręczono zawiadomienia z linkami do trzech spraw, tj. I SA/Łd 342/22,I SA/Łd 341/22, I SA/Łd 340/22; (iv) w zawiadomieniu o rozprawie zdalnej na stronie 2 jednoznacznie wskazano, że jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy w terminie 7 dni od dnia doręczenia (...) zawiadomienia, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, albo nie udzieli odpowiedzi w tym zakresie, sprawa zostanie rozpoznana (...) na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów - a zatem strona mogła zasadnie wnosić, że skoro na z systemu ePUAP nie pojawiła się informacja o korespondencji w tej sprawie to druga strona co najmniej nie złożyła oświadczenia, o uczestnictwie w rozprawie zdalnej - tym samym mogła przypuszczać w sposób zasadny, że sprawa będzie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym i sentencją wyroku zostanie doręczaną pocztą.
Wskazując na te naruszenia, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia, i przekazie sprawy do ponownego rozpoznania.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała zostać dokonana, w ciągu siedmiu dniu od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
W orzecznictwie i literaturze w szczególności zwraca się uwagę, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy, a także uwzględniając obiektywny miernik staranności jakiej powinna dołożyć strona, która należycie dba o swoje interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 462, nb 4; postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., II OZ 580/08, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej: "CBOSA"). Stwierdzić należy, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może być następstwem tylko wtedy, gdy strona w sposób przekonywujący przytoczy okoliczności, które uprawdopodobnią brak winy w uchybieniu terminu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu słusznie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, by uchybił terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku bez swojej winy.
Argumentacja skarżącego sprowadza się do twierdzenia, że po pierwsze nie wiedział on o rozprawie wyznaczonej na dzień 18 stycznia 2023 r., ponieważ na jego skrzynkę mailową nie przyszło powiadomienie z ePuap o tym, że czeka na niego korespondencja. Po drugie, w ocenie skarżącego uzasadnione było jego przekonanie, że rozprawa online się nie odbędzie, ponieważ z systemu ePuap nie pojawiła się informacja o korespondencji w tej sprawie, co oznacza, że druga strona co najmniej nie złożyła oświadczenia o uczestnictwie w rozprawie zdalnej, a tym samym skarżący mógł w sposób zasadny przypuszczać, że sprawa będzie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym i sentencja wyroku zostanie mu doręczona pocztą.
Skarżący zdaje się jednak całkowicie pomijać, na co słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, że o terminie rozprawy (bez godziny) został powiadomiony już w listopadzie 2022 r. Profesjonalny pełnomocnik znał zatem termin i formę w jakiej odbędzie się rozprawa, oczekiwał jedynie na informacje o godzinie jej rozpoczęcia. Jak wynika z akt sprawy, takie zawiadomienie o godzinie rozpoczęcia rozprawy wpłynęło na skrzynkę ePuap pełnomocnika (strona temu nie zaprzecza, potwierdzają to również przesłane wydruki skrzynki ePuap) tyle tylko, że pełnomocnik tego zawiadomienia nie odczytał.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie zachowanie nie pozwala na przywrócenie terminu do dokonania czynności. Skoro bowiem profesjonalny pełnomocnik wiedział o terminie rozprawy i oczekiwał na dalszą korespondencje z sądu, nie sposób uznać za usprawiedliwione nie zajrzenie przez niego przez okres prawie 2 miesięcy na skrzynkę ePuap. Takie działanie (a raczej zaniechanie) trudno uznać za świadczące o należytej staranności wymaganej od profesjonalnego pełnomocnika, skoro bowiem adres ePuap został wskazany jako właściwy do korespondencji, właściwa organizacja pracy kancelarii pełnomocnika powinna obejmować okresowe sprawdzanie tego adresu pod kątem ewentualnie wpływającej tam korespondencji. Tymczasem okoliczności sprawy wskazują na to, że pełnomocnik, ograniczył się do oczekiwania na powiadomienie e-mail o korespondencji, przez dłuższy czas nie logując się na swoje konto ePUAP w celu skonfrontowania swoich oczekiwań z rzeczywistością.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, brak powiadomień o korespondencji z ePuap nie powinien skutkować bezrefleksyjnym przyjęciem, że rozprawa została zmieniona na posiedzenie niejawne, a właśnie powinien skłonić pełnomocnika do zweryfikowania stanu sprawy i sprawdzenia czy na skrzynkę nie wpłynęła odpowiednia korespondencja. Jak słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, przezorny pełnomocnik, znając już wcześniej wyznaczony termin rozprawy zdalnej, wobec powoływanego braku informacji o dokładnej godzinie wyznaczonej rozprawy, powinien podjąć działania mające na celu ochronę interesów strony, tzn. chociażby zadzwonić do sądu i dowiedzieć się o planowaną godzinę rozprawy a już z pewnością powinien w odpowiednim czasie zareagować i poznać treść zapadłego rozstrzygnięcia.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, od profesjonalnego pełnomocnika oczekuje się dochowania należytej staranności, wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje przy tym nie tylko jego osobiste działania, ale także działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód (tak m.in. postanowienie NSA z 8 października 2021 r., I FZ 204/21, postanowienie NSA z 28 lutego 2018 r., II FZ 96/18, CBOSA). W postanowieniu z 12 października 2017 r., II OZ 1091/17, Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, że od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się maksimum staranności, bowiem to na pełnomocniku spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca, a pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności. Innymi słowy, to na stronie spoczywa ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego go pełnomocnika (por. też postanowienia NSA z: 9 czerwca 2021 r., II OZ 363/21; 26 listopada 2020 r., I GZ 336/20; 25 października 2019 r., I OZ 1022/19; 18 kwietnia 2019 r., I OZ 347/19, CBOSA).
Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą sprawę podziela poglądy orzecznictwa w powyższym zakresie.
Należy zatem uznać, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że przywołane we wniosku argumenty nie wskazują na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu. Skoro nie zostały spełnione przesłanki z art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., przywrócenie terminu nie było zasadne, a zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.