III FZ 252/23

III FZ 252/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-07-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dalkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
I SA/Wr 337/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-12-21
III FSK 522/24 - Wyrok NSA z 2025-09-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 61
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wr 337/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 marca 2022 r. nr 0201-IEW2.4120.1.2022.AR w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
1.1. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 337/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. W. (dalej: "skarżący", "strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 marca 2022 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2015 r. i 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz odsetek od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 2015 r. i grudzień 2016 r.
1.2. W dniu 19 grudnia 2022 r. do Sądu pierwszej instancji wpłynęło pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, którym przekazano Sądowi celem nadania dalszego biegu, pismo skarżącego z dnia 13 listopada 2022 r. stanowiące wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie tożsamych przepisów p.p.s.a., jak we wniosku sformułowanym w skardze. W motywach wniosku skarżący podał, że zapłata kwoty wynikającej z decyzji spowoduje dla niego znaczną szkodę i niemożliwe do odwrócenia skutki polegające na utracie środków do życia i zaspakajaniu swoich nawet podstawowych potrzeb egzystencjonalnych. Wskazał, że w sytuacji niewszczęcia egzekucji przeciw spółce mimo posiadania przez nią majątku, przerzucanie na skarżącego odpowiedzialności za wierzytelność spowoduje pozbawienia go środków do życia. Skarżący posiada majątek, z którego jest w stanie zaspakajać swoje potrzeby na podstawowym poziomie, ponadto jego stan zdrowia powoduje konieczność wizyt lekarskich i stałej kontroli, która także pochłania środki finansowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, że na skutek egzekucji grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami, w konsekwencji odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
1.3. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez odmowę wstrzymania zaskarżonej decyzji. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpoznanie sprawy.
2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
2.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
2.2. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Zauważyć należy, że w sprawach, w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zdecydowanie przesuwa się na stronę wnioskującą, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA z dnia: 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11). Zatem, aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a.
2.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na możliwość zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. We wniosku nie przedstawił żadnych informacji potwierdzających zasadność żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie dołączono żadnego dokumentu obrazującego sytuację majątkową skarżącego, Sądowi nic nie jest wiadomo na temat posiadanych przez skarżącego oszczędności, ruchomości bądź nieruchomości. W takim wypadku niemożliwe jest pełne zobrazowanie sytuacji majątkowej w jakiej znajduje się strona.
2.4. Rozpoznawany przez Sąd pierwszej instancji wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ograniczał się do lakonicznego uzasadnienia, w którym skarżący powołała się na okoliczność, że wykonanie decyzji spowoduje dla niego znaczną szkodę i niemożliwe do odwrócenia skutki polegające na utracie środków do życia i zaspakajaniu swoich nawet podstawowych potrzeb egzystencjonalnych.
Trafnie w kontekście powyższego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony, gdyż poza ogólnym wskazaniem na ustawowe przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie zawierał żadnych konkretnych okoliczności wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie dołączyła do wniosku o wstrzymanie żadnych materiałów dowodowych obrazujących jej sytuację finansową i majątkową. Należy zatem wskazać, że samego faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 128/15). Ponadto trzeba odnotować, że przymusowe wykonanie zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji administracyjnej ze swej istoty jest dolegliwe i stanowi ciężar oddziaływujący na sytuację finansową zobowiązanego, jednak wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji w administracji. Jak zasadnie podkreśla się w orzecznictwie, przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie jest wyłącznie szkoda, ale szkoda, którą można uznać za znaczną. Ocena zaś znacznego stopnia szkody w następstwie podjęcia czynności egzekucyjnych wymaga wyświetlenia sytuacji finansowej strony (postanowienie NSA z dnia 16 marca 2016 r., sygn.. akt II GZ 648/17). Takiego wyświetlenia w ramach sformułowanego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zabrakło.
2.5. Uzasadnienie wniosku powinno nawiązywać do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Uzasadnienie wniosku strony sprowadza się jedynie do ogólnych twierdzeń, nie zawiera konkretnych danych odnoszącej się do kondycji finansowej. Sąd administracyjny zasadniczo nie prowadzi postępowania dowodowego i nie ma obowiązku poszukiwać przyczyn uzasadniających zgłoszony wniosek, ani tym bardziej w oparciu o treść uzasadnienia domniemywać okoliczności, które przemawiałyby za pozytywnym rozpatrzeniem złożonego wniosku. Samo stwierdzenie, że wprowadzenie do obrotu prawnego decyzji podatkowej spowoduje dla skarżącego znaczną szkodę i niemożliwe do odwrócenia skutki polegające na utracie środków do życia i zaspakajaniu swoich nawet podstawowych potrzeb egzystencjonalnych to za mało, aby możliwe było udzielenie stronie ochrony tymczasowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słuszne było także stanowisko Sądu pierwszej instancji, w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
2.6. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.