III FSK 992/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności wspólnika za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług. Sąd pierwszej instancji uznał, że decyzja organu była prawidłowa, a skarżący nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżący zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 116 § 1 O.p. w związku z orzeczeniem sądu powszechnego dotyczącym braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość, a także zarzuty dotyczące bezskuteczności egzekucji i wadliwej oceny dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że orzeczenie sądu powszechnego nie jest wiążące w kontekście oceny przesłanki braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość na gruncie prawa podatkowego. Stwierdził, że ciężar wykazania przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu, a nie na organie podatkowym. Odnosząc się do zarzutów dotyczących bezskuteczności egzekucji, sąd wskazał, że wadliwość postępowania egzekucyjnego powinna być podnoszona w ramach tego postępowania, a nie w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osób trzecich. Sąd uznał również, że zarzuty naruszenia przepisów procesowych były zbyt ogólne i nie spełniały wymogów skargi kasacyjnej. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności osób trzecich, w szczególności członków zarządu, w tym przesłanek wyłączających odpowiedzialność (brak winy, wskazanie mienia) oraz kwestii bezskuteczności egzekucji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. i wymaga uwzględnienia indywidualnych okoliczności każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy członek zarządu spółki ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeśli nie wykazał przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność, w szczególności winy w braku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, członek zarządu ponosi odpowiedzialność, jeśli nie wykaże przesłanek egzoneracyjnych, w tym braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na członku zarządu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że orzeczenie sądu powszechnego dotyczące braku winy nie jest wiążące dla sądu administracyjnego w kontekście oceny przesłanki z art. 116 § 1 O.p. Podkreślono, że brak winy jest kategorią obiektywną, a członek zarządu ma obowiązek monitorowania stanu finansowego spółki i zgłoszenia wniosku o upadłość, jeśli zachodzą ku temu podstawy. Ciężar wykazania braku winy spoczywa na członku zarządu.
Czy wadliwość postępowania egzekucyjnego może stanowić podstawę do wyłączenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwość postępowania egzekucyjnego powinna być podnoszona i skarżona w ramach tego postępowania, a nie w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osób trzecich.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że postępowanie z art. 116 § 1 O.p. nie służy kontroli prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ewentualna wadliwość powinna być kwestionowana w ramach przewidzianych środków prawnych w postępowaniu egzekucyjnym.
Czy brak środków na pokrycie zaległości podatkowych spółki, stwierdzony na podstawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, jest wystarczającą przesłanką do orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bezskuteczność egzekucji może być wykazana nie tylko postanowieniem o umorzeniu, ale także innymi dowodami z czynności egzekucyjnych, pod warunkiem, że nie wskazano mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że bezskuteczność egzekucji jest przesłanką odpowiedzialności osoby trzeciej, a jej stwierdzenie może nastąpić na podstawie różnych dowodów z postępowania egzekucyjnego. Brak wskazania przez członka zarządu mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości, również stanowi podstawę do orzeczenia odpowiedzialności.
Przepisy (10)
Główne
O.p. art. 116 § § 1
Ordynacja podatkowa
Określa przesłanki odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki, w tym odpowiedzialność członka zarządu, oraz przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność (tzw. egzoneracyjne), takie jak brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.
O.p. art. 116 § § 1 pkt 1 lit. b
Ordynacja podatkowa
Określa przesłankę wyłączającą odpowiedzialność członka zarządu, tj. brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.
O.p. art. 116 § § 1 pkt 2
Ordynacja podatkowa
Określa przesłankę wyłączającą odpowiedzialność członka zarządu, tj. wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych.
Pomocnicze
O.p. art. 108 § § 2 ust. 3
Ordynacja podatkowa
Dotyczy sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe wynika ze złożonych deklaracji, a postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
u.p.e.a. art. 26 § § 5 ust. 1 i 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Reguluje kwestie związane z tytułami wykonawczymi, w tym ich treścią i ewentualnymi uchybieniami formalnymi.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje zasadę rozpoznawania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje moc wiążącą prawomocnych orzeczeń sądowych.
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 2 § § 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1
Umożliwia rozpoznawanie spraw na posiedzeniu niejawnym w określonych okolicznościach.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 116 § 1 O.p. i uznanie, że skarżący ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, pomimo wystąpienia przesłanek do wyłączenia tej odpowiedzialności. • Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 116 § 1 O.p. i uznanie, że pojęcie winy w braku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest analizowane na innych przesłankach niż w postępowaniu upadłościowym. • Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 108 § 2 ust. 3 w zw. z § 3 O.p. w zw. z art. 26 § 5 ust. 1 i 2 u.p.e.a., przez uznanie, że nastąpiła bezskuteczność egzekucji, mimo braku prowadzenia egzekucji w stosunku do zobowiązania w I i II kw. 2012 r. • Naruszenie przepisów prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 O.p. w zw. z art. 121 § 1, art. 122 i art. 191 O.p., przez dokonanie wybiórczej oceny materiału dowodowego. • Naruszenie przepisów prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 O.p. w zw. z art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 O.p., przez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i oparcie rozstrzygnięcia na cząstkowym materiale dowodowym.
Godne uwagi sformułowania
Ciężar dowodzenia faktów i okoliczności istotnych dla załatwienia sprawy spoczywa na organach podatkowych, ale w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością to na członku zarządu spoczywa obowiązek wskazania dowodów na istnienie okoliczności zwalniających go z tej odpowiedzialności. • Brak winy jest kategorią obiektywną i można się na niego powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a nieistnienie tych możliwości wynikało z przyczyn od niego całkowicie niezależnych. • Postępowanie z art. 116 § 1 O.p. nie służy bowiem przeprowadzaniu kontroli prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które jako postępowanie wykonawcze stanowi odrębną procedurę opatrzoną specyficznymi środkami odwoławczymi.
Skład orzekający
Jacek Brolik
członek
Mirella Łent
sprawozdawca
Stanisław Bogucki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności osób trzecich, w szczególności członków zarządu, w tym przesłanek wyłączających odpowiedzialność (brak winy, wskazanie mienia) oraz kwestii bezskuteczności egzekucji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. i wymaga uwzględnienia indywidualnych okoliczności każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej za długi spółki, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród przedsiębiorców i prawników. Wyjaśnia kluczowe kwestie związane z winą i dowodzeniem w kontekście przepisów podatkowych.
“Czy wspólnik zawsze odpowiada za długi spółki? NSA wyjaśnia, kiedy można uniknąć odpowiedzialności podatkowej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.