III FZ 19/26

III FZ 19/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3 i 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 12 lutego 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażaleń H.K. i B.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 października 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 354/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H.K. i B.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 11 kwietnia 2025 r., nr SKO.4100.7.8.25 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2022 postanawia oddalić zażalenia.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 23.10.2025 r. o sygn. I SA/Łd 118/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił H.K. i B. L.(dalej: skarżąca i skarżący) wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 11.04.2025 r. o nr SKO.4100.7,8.25, wydanej w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi.
2.1. Skarżący wnieśli skargę na powyższą decyzję SKO w Sieradzu, w której zawarli m.in. wniosek "o wstrzymanie wykonalności decyzji podatkowej, bowiem zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jeżeli decyzja będzie wykonalna". Skarżący wskazali, że "nie są obecnie w stanie zapłacić podatku w wysokości naliczonej przez Burmistrza Gminy i Miasta Szadek", która jest rażąco zawyżona. Oświadczyli, że "nie posiadają obecnie takich środków finansowych, a wykonanie decyzji spowoduje daleko idące konsekwencje dla rodziny Skarżących".
2.2. Odmawiając skarżącym wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, WSA w Łodzi wyjaśnił, że obowiązkiem wnioskodawcy zgodnie z 61 § 3 p.p.s.a. jest uprawdopodobnienie, że na skutek uiszczenia tej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Okolicznością przemawiającą za uwzględnieniem wniosku nie jest natomiast ani potencjalna możliwość uwzględnienia skargi, ani wysokość zobowiązań ciążących na podatniku, ani też sam obowiązek uiszczenia tych należności, także w sytuacji, gdy należności te będą dochodzone w trybie postępowania egzekucyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracji w Łodzi uznał, że eksponowana we wniosku okoliczność potencjalnego pogorszenia stanu finansowego skarżących nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Trudnej sytuacji materialnej skarżących nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia im znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków przy egzekwowaniu obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji. Sąd uznał, że skarżący nie wykazali, że w niniejszej sprawie występują przesłanki do uwzględnienia ich wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
3. Stanowisko skarżących w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
3.1. Zarówno skarżąca, jak i skarżący wnieśli odrębne zażalenia na postanowienie WSA w Łodzi domagając się jego uchylenia i wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji.
Skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu adwokata) w zażaleniu zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędne uznanie, że nie uprawdopodobniła żadnej z przesłanek ochrony tymczasowej, w sytuacji gdy z przedstawionych przez skarżącą okoliczności niezbicie wynika, że w obliczu trudnej sytuacji finansowej oraz zdrowotnej rodziny skarżącej, podjęcie egzekucji należności wynikającej z zaskarżonej decyzji, z dużym prawdopodobieństwem spowoduje nieodwracalne skutki w postaci pozbawienia skarżącej środków do życia i leczenia. Wniosła o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z szeregu dokumentów obrazujących sytuację majątkową i zdrowotną rodziny skarżącej. Wniosła także o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części.
Skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu adwokata) w zażaleniu zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy wykonanie zaskarżonej decyzji stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci uszczerbku na zdrowiu i życiu skarżącego, w szczególności z uwagi na fakt, iż obecny stan zdrowia skarżącego całkowicie wyklucza możliwość zarobkowania i generuje znaczne koszty leczenia, bowiem skarżący, który cierpi na niestabilną chorobę wieńcową i nadciśnienie tętnicze, we wrześniu 2025 r. przebył ostry zawał podwsierdziowy, zaś małżonka skarżącego zrezygnowała z wykonywania zawodu w celu sprawowania całodobowej opieki nad całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji córką, wobec czego nie ulega wątpliwości, że wykonanie zaskarżonej decyzji wobec skarżących skutkowałoby pozbawieniem ich środków do życia, a w konsekwencji uniemożliwiłoby skarżącemu kontynuację niezbędnego w jego przypadku leczenia. Wniósł o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z szeregu dokumentów obrazujących sytuację majątkową i zdrowotną rodziny skarżącego, a także o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4.1. Zażalenia nie mają usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlegają oddaleniu. Rozpoznawana sprawa jest tożsama ze sprawą skarżących, która została rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 16.01.2026 r. o sygn. III FZ 653/25. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela zawartą w tym postanowieniu i dlatego w dalszej części uzasadnienia posłuży się argumentacją w nim przedstawioną.
Stosowanie do art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w część aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika nadto, że to na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie. Dlatego też zawarta we wniosku argumentacja, powinna być poparta faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd administracyjny o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek spoczywa na składającym wniosek. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie może być uznany za brak formalny wniosku i nie obliguje Sądu do wezwania strony, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., do jego uzupełnienia.
W świetle powyższego nie można uznać, żeby WSA w Łodzi odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. W skardze do tego Sądu, domagając się udzielenia ochrony tymczasowej, skarżący nie przedstawili żadnych danych oraz dokumentów, tym samym uniemożliwili Sądowi ocenę czy na skutek wykonania decyzji powstanie szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty. Dane wynikające z akt sprawy, pochodzące z oświadczeń załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie są okolicznościami wystarczająco uzasadniającymi wstrzymanie wykonania decyzji. Nie można utożsamiać przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że w przypadku prawa pomocy sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, która znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, aby mogła skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia.
4.2. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje ponadto, że zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Jest to jeden z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W konsekwencji rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Za niedopuszczalną należy zatem uznać sytuację, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (zob. postanowienia NSA: z 23.04.2009 r., I OZ 375/09; 29.11.2011 r., II OZ 1240/11; z 12.11.2019 r., I OZ 1054/19).
W konsekwencji, rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia WSA w Łodzi. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby stanowić uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowadministracyjnego oraz doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej. Do uchylenia zaskarżonego postanowienia nie mogły zatem doprowadzić dołączone do zażalenia dokumenty obrazujące sytuację materialną, prawną, zdrowotną i rodzinną skarżących. Nowa argumentacja i związana z nią zmiana okoliczności faktycznych może być podstawą do zastosowania przez wojewódzki sąd administracyjny art. 61 § 4 p.p.s.a. i zmiany postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności.
4.3. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażaleń.
W sprawie nie zachodziły podstawy do rozpoznania wniosków pełnomocników o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 p.p.s.a.
Sędzia NSA Stanisław Bogucki