III FSK 986/22

III FSK 986/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/
Bogusław Dauter /przewodniczący/
Bogusław Woźniak
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Sz 180/22 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-05-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 64 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 180/22 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2022 r., nr 3201-IEE2-711.2.2022.2 3201-IEE2.7.711.153.2021.93 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżone postanowienie, 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 1140 (słownie: tysiąc sto czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
III FSK 986/22
| | |UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 180/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2022 r. w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu w pierwszej kolejności wskazał, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2022 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia 15 grudnia 2021 r. w sprawie kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 15 maja 2018 r. Podkreślił, że postanowienia te zostały wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21. Dodał, że w aspekcie procesowym taki stan sprawy rodził skutki określone w art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej w skrócie p.p.s.a.). Uchylając wyrokiem z dnia 21 lipca 2021 r. postanowienia organów obu instancji Sąd ten uznał za zasadny zarzut skargi naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz.1427 ze zm. - dalej jako: u.p.e.a.) przez ustalenie opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., która może być pobrana tylko wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych, z zaskarżonego postanowienia ani z akt sprawy nie wynikało natomiast, czy i które wskazywane przez organ zajęcia były skuteczne, a zatem dawały podstawę do naliczenia opłaty egzekucyjnej.
WSA w Szczecinie w zaskarżonym na obecnym etapie wyroku stanął na stanowisku, że organy egzekucyjne rozpoznając ponownie sprawę zastosowały się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA z 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ egzekucyjny II instancji, odnosząc się do realiów niniejszej sprawy, dokonał analizy poszczególnych czynności egzekucyjnych i ich skuteczności. Sąd wskazał, że organ wyjaśnił, że:
- zawiadomieniem znak: [...] z 15 maja 2018 r. zajął rachunek bankowy w I. S.A., przy czym, jak organ wyjaśnił, dłużnik zajętej wierzytelności częściowo zrealizował zajęcie przekazując organowi egzekucyjnemu m.in. kwotę 11.000 zł w dniu 03 sierpnia 2018 r. (przelew nr [...]);
- zawiadomieniem znak: [...] z 22 maja 2018 r. zajął inną wierzytelność pieniężną w Izbie Administracji Skarbowej w Szczecinie, przy czym, jak organ wyjaśnił, dłużnik zajętej wierzytelności częściowo zrealizował zajęcie przekazując organowi egzekucyjnemu kwotę 418,20 zł w dniu 25 maja 2018 r. (przelew nr [...]);
- zawiadomieniem znak: [...] z 23 maja 2018 r. zajął rachunek bankowy w P. S.A., przy czym, jak organ wyjaśnił, dłużnik zajętej wierzytelności częściowo zrealizował zajęcie przekazując organowi egzekucyjnemu m.in. kwotę 4.970 zł w dniu 30 sierpnia 2018 r. (przelew nr [...]);
- zawiadomieniem znak: [...] z 7 sierpnia 2018 r. zajął inną wierzytelności pieniężną w A. sp. o.o., przy czym, jak Organ wyjaśnił, zajęcie okazało się nieskuteczne;
- zawiadomieniem znak: [...] z 4 września 2018 r. zajął rachunek bankowy w C. S.A., przy czym, jak Organ wyjaśnił, dłużnik zajętej wierzytelności zrealizował częściowo zajęcie przekazując organowi egzekucyjnemu m.in. kwotę 15.005,48 zł w dniu 17 grudnia 2018 r. (przelew nr [...]).
WSA w Szczecinie w zaskarżonym wyroku uznał, że powyższe niepodważone okoliczności jednoznacznie świadczyły o tym, że doszło do "faktycznego zajęcia tych wierzytelności pieniężnych" i że zajęcia te były skuteczne, z wyjątkiem zajęcia wierzytelności pieniężnej w A. Sp. o.o. (którego to zajęcia nie uwzględniono w kosztach egzekucyjnych). Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że organ uzupełnił materiał dowodowy w niniejszej sprawie w zakresie wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 21 lipca 2021 r., I SA/Sz 428/21 i zgodnie z zaleceniami tego Sądu dokonał ustaleń faktycznych co do skuteczności oraz faktycznego zajęcia wierzytelności. Dodał, że w aktach sprawy wprawdzie brak było oświadczeń I. S.A., P. S.A., C. S.A. czy Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie, jednakże, każdy z tych dłużników zajętej wierzytelności faktycznie przekazał środki tytułem realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, tj. faktycznego zajęcia wierzytelności pieniężnych. Nie budzi więc wątpliwości, że potwierdzone za zgodność z oryginałem wydruki przelewu dowodzą "faktycznego zajęcia tych wierzytelności" i ich skuteczności, z każdego z nich bowiem wynika podmiot, którego dotyczy przelew, data wpłaty, nr rachunku bankowego, z którego przekazano środki oraz nr zawiadomienia o zajęciu. WSA dodał również, że w aktach badanej sprawy znajdują się zestawienia operacji na rachunkach bankowych skarżącej Spółki w I. S.A., P. S.A., C. S.A. uzyskane w trybie art. 36 § 1c u.p.e.a. Dokumenty te zdaniem WSA w Szczecinie również potwierdziły transakcje przeprowadzone tytułem realizacji zajęć egzekucyjnych. Jedynie w przypadku zajęcia [...] z 7 sierpnia 2018 r. wierzytelności pieniężnej w A. sp. o.o. okazało się nieskuteczne, tym samym zasadnie organ przyjął w aspekcie sądowej oceny prawnej spornej kwestii i wskazań Sądu, że nie mogło stanowić podstawy naliczenia kosztów egzekucyjnych. Końcowo WSA w Szczecinie dodał, że zarzut naruszenia art. 64 § 6 u.p.e.a. był nieuprawniony na obecnym etapie sprawy, bowiem organ określając opłatę manipulacyjną w niniejszej sprawie, kierował się wiążącą go sądową oceną sprawy dokonaną w ww. wyroku z dnia 21 lipca 2021 r., I SA/Sz 428/21. Podsumowując, sąd pierwszej instancji stwierdził, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Szczecinie w postanowieniu z dnia 15 grudnia 2021 r. ustalił koszty egzekucyjne zgodnie z sądową oceną prawną sprawy i wskazaniami Sądu, zawartymi w wyroku z dnia 21 lipca 2021 r., I SA/Sz 428/21, prawidłowo bowiem określił rodzaj opłat, podstawę faktyczną i prawną ich naliczenia, wskazując przy tym kwoty poszczególnych kosztów egzekucyjnych (opłaty za zajęcie i opłatę manipulacyjną), a więc w sposób jednoznaczny wykazał, czy i które zajęcia wierzytelności skarżącej były skuteczne. Tym samym, zasadnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie jako organ egzekucyjny II instancji zaakceptował zaskarżonym postanowieniem stanowisko Organu I instancji. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).
Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a. złożył pełnomocnik skarżącej, który zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 20 lutego 2021 r. przez jego niezastosowanie i uznanie, że naliczenie przez organ opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej było prawidłowe, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy organ nie wykazał w sposób dostateczny, że doszło do faktycznego zajęcia tych wierzytelności i zajęcia te były skuteczne, a także przez aprobatę stanowiska organu, który dokonał ustalenia kosztów egzekucyjnych w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty i wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości, ustalił wysokość kosztów egzekucyjnych z pominięciem wytycznych wyrażonych przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, a nadto ustalił koszty egzekucyjne w sposób zupełnie dowolny, przy nieuzasadnionym żadnymi przepisami prawa ustaleniu wysokości opłat maksymalnych w oparciu opłatę maksymalną za zajęcie nieruchomości;
2. art. 64 § 6 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 20 lutego 2021 r. przez jego niezastosowanie i aprobatę stanowiska organu, który dokonał ustalenia opłaty manipulacyjnej w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty i wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości, ustalił wysokość opłaty manipulacyjnej z pominięciem wytycznych wyrażonych przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, a nadto ustalił wysokość opłaty manipulacyjnej w sposób zupełnie dowolny, przy nieuzasadnionym żadnymi przepisami prawa ustaleniu wysokości opłaty maksymalnej w oparciu opłatę maksymalną za zajęcie nieruchomości;
3. art. 141 § 4 p.p.s.a przez jego niezastosowanie i nazbyt lakoniczne określenie oraz wyjaśnienie zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska i oparcie uzasadnienia zaskarżonego wyroku wyłącznie na powieleniu przez Sąd treści przytaczanych przez organ oraz uprzednio przez Sąd w wyroku z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21, nie zaś na samodzielnych rozważaniach Sądu;
4. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a przez jego niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a przez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo zaistnienia przesłanek uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, które to przesłanki polegają na istotnym naruszeniu przez organ prawa, tj. w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. oraz art. 153 p.p.s.a.;
5. art. 153 p.p.s.a przez jego niezastosowanie i oddalenie skargi na postanowienie wydane w dniu 19 stycznia 2022 r. na skutek uchylenia mocą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21 orzeczeń uprzednio wydanych w niniejszej sprawie, które to postanowienie wydane zostało z pominięciem wskazań wyrażonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w tymże wyroku, co przejawia się w szczególności w niedokonaniu dostatecznych ustaleń w zakresie I faktycznego zajęcia wierzytelności i czynieniu kategorycznych ustaleń w tym zakresie w oparciu o niemiarodajny materiał dowodowy, a także zupełnym pominięciu faktu, iż spłata należności objętej tytułem wykonawczym o nr [...] nastąpiła w ramach układu ratalnego;
6. art. 153 p.p.s.a przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21 zawarł ocenę prawną w zakresie dotyczącym ustalania wysokości kosztów egzekucyjnych w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, która to ocena miałaby być wiążąca zarówno dla organów, jak i Sądu pierwszej instancji, podczas gdy w ww. wyroku nie zawarto rzeczonej oceny prawnej.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Wniósł również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się zasadna, choć tylko część podniesionych w niej zarzutów jest trafna.
W skardze kasacyjnej zasadnie podniesiono to, że ani sąd pierwszej instancji, ani organ w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2022 r., w żaden sposób nie ustosunkowały się do podniesionej przez skarżącego kwestii niejasności w zakresie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych i zajęć wierzytelności, w związku z którymi koszty te naliczono. Już w zażaleniu z 22 grudnia 2021 r. (s. 3) strona skarżąca zwracała uwagę na to, że w pierwszym postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego (z dnia 19 lutego 2021 r.) koszty z tytułu zajęcia wierzytelności w C. S.A. określono na 59,98 zł (tabela na s. 1 postanowienia, k. 74 akt adm.), zaś przy ponownym rozpoznaniu sprawy, tj. w drugim postanowieniu Naczelnika wydanym w sprawie – koszty te określono na kwotę 222,79 zł (k. 112-v, s. 2 postanowienia z 15 grudnia 2021 r.). W zażaleniu zwrócono uwagę na brak jakiegokolwiek wyjaśnienia tego wzrostu kosztu zajęcia konkretnej wierzytelności. Strona skarżąca wyraziła przypuszczenie, że wzrost tego konkretnego kosztu (z 59,98 zł do 222,79) mógł mieć swoje źródło w tym, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zmuszony był zweryfikować swoje wcześniejsze stanowisko co do naliczenia kosztów egzekucyjnych z tytułu zajęcia wierzytelności w A. i dlatego podwyższył koszty z tytułu zajęcia wierzytelności w C. S.A. - aby "zrekompensować" konieczność wyeliminowania nienależnych kosztów za nieskuteczne zajęcie w A.. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest to wysoce prawdopodobne. Jeśli tak było w istocie, taka praktyka nie może zostać zaakceptowana.
Rację ma strona skarżąca, że organ pierwszej instancji ponownie wydając rozstrzygnięcie w sprawie po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2021 r., I SA/Sz 428/21 obciążył spółkę kosztami egzekucyjnymi dokładnie w tej samej globalnej wysokości co poprzednio (12 722,23), jednak dokonał zmiany w zakresie zajęcia wierzytelności od A. sp. z o.o. oraz wierzytelności za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w C. S.A. Pierwotnie, tj. w postanowieniu z 19 lutego 2021 r. organ pierwszej instancji wskazał, że naliczył opłatę w wysokości 162,81 zł za zajęcie wierzytelności, której dłużnikiem była A. sp. z o.o. oraz opłatę w wysokości 59,98 zł za zajęcie rachunku bankowego w C. S.A. Natomiast w postanowieniu z dnia 15 grudnia 2021 r. organ pierwszej instancji odstąpił od naliczenia opłaty w związku z zajęciem wierzytelności, której dłużnikiem była A. sp. z o.o., jednakże w związku z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego w C. S.A. wskazał na kwotę wyższą niż poprzednio tj. 222,79 zł. Wiele wskazuje na to, że ponownie rozpatrując sprawę organ doszedłszy do wniosku, że nie ma podstaw do naliczenia opłaty z tytuł zajęcia wierzytelności w A., kwotę uprzednio naliczoną z tytułu tego zajęcia (162,81 zł) po prostu "przeniósł" do innej pozycji i doliczył ją do kwoty opłaty z tytułu zajęcia wierzytelności w C. S.A. Pierwotnie naliczona opłata z tytułu zajęcia wierzytelności w C. S.A. (59,98 zł) wzrosła bowiem dokładnie o 162,81 dając w sumie kwotę 222,79 wskazaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w drugim z wydanych przez niego w sprawie postanowień. W wywiedzionym zażaleniu podniesiono tę kwestię, jednak organ odwoławczy się do niej w żaden sposób nie ustosunkował. Kwestię tę strona skarżąca podniosła również w skardze do WSA, jednak sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku również się do tej kwestii nie odniósł. Mimo zatem, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2021 r., I SA/Sz 428/21 organy wycofały się ze swojego wcześniejszego stanowiska co do obciążenia skarżącego opłatą za zajęcie wierzytelności w A. sp. z o.o. (162,81 zł), to jednak ogólna suma kosztów, jakimi obciążono stronę skarżącą, wbrew logice nie uległa obniżeniu o tę wielkość, lecz pozostała identyczna jak przy pierwszym rozpoznaniu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega tu istotną niekonsekwencję, gdyż obniżając wysokość jednego ze składników ogólnej sumy kosztów (do czego był zobowiązany stwierdziwszy brak podstaw do naliczenia kosztu z tytułu zajęcia w A.), organ jednocześnie podniósł wysokość innego składnika (opłaty za zajęcie wierzytelności w C. S.A.), w żaden sposób tego nie wyjaśniając. Rodzi to podejrzenie, że organ dążył w ten sposób do zachowania status quo, tj. wysokości pierwotnie naliczonych kosztów, nie zważając na podstawy do ich naliczenia. Nie może być jednak tak, że strona podniósłszy skuteczny zarzut i uzyskawszy korektę (obniżenie wysokości) jednego ze składników kosztów, ma finalnie być obciążona takimi samymi kosztami jak pierwotnie. Organ bowiem – bez żadnego wyjaśnienia - zagadkowo podwyższył inną pozycję kosztów dokładnie o taką samą kwotę (162,81 zł), jaką zmuszony był gdzie indziej odjąć z powodu wytkniętego przez WSA błędu.
Reasumując, rozbieżności w zakresie wskazywanych przez organ pierwszej instancji informacji w ramach postanowienia z dnia 19 lutego 2021 r. i postanowienia z dnia 15 grudnia 2021 r. (utrzymanego w mocy przez organ II instancji) wzbudzają w pełni uzasadnione wątpliwości co do rzetelności podejmowanych przez organ działań. Rozbieżności powyższe nie zostały w toku postępowania w żaden sposób nie wyjaśnione. Sąd pierwszej instancji zupełnie kwestię tę pominął, mimo iż była podnoszona w skardze do WSA. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego czyni to zasadnym podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo zaistnienia przesłanek uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, które to przesłanki polegają na istotnym naruszeniu przez organ art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Te uchybienia, niedostrzeżone przez WSA, obecne w postanowieniu pierwszej instancji oraz zaskarżonym postanowieniu, skłoniły Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia nie tylko zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku, lecz także zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził bowiem, że w omówionym zakresie istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, co pozwala na zastosowanie art. 188 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy pieczołowicie wyjaśni sposób naliczenia opłaty za dokonanie poszczególnych zajęć, szczególną uwagę przykładając do wyjaśnienia stronie sposobu ustalenia wysokości opłaty za zajęcie wierzytelności w C. S.A. oraz w razie potrzeby zweryfikuje swoje stanowisko co do tego, że wzrost opłaty o 162, 81 r. był zasadny.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione.
Niezasadnie zarzucono naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 20 lutego 2021 r. przez jego niezastosowanie i uznanie, że naliczenie przez organ opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej było prawidłowe, podczas gdy – zdaniem autora skargi kasacyjnej - na gruncie niniejszej sprawy organ nie wykazał w sposób dostateczny, że doszło do faktycznego zajęcia tych wierzytelności i zajęcia te były skuteczne, a także przez aprobatę stanowiska organu, który dokonał ustalenia kosztów egzekucyjnych w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty i wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości, ustalił wysokość kosztów egzekucyjnych z pominięciem wytycznych wyrażonych przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, a nadto ustalił koszty egzekucyjne w sposób zupełnie dowolny, przy nieuzasadnionym żadnymi przepisami prawa ustaleniu wysokości opłat maksymalnych w oparciu opłatę maksymalną za zajęcie nieruchomości.
Należy w tym miejscu przypomnieć, że zaskarżony wyrok wydany był wskutek ponownego przeprowadzenia postępowania w następstwie uchylenia przez WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt 1 SA/Sz 428/21 wcześniejszych postanowień wydanych w tej sprawie. Zarówno organy, jak i Sąd I instancji w niniejszej sprawie z mocy art. 153 p.p.s.a. związane były oceną prawną zawartą w wyroku WSA w Szczecinie z 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21 oraz zawartymi w nim wskazaniami co dalszego postępowania. Należało to przypomnieć, ponieważ WSA w Szczecinie w wyroku z 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21 wskazał w szczególności, że dopóki nie dojdzie do faktycznego zajęcia wierzytelności i chociażby częściowego wyegzekwowania należności, dopóty nie ma podstaw prawnych do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Poprzednio wydane postanowienia zostały uchylone przez WSA z tego powodu, że organ nie poczynił jednoznacznych ustaleń co do tego, czy i które zajęcie było skuteczne. Powyższe stwierdzenie było rezultatem zaaprobowania przez WSA w Szczecinie poglądu, zgodnie z którym opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy ponownie rozpatrując sprawę uczyniły zadość wytycznym zawartym w wyroku z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. pismem z dnia 5 listopada 2021 roku wystąpił do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. o uzupełnienie materiału dowodowego. W odpowiedzi z dnia 1 grudnia 2021 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. przekazał dokumenty finansowe w postaci potwierdzonych za zgodność z oryginałem wydruków przelewów stanowiących dowody realizacji zajęć. Z każdego z nich wynika podmiot, którego dotyczy przelew, data wpłaty, numer rachunku bankowego, z którego przekazano środki oraz numer zawiadomienia o zajęciu. Z dokumentów tych jednoznacznie wynika, które z zajęć zostało dokonane skutecznie, albowiem dowodzą tego realizacje zajęć polegające na przekazaniu organowi egzekucyjnemu kwot wskazanych w postanowieniu. Organ powołał się na konkretne przelewy i sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że kwestionowanie skuteczności zajęć jest w tej sytuacji bezpodstawne, skoro zajęcia te skutkowały przekazaniem przez wierzycieli konkretnych kwot. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości to, że wymienione przez organ zajęcia były skuteczne i dawały prawo do naliczenia kosztów egzekucyjnych. Organ wskazał przy tym wyraźnie, że dokonane dnia 7 sierpnia 2018 r. zajęcie innej wierzytelności pieniężnej w A. sp. o.o. okazało się nieskuteczne i nie naliczył opłaty egzekucyjnej z tego tytułu.
Rację ma WSA, że mimo iż w aktach sprawy brak jest oświadczeń I. S.A., P. S.A., C. S.A. czy Izby Administracyjni Skarbowej w Szczecinie, to jednak skoro każdy z tych dłużników zajętej wierzytelności przekazał środki tytułem realizacji zajęcia, to nie sposób podważać skuteczności zajęcia i tego, że opłata egzekucyjna jest należna. Potwierdzone za zgodność z oryginałem wydruki przelewów w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowią dostateczne dowody realizacji zajęć, bowiem z każdego z nich wynika podmiot, którego dotyczy przelew, data wpłaty, numer rachunku bankowego, z którego przekazano środki oraz numer zawiadomienia o zajęciu.
Chybiony jest zatem zarzut skargi kasacyjnej kwestionujący kompletność zgromadzonego materiału dowodowego z punktu widzenia wykazania efektywności podjętych czynności egzekucyjnych (skuteczności zajęć rachunków bankowych Skarżącej). Czyni to bezpodstawnym zarzut nr 1 skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 64 § pkt 4 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że naliczenie przez organ opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej było prawidłowe.
W zarzucie 1 bezpodstawnie zarzucono, że Sąd I instancji nie powinien był zaaprobować stanowiska organu, który – zdaniem autora skargi kasacyjnej - ustalił koszty egzekucyjne w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty i wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości, ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych z pominięciem wytycznych wyrażonych przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, a nadto ustalenia kosztów egzekucyjnych w sposób zupełnie dowolny, przy nieuzasadnionym żadnymi przepisami prawa ustaleniu wysokości opłat maksymalnych w oparciu o opłatę maksymalną za zajęcie nieruchomości.
Wbrew temu zarzutowi zasadnie Sąd I instancji zaakceptował wyliczenie obciążających Skarżącą kosztów egzekucyjnych, jako zgodne z przepisami u.p.e.a. (w szczególności z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a.) i wytycznymi wynikającymi z wyroku Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. Należy bowiem podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyżej wyroku nie zakwestionował procentowej metody ustalania kosztów egzekucyjnych, stąd bezzasadny jest zarzut skargi kasacyjnej, ustalenia kosztów egzekucyjnych w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty i wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości. Skoro procentowa metoda ustalania kosztów egzekucyjnych jest prawnie wiążąca (Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 nie wyeliminował bowiem z porządku prawnego przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. w całości, co oznacza to, że istniała podstawa prawna do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych wcześniej powstałych, na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i § 6 u.p.e.a., z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności), bezpodstawne jest zarzucanie przez Skarżącą "braku wykazania jakie konkretnie koszty i wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości".
Odwołanie się przy ustalaniu wysokości kosztów egzekucyjnych w drodze analogii do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., określającego maksymalną kwotę opłaty za zajęcie nieruchomości jest, wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej w pełni uprawnione, znajduje bowiem uzasadnienie w ugruntowanym orzecznictwie. Rację ma organ wskazując, że określenie maksymalnej opłaty egzekucyjnej na poziomie 21.375 zł oraz opłaty manipulacyjnej na poziomie 4.275 zł wyliczone w odniesieniu do maksymalnej opłaty za egzekucję z nieruchomości wypełnia lukę prawną stwierdzoną w orzeczeniu Trybunału polegającą na braku wyznaczenia maksymalnej wysokości opłat za zastosowane środki egzekucyjne. Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu wyroków stwierdził, że taki właśnie sposób recepcji wyroku Trybunału Konstytucyjnego ma mocne zakotwiczenie w konstytucyjnie niepodważalnej normie prawnej wyrażonej w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. i stanowisko to podtrzymuje Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.
Tej ocenie nie przeczy wyrażone wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego co do zasadności jednego z zarzutów skargi kasacyjnej.
Niezasadny jest również drugi zarzut skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia art. 64 § 6 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 20 lutego 2021 r. przez jego niezastosowanie i aprobatę stanowiska organu, który dokonał ustalenia opłaty manipulacyjnej w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty i wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości, ustalił wysokość opłaty manipulacyjnej z pominięciem wytycznych wyrażonych przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, a nadto – zdaniem autora skargi kasacyjnej - ustalił wysokość opłaty manipulacyjnej w sposób zupełnie dowolny, przy nieuzasadnionym żadnymi przepisami prawa ustaleniu wysokości opłaty maksymalnej w oparciu opłatę maksymalną za zajęcie nieruchomości.
Zarzut ten musi zostać uznany za chybiony z tego zasadniczego powodu, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organy oraz WSA były związane oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego, którym jest w przedmiotowej sprawie powołany już wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21. Jak bowiem słusznie uznał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, WSA w Szczecinie już wcześniej przesądził o niezasadności tego zarzutu, a Skarżąca nie zakwestionowała wyroku z dnia 21 lipca 2021 r. poprzez zaskarżenie go skargą kasacyjną. WSA w tym wyroku stwierdził: "W zakresie opłaty manipulacyjnej Sąd uważa, że jest ona należna, bez względu na to, czy egzekucja była skuteczna (...)". Z tego też powodu Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że zarzut skargi co do naruszenia art 64 § 6 u.p.e.a. jest nieuprawniony na obecnym etapie sprawy, Organ bowiem, określając opłatę manipulacyjną w niniejszej sprawie, kierował się wiążącą go sądową oceną sprawy dokonaną w ww. wyroku z dnia 21.07.2021 r., I SA/Sz 428/21. W świetle powyższego zarazem zarzut skargi kasacyjnej co do naruszenia art. 64 § 6 u.p.e.a. jest niedopuszczalny i tym samym oczywiście bezzasadny.
Bezzasadny jest także zarzut skargi kasacyjnej co do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy uzasadnienia wyroku Sądu administracyjnego przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a.
Bezzasadnie zarzucono również naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi na postanowienie z 19 stycznia 2022 r. wydane na skutek uchylenia mocą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21 postanowień uprzednio wydanych w niniejszej sprawie, które to postanowienie (z 19 stycznia 2022 r.) zdaniem autora skargi kasacyjnej wydane zostało z pominięciem wskazań wyrażonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w tymże wyroku, co przejawiać się miało w szczególności w niedokonaniu dostatecznych ustaleń w zakresie faktycznego zajęcia wierzytelności i czynieniu kategorycznych ustaleń w tym zakresie w oparciu o niemiarodajny materiał dowodowy, a także zupełnym pominięciu faktu, iż spłata należności objętej tytułem wykonawczym nastąpiła w ramach układu ratalnego.
Wbrew temu zarzutowi zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy w pełni dostosowały się do oceny prawnej i wskazań wynikających z wyroku WSA w Szczecinie z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21. Organ I instancji w wyniku realizacji wskazań WSA w Szczecinie z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21 uzupełnił materiał dowodowy w sprawie, który pozwolił określić za pomocą dokumentów źródłowych: kiedy, od jakiego dłużnika zajętej wierzytelności, jakie kwoty i w wyniku jakiego zajęcia, zostały przekazane do organu egzekucyjnego na poczet egzekwowanych od Skarżącej należności. Sąd pierwszej instancji poprawnie uznał, że dokumenty finansowe w postaci potwierdzonych za zgodność z oryginałem wydruków przelewów stanowiących dowody realizacji zajęć są wystarczające do stwierdzenia, że zajęcia były skuteczne. Z każdego z tych dokumentów wynika podmiot, którego dotyczy przelew, data wpłaty, numer rachunku bankowego, z którego przekazano środki oraz numer zawiadomienia o zajęciu.
Z kolei przy ustalaniu wysokości kosztów egzekucyjnych organ I instancji i organ odwoławczy w pełni uwzględnił ocenę prawną sformułowaną w prawomocnym wyroku w Szczecinie z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21, zgodnie z którą opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych, gdyż w wyniku ustalenia skuteczności poszczególnych zajęć rachunków bankowych, koszty egzekucyjne zostały naliczone od faktycznie (skutecznie) wyegzekwowanych środków.
Nieuprawniony jest zarzut skarżącej, że Sąd I instancji pominął to, iż spłata należności objętej tytułem wykonawczym nastąpiła w ramach układu ratalnego. Sąd pierwszej instancji odniósł się do powyższego zarzutu uznając go za bezpodstawny, gdyż, zdaniem Sądu, organ w sposób niepodważalny ustalił, że zaległości objęte tytułem wykonawczym Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. wyegzekwował w 90% w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Z materiału dowodowego tj. wydruku stanu sprawy z 22 marca 2019 roku wynika, że w okresie od 3 lipca 2018 roku do 9 marca 2039 roku wyegzekwował łącznie kwotę 184.396,44 zł. Dopiero 22 maja 2020 roku Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. wydał decyzję o rozłożeniu należności na raty, która uwzględniła zaległość objętą tytułem wykonawczym wyłącznie w kwocie 6.734,28 zł. W tej sytuacji niezasadne jest twierdzenie o pominięciu zarówno przez organy, jak i WSA, faktu zawarcia i częściowej spłaty przez Skarżącą należności w ramach układu ratalnego. Fakt ten został uwzględniony i w sposób prawidłowy, należycie w sprawie oceniony.
Zasadnie stwierdził Sąd I instancji, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. w postanowieniu z dnia 15.12.2021 r. ustalił koszty egzekucyjne zgodnie z sądową oceną prawną sprawy i wskazaniami Sądu, zawartymi w wyroku z dnia 21.07.2021 r., I SA/Sz 428/21, a w szczególności w sposób jednoznaczny wykazał, czy i które zajęcia wierzytelności Skarżącej było skuteczne.
Niezasadny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. (oznaczony numerem 6), które to naruszenie miało nastąpić poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21 zawarł ocenę prawną w zakresie dotyczącym ustalania wysokości kosztów egzekucyjnych w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, która to ocena miałaby być wiążąca zarówno dla organów, jak i Sądu I instancji, podczas gdy zdaniem autora skargi kasacyjnej w wyroku WSA nie zawarto rzeczonej oceny prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku nie dostrzegł tego, aby WSA przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powołał się na to, że WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21 zawarł ocenę prawną w zakresie dotyczącym ustalania wysokości kosztów egzekucyjnych w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.Sąd I instancji powołał się natomiast na wiążącą go z mocy art. 153 p.p.s.a. ocenę prawną prawomocnego wyroku WSA w Szczecinie zawartą w wyroku z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 428/21, zgodnie z którą ustalenie opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., i jej pobranie może mieć miejsce tylko wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych i jednocześnie WSA w Szczecinie w powyższym prawomocnym wyroku uznał, że organy nie ustaliły wówczas, które z dokonanych sprawie zajęć wierzytelności były skuteczne, co skutkowało uznaniem zasadności zarzutu skargi naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i uchyleniem postanowień organów obu instancji.
Reasumując, zaskarżony wyrok należało uchylić z powodu wskazanego w pierwszej części powyższych rozważań. Uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał jednocześnie skargę i stwierdziwszy omówione wyżej naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uchylił także zaskarżone postanowienie, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego (za pierwszą i drugą instancję) rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na koszty zasądzone na rzecz strony skarżącej złożyły się: wpis od skargi do sądu pierwszej instancji (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę skarżącą przed sądem I instancji (480 zł), opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego przed NSA przez pełnomocnika będącego radcą prawnym (360 zł).
Agnieszka Olesińska (spr.) Bogusław Dauter Bogusław Woźniak