III FZ 206/25

III FZ 206/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Stachurski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 par 1 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 734/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 17 września 2024 r., nr 1001-IEW-1.4123.5.2024.19.RD w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 4 marca 2025 r., I SA/Łd 734/24 odmówił M. C. (dalej: "Skarżący") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 17 września 2024 roku, nr 1001-iEW-1.4123.5.2024.19.RD, w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Skarżący nie wykazał, że w sprawie występują przesłanki do uwzględnienia jego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie przedstawił argumentów, ani dokumentacji, która uprawdopodobniłaby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Na powyższe postanowienie, pismem z 17 marca 2025 pełnomocnik Skarżącego złożył zażalenie. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej jako: ,,p.p.s.a.") zarzucił naruszenie art. 61 § 3 w związku z art. 163 § 2 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez stwierdzenie, że zagrożenie wszczęcia przeciwko Skarżącemu postępowania egzekucyjnego, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej, nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy potencjalna egzekucja należności podatkowych oraz upadłość konsumencka w sytuacji materialnej strony może doprowadzić do następstw trudnych do odwrócenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 2 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. w razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a.), co nie wpływa jednakże na to, że przesłanką wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie okoliczności określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje przesłanki pozytywne uwzględnienia wniosku, które stanowią: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie przeważa pogląd, że uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej. Twierdzenia uzasadniające przyznanie stronie ochrony tymczasowej powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej oraz majątkowej (zob. postanowienie NSA z 12 sierpnia 2015 r., I FSK 1347/15). Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, strona skarżąca musi wykazać istnienie przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., podając konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, opartą na okolicznościach faktycznych danej sprawy. Nie ma podstaw, aby żądać od sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu. Jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 p.p.s.a.), lecz za brak przesłanek ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku (zob. postanowienia NSA: z 14 stycznia 2015 r., II OZ 1399/14 i z 3 kwietnia 2014 r., I FZ 64/14).
W tej sprawie, wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Skarżący zawarł w skardze, uzasadniając go zagrożeniem wszczęcia egzekucji komorniczej, która może skutkować koniecznością złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że Skarżący w złożonym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wyraził jedynie opinię na temat prognozowanych skutków wykonania tej decyzji. Nie uprawdopodobnił natomiast żadnej z przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Skarżący powołał się na możliwość wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ale we wniosku nie zawarł uzasadnienia odnoszącego się do tych przesłanek, wskazując jedynie, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje wszczęcie przeciwko niemu egzekucji komorniczej przez organ podatkowy, co doprowadzi do złożenia przez Skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, a to będzie skutkować sprowadzeniem na niego ryzyka wystąpienia szkód i skutków, których naprawienie nie będzie możliwe przez ewentualny zwrot w późniejszym czasie wyegzekwowanych od niego środków, jak również nie będzie możliwe - w przypadku sprzedaży jego majątku – przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności w złożonym wniosku, Skarżący nie przedstawił argumentów, ani dokumentacji, która uprawdopodobniłaby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zamierzonego przez Skarżącego skutku nie mogły odnieść postanowienia sądów o ogłoszeniu upadłości z uwagi na brak majątku Spółki wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, że o ile wskazują one na trudną sytuację Spółki, nie uprawdopodobniają jednak wystąpienia skutków opisanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. wobec Skarżącego.
Zauważyć przy tym należy, że sąd pierwszej instancji z urzędu wziął pod rozwagę przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji informacje zgromadzone w ramach postępowania o prawo pomocy. Zasadnie zwrócił przy tym uwagę, że również z tych informacji (zgromadzonych w ramach postępowania o prawo pomocy) nie wynika, by zaszły podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że twierdzenia przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie dały pełnego obrazu jego sytuacji w świetle przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, uregulowanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy też podkreślić, że trudna sytuacja materialna nie jest sama w sobie przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Nie można bowiem utożsamiać przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, które podziela NSA w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, że w przypadku prawa pomocy sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, która znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, aby mogła skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków (zob. postanowienie NSA z 17 lutego 2016 r., II GZ 116/16). Sama wysokość określonego w tej sprawie zobowiązania (tj. 421.868,00 zł) nie świadczy automatycznie o wystąpieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Kwota ta musi być bowiem odniesiona do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej strony skarżącej, jej płynności finansowej itp. Bez znaczenia pozostaje również ilość spraw dotyczących Skarżącego toczących się przed sądami administracyjnymi. Znajdujące się w aktach dokumenty na dokonanie takiej oceny nie pozwalały, wobec czego sąd pierwszej instancji trafnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Jednocześnie podkreślić należy, że ewentualne wykonanie decyzji ze swej istoty musi być do pewnego stopnia uciążliwe i dolegliwe dla jej adresata, nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku prowadzi do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania skutków trudnych do odwrócenia – a tylko takie okoliczności na mocy art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowią przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Na marginesie można dodać, że w przypadku wyegzekwowania należności pieniężnej skutki tej czynności stanowią zwykłe następstwo zapłaty, natomiast ewentualne koszty egzekucyjne – następstwo odmowy dobrowolnej zapłaty zaległości. Obydwa te skutki są jednak możliwe do odwrócenia przez zwrot wyegzekwowanych kwot.
Podsumowując, sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wniosek Skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji był sformułowany w sposób niewystarczający dla jego uwzględnienia, w szczególności nie został w żaden sposób uprawdopodobniony. Ponieważ zasadnie sąd pierwszej instancji wskazał, że to na Skarżącym spoczywał obowiązek umotywowania żądania w taki sposób, by wynikały z niego podstawy do zastosowania instytucji ochrony tymczasowej, a z akt sprawy wynika, że Skarżący się z tego obowiązku nie wywiązał, należy uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.