III FSK 99/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-09-13
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od spadków i darowiznprzywrócenie terminudziedziczenieustawa COVID-19stan epidemiitermin materialnytermin procesowypostępowanie podatkowezwolnienie podatkowe

WSA w Łodzi uchylił postanowienia organów podatkowych odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do zgłoszenia nabycia spadku, wskazując na konieczność zastosowania przepisów ustawy COVID-19 w okresie stanu epidemii.

Sprawa dotyczyła odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do zgłoszenia nabycia spadku z tytułu dziedziczenia. Organy podatkowe uznały, że termin na zgłoszenie jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił te postanowienia, argumentując, że w okresie stanu epidemii wywołanego COVID-19, zgodnie z art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, należało umożliwić stronie złożenie wniosku o przywrócenie terminu, nawet jeśli dotyczył on terminu materialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wieluniu o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych z tytułu dziedziczenia. Skarżąca nabyła spadek po mężu w 2021 r. i złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2, powołując się na problemy zdrowotne i śmierć męża. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że termin określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu na podstawie art. 162 Ordynacji podatkowej. Sąd administracyjny uznał jednak, że w okresie stanu epidemii wywołanego COVID-19, zastosowanie miał art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, który nakazywał organom umożliwienie stronie złożenia wniosku o przywrócenie terminu, nawet jeśli dotyczył on terminu materialnego. Sąd podkreślił, że przepisy prawa podatkowego powinny być interpretowane na korzyść podatnika (zasada in dubio pro tributario) i uchylił zaskarżone postanowienia, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przepisów ustawy COVID-19.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jest to termin prawa materialnego, jednakże w okresie stanu epidemii wywołanego COVID-19, zastosowanie miał art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, który umożliwiał złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć termin z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. jest terminem materialnym, to przepisy ustawy COVID-19 wprowadziły szczególne rozwiązanie pozwalające na przywrócenie terminów zawitych w prawie administracyjnym, w tym podatkowym, w okresie stanu epidemii.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

upsd art. 4a § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

Określa 6-miesięczny termin na zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, od którego zależy zwolnienie od podatku. Termin ten jest terminem prawa materialnego.

ustawa o COVID-19 art. 15zzzzzn2 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

W okresie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, w przypadku uchybienia terminom zawitym przewidzianym przepisami prawa administracyjnego, organ ma obowiązek zawiadomić stronę i wyznaczyć jej 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Pomocnicze

O.p. art. 165a § par 1

Ordynacja podatkowa

Reguluje wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

O.p. art. 162

Ordynacja podatkowa

Instytucja przywrócenia terminu, która ma charakter procesowy i dotyczy wyłącznie terminów procesowych.

O.p. art. 2a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zasada in dubio pro tributario, nakazująca rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje środki określone w ustawie.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 w okresie stanu epidemii, który umożliwia przywrócenie terminów zawitych, w tym materialnych, w prawie administracyjnym i podatkowym.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów podatkowych, że termin z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu na podstawie art. 162 O.p.

Godne uwagi sformułowania

termin jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu w okresie obowiązywania stanu epidemii art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 przepisy prawa podatkowego mieszczą się w zakresie przepisów prawa administracyjnego zasada in dubio pro tributario

Skład orzekający

Paweł Janicki

przewodniczący

Bożena Kasprzak

sprawozdawca

Grzegorz Potiopa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy COVID-19 w kontekście terminów materialnych w prawie podatkowym, zwłaszcza w sprawach dotyczących podatku od spadków i darowizn."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu stanu epidemii i przepisów wprowadzonych w tym czasie. Po odwołaniu stanu epidemii, jego zastosowanie może być ograniczone.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak przepisy nadzwyczajne (ustawa COVID-19) mogą wpływać na interpretację standardowych przepisów podatkowych i jakie znaczenie ma właściwa interpretacja terminów prawnych.

Ustawa COVID-19 ratuje termin do zgłoszenia spadku? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 574/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Bożena Kasprzak /sprawozdawca/
Grzegorz Potiopa
Paweł Janicki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne
Podatek od spadków i darowizn
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 99/24 - Wyrok NSA z 2025-05-27
III FZ 17/23 - Postanowienie NSA z 2023-03-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1043
art. 4a ust. 1 pkt1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 165a par 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15zzzzzn2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Dnia 13 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.), Asesor WSA Grzegorz Potiopa, , po rozpoznaniu w dniu 13 września 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 1 czerwca 2022 r. nr 1001-IOM.4104.23.2022/U24/EJ w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych z tytułu dziedziczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wieluniu z 7 marca 2022 r., nr 1024-SPO.4274.1.2022 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 26 czerwca 2022 r. J. P. wniosła do sądu administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 1 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych z tytułu dziedziczenia.
Z akt sprawy wynika, że zgodnie ze sporządzonym 3 sierpnia 2021 r. aktem poświadczenia dziedziczenia, rep. A nr [...], J. P. nabyła, z mocy ustawy z dobrodziejstwem inwentarza spadek po zmarłym 11 kwietnia 2020 r. mężu – M. P. w 1/3 części.
W dniu 8 lutego 2022 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wieluniu wpłynął wniosek podatniczki o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2. Uzasadniając złożoną prośbę strona wskazała, że jej stan zdrowia (zdiagnozowana w 2005 r. depresja oraz śmierć męża) nie pozwolił na złożenie deklaracji w ustawowym terminie.
Postanowieniem z 7 marca 2022 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wieluniu, na podstawie art. 216 § 1, art. 217 oraz art. 165a § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej "O.p.") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych z tytułu dziedziczenia po zmarłym M. P.. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, powołując się na treść art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021r. poz. 1043 ze zm. - dalej: upsd), że termin określony w tym przepisie jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego zażalenia postanowieniem z 1 czerwca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że brzmienie art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd nie budzi wątpliwości, iż koniecznym warunkiem skorzystania ze zwolnienia w podatku od spadków i darowizn jest zachowanie 6-miesięcznego terminu na zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych. Skoro zatem akt poświadczenia dziedziczenia w sprawie został zarejestrowany 3 sierpnia 2021 r., to z tym dniem powstał obowiązek podatkowy, zaś termin uprawniający do zastosowania zwolnienia od podatku upłynął 3 lutego 2022 r. Organ podkreślił materialnoprawny charakter sześciomiesięcznego terminu na zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych. W ocenie organu przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne tylko wtedy, kiedy taką możliwość przewiduje przepis określający dany termin. Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie przewiduje takiej możliwości dla terminu określonego w art. 4a ust. 1 upsd, co powoduje, iż jest on terminem nieprzywracalnym, a zatem w ocenie organu podatniczka po upływie tego terminu nie może skutecznie domagać się ukształtowania stosunku prawnego, w którym nabędzie prawo do zwolnienia z podatku.
Niedopełnienie obowiązku zgłoszenia (art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd) skutkuje utratą prawa do zwolnienia, czego konsekwencją jest opodatkowanie nabycia majątku według zasad przewidzianych dla I grupy podatkowej, z uwzględnieniem stawek podatków właściwych dla tej grupy nabywców (art. 15 ust. 1) i minimum podatkowego określonego w art. 9 ust. 1 pkt 1, bez względu na wskazane przez stronę przyczyny niedochowania terminu.
W skardze do sądu administracyjnego J. P. wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 1 czerwca 2022 r. podnosząc zarzuty naruszenia art. 162, art. 165 O.p. oraz "szeregu przepisów tej ustawy, poprzez ich niewłaściwą interpretację, jak i brak właściwej oceny stanu faktycznego dla zaistniałego stanu prawnego, oraz brak oceny przedłożonych do wniosku dokumentów, tj. zaświadczenia lekarskiego o aktualnym stanie zdrowia wnioskodawcy." Ponadto, podatniczka podniosła brak ustaleń w zakresie przyczyn uchybienia terminu oraz świadome pomijanie faktu choroby skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu.
Pismem procesowym z 4 września 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi przedstawił dodatkową argumentację dotyczącą braku możliwości zastosowania w sprawie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu, lecz z innych przyczyn niż podnoszone w skardze.
Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia.
Stosownie do treści art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Natomiast zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, SD-Z2 z tytułu dziedziczenia po zmarłym 11 kwietnia 2020 r. mężu – M. P..
Odmawiając wszczęcia postępowania w tym przedmiocie organy obu instancji podkreślały materialnoprawny charakter terminu do złożenia tego zgłoszenia, wynikający z treści art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd, co powoduje, że czynność dokonana po jego upływie nie wywołuje skutków prawnych.
Przypomnieć należy, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 165a § 1 O.p., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W konsekwencji, na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania podatkowego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, zaś z treści ww. przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Samo bowiem złożenie żądania wszczęcia postępowania w konkretnej sprawie nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia, gdyż na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ podatkowy przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 261/18 – wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd., zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli: zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4 (niemających zastosowania w niniejszej sprawie zastosowania w kontrolowanej sprawie). Z kolei, zgodnie z art. 4a ust. 3 u.p.s.d., w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1-2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
Poza sporem w rozpoznawanej sprawie pozostaje, że mąż strony zmarł 11 kwietnia 2020 r., zaś skarżąca, zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym 3 sierpnia 2021 r. nabyła, z mocy ustawy spadek po zmarłym M. P.. Nie budzi również wątpliwości, że, jak słusznie uznały organy, obowiązek podatkowy w rozpoznawanej sprawie powstał 3 sierpnia 2021 r. i upłynął 3 lutego 2022 r., zaś skarżąca nie złożyła zgłoszenia SD-Z2 w ustawowym terminie. Organy trafnie podkreśliły także, że uregulowana w treści art. 162 O.p. instytucja przywrócenia terminu ma charakter procesowy, zaś jej zadaniem jest ochrona podatników przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej i dotyczy wyłącznie terminów procesowych, co wprost wynika z treści § 4 ww. przepisu.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy przesądzająca jest jednak okoliczność, że w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 obowiązywał w Polsce stan epidemii w związku z zakażeniami spowodowanymi wirusem SARS-CoV-2. Stan epidemii został ogłoszony na obszarze całego kraju od dnia 20 marca 2020 r. (zob. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz.U. poz. 491) i odwołany w dniu 16 maja 2022 r. (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii; Dz.U. poz. 1027). Stosownie natomiast do art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów zawitych (pkt 5), z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Ponadto organ ma obowiązek wyznaczenia stronie w tym zawiadomieniu terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Wskazane unormowanie konstytuowało tym samym normatywny obowiązek umożliwienia stronie przez organ administracji, ubiegania się o przywrócenie terminu, przy czym znajdowało ono także zastosowanie w sytuacji stwierdzenia uchybienia terminów wynikających z prawa podatkowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2022 r. sygn. akt II FSK 1369/21, publ. W CBOSA).
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, iż niewątpliwie zastosowanie przepisu art. 15zzzzzn2 ma na celu udzielenie obywatelowi ochrony prawnej odnoszącej się również do działalności organów administracji (organów podatkowych) w nadzwyczajnej sytuacji wynikającej z obowiązującego stanu epidemii. Sąd podziela stanowisko wyrażone w ukształtowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, z którego wynika, że art. 15zzzzz2 ustawy o COVID jest przepisem szczególnym wobec art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd. Z jego treści wynika, że odnosi się on do terminów materialnych prawa administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. III FSK 4485/21, czy wyrok z 20 stycznia 2023r., sygn. akt II FSK 345/22 oraz wyroki WSA: w Warszawie z dnia 28 października 2021 r., sygn. I SA/Wa 918/21, w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. II SA/Go 1022/21, w Poznaniu z dnia 24 maja 2022 r. sygn. II SA/Po 3/22, w Gliwicach z dnia 7 września 2022 r., sygn. II SA/Gl 857/22, w Krakowie z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. III SA/Kr 1509-1513/22, opubl. w CBOSA). Pod pojęciem przepisów prawa administracyjnego mieszczą się przepisy prawa podatkowego, w tym termin określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2021 r., sygn. III FSK 3975/21 i z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. III FSK 4485/21 oraz wyroki WSA: w Łodzi z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. I SA/Łd 575/20; w Szczecinie z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. I SA/Sz 965/20 i z dnia 16 czerwca 2021 r., sygn. I SA/Sz 338/21; w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. III SA/Wa 2467/20, w Bydgoszczy z dnia 25 maja 2021 r., sygn. I SA/Bd 147/21; w Kielcach z dnia 31 maja 2021 r., sygn. I SA/Ke 185/21, w Lublinie z dnia 11 czerwca 2021 r., sygn. I SA/Lu 161/21, w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 lipca 2021 r., I SA/Go 168/21, opubl. w CBOSA).
W przypadku zatem stwierdzenia, że podatnik nie dotrzymał terminu, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt. 1 u.s.p.d., organ zobowiązany był poinformować stronę o jego uchybieniu i wyznaczyć 30-dniowy termin o jakim mowa w art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o COVID, na złożenie zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, pouczając jednocześnie, że powinien uprawdopodobnić okoliczności, które stanowiły przeszkodę do tego, aby z zachowaniem powyższego terminu zgłosić nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy należy także podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 27 marca 2023 r., sygn. akt I FPS 2/22 za uzasadnione uznał odwołanie się do wynikającej z art. 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz.2651 ze zm., dalej: O.p.) zasady in dubio pro tributario wyrażonej jako reguła interpretacyjna, która umożliwia rozstrzygnięcie problematyki związanej z istotą oraz zakresem prawa administracyjnego i jego demarkacją od prawa podatkowego. Jednakże NSA nie przesądzając w sposób radykalny doktrynalnego sporu, czy prawo podatkowe stanowi element prawa administracyjnego, stwierdził, że spór ten winien być rozstrzygnięty na korzyść podatnika. Dalej wskazał, że "Sąd administracyjny przeprowadza kontrolę aktu wydanego w sprawie administracyjnej mającej znaczenie i treść materialnoprawną, przy czym w art. 2 P.p.s.a. ustawodawca posługuje się terminem "sprawa sądowoadministracyjna". W tym znaczeniu jest to termin szerszy niż "sprawa administracyjna" i można się zastanawiać, czy chodzi tylko o wyróżnienie spraw o charakterze procesowym, czy też na przykład spraw podatkowych. Kwestia ta nie może być jednak przedmiotem rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie, ale wskazuje, że zagadnienie rozdzielenia prawa administracyjnego materialnego i prawa podatkowego materialnego nie jest zagadnieniem prostym i oczywistym, a więc odwołanie się do zasady in dubio pro tributario w rozumieniu wynikającym z art. 2a O.p. jest usprawiedliwione."
NSA stwierdził ponadto, że "skoro ustawodawca nie objął zakresem interpretowanego przepisu art. 15zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568, ze zm.) w sposób wyraźny i jednoznaczny unormowań z zakresu prawa podatkowego, to należy uznać, że nie wolno tego "dopowiadać" czy też "doprecyzowywać" interpretatorowi i zaistniała wątpliwość nie może być interpretowana na niekorzyść podatnika."
W tym miejscu należy podkreślić, że choć cytowane uwagi NSA dotyczyły art. 15zzr ust. 1 ustawy o COVID-19 w całości znajdują także zastosowanie do pojęcia "przepisów prawa administracyjnego" zawartego w art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy stwierdzić, że skoro w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie dochowała terminu wynikającego z treści art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd organ winien zastosować art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o COVID i wyznaczyć stronie 30 dniowy termin na złożenie zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych wraz ze stosownym pouczeniem.
W konsekwencji Sąd uznaje za błędne stanowisko organów obu instancji stwierdzające brak możliwości rozpatrzenia wniosku skarżącej o przywrócenie terminu określonego w art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd, ponieważ w czasie trwania epidemii istniała taka możliwość.
W ocenie Sądu, organy odmawiając wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 naruszyły art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 w związku z art. 165a § 1 O.p. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe zaniechanie organów stanowi również oczywiste naruszenie zawartej w art. 121 § 1 O.p. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
W toku ponowionego postępowania organy będą zobowiązane do uwzględnienia przedstawionego stanowiska Sądu, w tym oceny prawnej zastosowania art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Ake.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI