III FZ 131/23

III FZ 131/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
III FZ 348/23 - Postanowienie NSA z 2023-11-17
I SA/Gl 660/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-10-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 18, art. 19, art. 20 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 660/22 w przedmiocie wyłączenia sędziów i asesorów w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 4 kwietnia 2022 r. nr 2401-IEW2.4261.4.2022.2 UNP: 2401-22-079145 w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o umorzenie odsetek od zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń 2020 r. postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 660/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek M. J. (dalej: wnioskodawca lub skarżący) w zakresie dotyczącym wyłączenia: sędzi WSA Doroty Fleszer, sędziego WSA Krzysztofa Nowaka, asesor WSA Anety Majowskiej, sędzi WSA Anny Rotter, sędziego WSA Borysa Maraska, asesor WSA Aleksandry Żmudzińskiej, asesora WSA Tomasza Dziuka, asesor WSA Moniki Krywow, asesora WSA Piotra Pysznego oraz asesor WSA Katarzyny Stuły-Marceli oraz wyłączył sędziego WSA Adama Gołucha od orzekania w sprawie ze skargi wnioskodawcy na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 4 kwietnia 2022 r., w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o umorzenie odsetek od zaliczki na podatek od osób fizycznych za styczeń 2020 r.
Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny:
Wnioskodawca w skardze do Sądu pierwszej instancji zawarł wniosek o wyłączenie sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, uzasadniając, iż te osoby zostały nominowane "przez tzw. nową KRS".
W związku z wnioskiem skarżącego sędzia WSA Dorota Fleszer, sędzia WSA Krzysztof Nowak, asesor WSA Aneta Majowska, sędzia WSA Anna Rotter, sędzia WSA Borys Marasek, asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, asesor WSA Tomasz Dziuk, asesor WSA Monika Krywow, asesor WSA Piotr Pyszny oraz asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela oświadczyli, iż brak jest podstaw do ich wyłączenia z mocy ustawy, stosownie do art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), a także brak jest podstaw do uznania ich wyłączenia w świetle przesłanek art. 19 P.p.s.a. Z kolei sędzia WSA Adam Gołuch oświadczył, że występować może okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, z uwagi na fakt, iż wnioskodawca jest mu osobiście znany, gdyż jest on jego studentem w G. w K.
Pismem z dnia 30 czerwca 2022 r., skarżący podtrzymując zarzuty zawarte w skardze, ponownie wniósł o wyłączenie w/w sędziów i asesorów od orzekania w sprawie.
We wskazanym na wstępie postanowieniu, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. uzasadniające wyłączenie wymienionych sędziów i asesorów. Sąd wziął pod uwagę oświadczenie złożone przez sędziego WSA Adama Gołucha i wyłączył go od orzekania w niniejszej sprawie.
Od powyższego postanowienia skarżący wywiódł zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie i skierowanie do ponownego rozpoznania, względnie o wyłączenie wnioskowanych osób od orzekania w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pismach procesowych skarżący wniósł "o wyłączenie od orzekania w sprawie osób nominowanych przez tzw. nową KRS w przypadku przydzielenia im sprawy", tj. sędzi WSA Doroty Fleszer, sędziego WSA Krzysztofa Nowaka, asesor WSA Anety Majowskiej, sędzi WSA Anny Rotter, sędziego WSA Borysa Maraska, asesor WSA Aleksandry Żmudzińskiej, asesora WSA Tomasza Dziuka, asesor WSA Moniki Krywow, asesora WSA Piotra Pysznego, asesor WSA Katarzyny Stuły-Marceli oraz sędziego WSA Adama Gołucha. Skarżący nie wskazał przepisów prawa, na podstawie których wnosi o wyłączenie sędziów i asesorów.
Sąd pierwszej instancji wniosek skarżącego rozpoznał na podstawie art. 18 i art. 19 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd zastosował regulacje zawarte w tych przepisach, gdyż w dacie wniesienia ww. wniosku wyłącznie one normowały kwestię wyłączenia sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Przywołane przepisy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 P.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z 27 sierpnia 2019 r., I OSK 2560/17; z 27 sierpnia 2019 r. I OSK 2627/17; (publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Natomiast na podstawie art. 19 P.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż nie wystąpiły przesłanki wyłączające od orzekania w sprawie skarżącego, wskazanych przez niego sędziów i asesorów, mocą art. 18 P.p.s.a.
Odnośnie zaś do regulacji z art. 19 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych, że przepis ten odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 P.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony. Wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 P.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie (vide: wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r., II OSK 538/17; postanowienia NSA: z 15 marca 2016 r., I OZ 203/16; z 28 stycznia 2015 r., II OZ 40/15; z 27 stycznia 2020 r. ,I OSK 1917/18 (publ.: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl/CBOSA).
Do strony postępowania sądowego wnoszącej o wyłączenie sędziego (sędziów) od orzekania w jej sprawie należy wykazanie, iż przesłanka (przesłanki) uzasadniająca wniosek wystąpiła. Obowiązek ten wynika nie tylko z art. 19 P.p.s.a., ale przede wszystkim z art. 20 § 1 tej ustawy, gdzie zobligowano stronę do uprawdopodobnienia przyczyny wyłączenia.
Skarżący nie spełnił wymogów określonych w powyżej przywołanych przepisach. We wniosku o wyłączenie sędziów i asesorów nie podał przyczyny wyłączenia odnośnie do każdego z osobna sędziego oraz asesora. Wskazał odnośnie do wszystkich jedno kryterium "nominowania przez tzw. nową KRS". Tymczasem jak przyjmuje się w orzecznictwie, powołanie sędziego na wniosek "nowej KRS" samo w sobie nie przesądza o braku bezstronności sędziego lub asesora. Musi bowiem wystąpić już po objęciu urzędu sędziego konkretna okoliczność, która prowadzi do naruszenia standardu bezstronności sędziego lub asesora i jak już powiedziano, jej wystąpienie ma uprawdopodobnić strona wnosząca o wyłączenie.
Ponieważ skarżący nie wykazał w swoim wniosku o wyłączenie braku bezstronności wskazanych w nim sędziów i asesorów i nie można braku bezstronności wywieść z akt sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji. Podkreślić przy tym należy, że skarżący nie zarzucił naruszenia przepisów prawa stanowiących podstawę zaskarżonego postanowienia, bądź braku stanowiska Sądu pierwszej odnośnie do konkretnego problemu. W zażaleniu skarżący jedynie podniósł argumenty mające uzasadnić jego tezę postawioną we wniosku z dnia 28 października 2021 r. Jednak argumenty te powinny być zawarte w tym wniosku, aby zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania rozważył je Sąd pierwszej instancji i następnie Naczelny Sąd Administracyjny mógł poddać kontroli stanowisko tego Sądu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie