III FSK 961/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, uznając, że organy podatkowe mogą samodzielnie ustalać faktyczne pełnienie funkcji członka zarządu, niezależnie od wpisów w KRS.
Skarga kasacyjna dotyczyła odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, gdzie skarżący kwestionował decyzję o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki. Argumentował, że złożył skuteczną rezygnację z funkcji członka zarządu przed powstaniem zaległości, a wpis do KRS potwierdzał jego wykreślenie. Sądy obu instancji uznały jednak, że organy podatkowe nie są bezwzględnie związane wpisami do KRS i mogą samodzielnie ustalać faktyczne pełnienie funkcji członka zarządu. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest postępowaniem merytorycznym, a organy mogą weryfikować faktyczne wykonywanie obowiązków.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną H. T. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o orzeczeniu solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego wraz ze spółką za zaległości podatkowe z tytułu VAT. Skarżący twierdził, że decyzja o jego odpowiedzialności jest wadliwa, ponieważ złożył skuteczną rezygnację z funkcji prezesa zarządu spółki przed powstaniem zaległości, a wpis do Krajowego Rejestru Sądowego potwierdzał jego wykreślenie. Organy podatkowe i WSA uznały jednak, że organy podatkowe nie są związane wpisami do KRS i mają prawo samodzielnie ustalać faktyczne pełnienie funkcji członka zarządu. NSA podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy, a jedynie ocenie, czy decyzja dotknięta jest kwalifikowanymi wadami. Sąd uznał, że organy podatkowe miały prawo badać faktyczne wykonywanie obowiązków członka zarządu, nawet po formalnej rezygnacji, jeśli skarżący nadal aktywnie działał w spółce. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy podatkowe nie są bezwzględnie związane wpisami do KRS i są uprawnione do samodzielnych ustaleń w zakresie faktycznego pełnienia funkcji członka zarządu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest postępowaniem merytorycznym, a organy podatkowe mogą weryfikować faktyczne wykonywanie obowiązków członka zarządu, nawet po formalnej rezygnacji, jeśli osoba nadal aktywnie działała w spółce.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
O.p. art. 247 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 116
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
u.k.r.s. art. 2 § 1
Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym
u.k.r.s. art. 7 § 1
Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.s.h.
Kodeks spółek handlowych
P.p.s.a. art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 1 § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 151
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 182 § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 184
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe nie są bezwzględnie związane wpisami do KRS i mogą samodzielnie ustalać faktyczne pełnienie funkcji członka zarządu. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest postępowaniem merytorycznym. Faktyczne wykonywanie obowiązków członka zarządu może prowadzić do odpowiedzialności podatkowej, nawet po formalnej rezygnacji.
Odrzucone argumenty
Decyzja o odpowiedzialności podatkowej jest nieważna, ponieważ skarżący nie był stroną postępowania z powodu skutecznej rezygnacji z funkcji członka zarządu i wykreślenia z KRS. Organy podatkowe i sądy powinny być związane wpisami do KRS. Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu wadliwego uzasadnienia.
Godne uwagi sformułowania
w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego nie dokonuje się ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy ani organy podatkowe, ani Sąd I instancji okoliczności tej nie pominęły żadne działania (ustalenia) organów podatkowych poczynione w ramach niniejszego postępowania nie wkraczało w kompetencje sądu właściwego w sprawach dokonywania wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym wpis w Rejestrze nie ma mocy bezwzględnie wiążącej organ podatkowy nie jest bezwzględnie związany zapisami Rejestru, co oznacza, że organ podatkowy jest uprawniony i obowiązany do samodzielnych ustaleń w zakresie ustalenia daty, w jakiej Skarżący przestał pełnić funkcję członka zarządu Spółki pojęcia "pełnienia obowiązków członka zarządu" nie należy utożsamiać z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego, lecz należy rozumieć je jako faktyczne wykonywanie obowiązków członka zarządu w spółce także po formalnej rezygnacji z tej funkcji
Skład orzekający
Anna Sokołowska
członek
Jacek Brolik
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Pruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie zakresu samodzielności organów podatkowych w weryfikacji faktycznego pełnienia funkcji członka zarządu, niezależnie od wpisów w KRS, w kontekście odpowiedzialności podatkowej osób trzecich oraz charakteru postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności podatkowej osób trzecich i postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Interpretacja może być różna w zależności od szczegółowych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia relacji między wpisami do KRS a ustaleniami organów podatkowych w kontekście odpowiedzialności majątkowej. Jest to istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników.
“KRS nie chroni przed odpowiedzialnością podatkową? NSA wyjaśnia, kiedy organy mogą kwestionować wpisy.”
Dane finansowe
WPS: 779 624 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 961/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-08-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-07-18 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Sokołowska Jacek Brolik /przewodniczący sprawozdawca/ Jacek Pruszyński Symbol z opisem 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.) Hasła tematyczne Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich Sygn. powiązane VIII SA/Wa 624/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-01-25 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1540 art. 247 § 1, art. 116 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska, po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 624/22 w sprawie ze skargi H. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 5 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z 25 stycznia 2023 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 624/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 5 maja 2022 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o orzeczeniu solidarnej odpowiedzialności ze spółką za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług (wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy: Decyzją z 8 lipca 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego wraz ze Spółką z o.o. R. za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2014 r. oraz IV kwartał 2017 r. w łącznej wysokości 779.624,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę od ww. zaległości w łącznej wysokości 237.215,00 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości 60.810,97zł. Decyzja, doręczona została stronie 15 lipca 2019 r. i nie zostało wniesione od niej odwołanie, co spowodowało, że stała się ostateczna. Pismem z 9 kwietnia 2021 r. zatytułowanym "Pismo w sprawie okoliczności faktycznych i dowodów uzasadniających wznowienie postępowania" skarżący, wystąpił do Dyrektora IAS m.in. o stwierdzenie nieważności powołanej ww. decyzji, wskazując, że decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie solidarnej odpowiedzialności podatkowej i w sposób rażący narusza prawo. Decyzją z 13 października 2021r. Dyrektor IAS odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji ostatecznej, a po rozpatrzeniu odwołania decyzją z 5 maja 2022 r. utrzymał w mocy własną decyzję wydaną jako organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi na decyzję Dyrektor IAS z 5 maja 2022 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił argumentację skarżącego, który dowodził, że decyzja ostateczna orzekająca o jego solidarnej odpowiedzialności wraz ze spółką z o.o. dotknięta jest kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 3 i art. 247 § 1 pkt 5 O.p., ponieważ od 10 listopada 2014 r. nie jest członkiem zarządu tej spółki z powodu złożenia skutecznej rezygnacji z funkcji prezesa jej zarządu. Nie był on w tych okolicznościach stroną tego postępowania. Następnie Sąd podał, że organy podatkowy nie zgodził się z argumentacją strony podnosząc, że złożenie przez stronę będącą jedynym członkiem zarządu spółki i jednocześnie jej jedynym udziałowcem, rezygnacji z tej funkcji dla swej skuteczności wymagało zachowania formy aktu notarialnego, a nie zwykłego pisemnego oświadczenia (por. wyrok SN z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I PK 204/18). Takiego dokumentu skarżący zaś nie przedłożył. Tym samym, zdaniem organu, złożona przez skarżącego rezygnacja z pełnienia funkcji członka zarządu nie wywołała żadnych skutków prawnych. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. – wydając decyzję w sprawie solidarnej odpowiedzialności skarżącego ze spółką, nie naruszył prawa, w tym w szczególności art. 116 § 1 i art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd podzielił stanowisko Dyrektora IAS, zgodnie z którym decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 8 lipca 2019 r. nie jest dotknięta wadami, o których mowa w art. 247 § 1 pkt 3 i pkt 5 Ordynacji podatkowej. Skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie zaskarżając ten wyrok w całości. Strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na tym, że uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2023 r. nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. nie zawiera: 1) stanowiska Sądu odnośnie do stanu faktycznego sprawy, w szczególności w przedmiocie kolejnego zawiadomienia przez skarżącego w dniu 2 października 2019 r. o rezygnacji z funkcji członka zarządu spółki i ponownego wniosku o wykreślenie skarżącego z KRS, które to naruszenie jest istotne, miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem zawiadomienie to okazało się skuteczne, gdyż jak wynika z kopii kart z akt Sądu Rejonowego dla [...] w W. [..] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonych dla podmiotu R. sp. z o.o., sąd rejestrowy dokonał wykreślenia skarżącego z KRS po tym jak otrzymał zawiadomienie z dnia 2 października 2019 r., kopię rezygnacji skarżącego, kopię umowy sprzedaży udziałów z dnia 3 listopada 2014 r., kopię umowy potwierdzającej sprzedaż udziałów w dniu 3 listopada 2014 r., odpis pełny z KRS R. sp. z o.o., co oznacza, że przy prawidłowej interpretacji przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego skarga powinna zostać uwzględniona, 2) wyjaśnień Sądu z jakich powodów nie uwzględnił skutków ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym, podważając w tym zakresie kompetencje sądów rejonowych (sądy gospodarcze) w zakresie dokonywanych wpisów do rejestru sądowego, 3) wyjaśnień Sądu na jakiej podstawie przyznał organom prawo badania w postępowaniu administracyjnym skuteczności i znaczenia czynności ujawnianych w Krajowym Rejestrze Sądowym, 4) wyjaśnień Sądu na jakiej podstawie pominął wyjaśnienia i dowody Skarżącego, 5) stanowiska Sądu odnośnie do wyjaśnienia nieistnienia podstaw do uznania zasadności zarzutów skargi wskazujących na naruszenie art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2021 r. poz. 1540 ze zm., zwanej dalej "O.p."), art. 24 ust. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 1500), dalej " ustawą o KRS", art. 10 i art. 173 Konstytucji RP w związku z art. 2 ust. 1 i art. 7 ustawy o KRS, podczas gdy okoliczność, że zaskarżona decyzja Dyrektora IAS została wydana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie ma znaczenia w kontekście zarzutów nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie faktów stanowiących podstawę nieważności decyzji, a przedstawione dowody i zarzuty jednoznacznie wskazują, że nie ma podstaw do objęcia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. zasadą trwałości decyzji, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 122 O.p., art. 121 O.p. i art. 191 O.p. oraz art. 10 i art. 173 Konstytucji RP w związku z art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy o KRS poprzez pominięcie dowodu w postaci wykreślenia skarżącego z Krajowego Rejestru Sądowego w zakresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu spółki, podczas gdy organy podatkowe związane są dokonanymi wpisami do KRS i nie mogą dokonywać odmiennych ustaleń faktycznych, a także samodzielnie prowadzić przeciwdowodów z art. 194 § 3 O.p. na okoliczności wynikające z rejestru przedsiębiorców; 3. brak niezbędnej jasności i precyzji co do przyjętej w wyroku Sądu I Instancji podstawy prawnej rozstrzygnięcia tj. rozumienia pojęcia "rażące naruszenie prawa", o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 3 O.p. oraz rozumienia pojęcia "skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie", o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 5 O.p. 1) i ograniczenie się przy oddaleniu skargi wyłącznie do przyjęcia przesłanki zakazu pełnej kontroli decyzji ostatecznej, podczas gdy celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest właśnie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 O.p. i Sąd powinien przeprowadzić w tym zakresie postępowanie dowodowe i ocenić czy organ prowadzący to postępowanie zbadał i to w sposób prawidłowy istnienie podstaw do stwierdzenia nieważności, do czego jest zobligowany, czy z materiału dowodowego wynika, że do rażącego naruszenia prawa doszło i na czym ono polegało, 2) i ograniczenie się do zasady trwałości decyzji, podczas gdy reguła trwałości decyzji nie ma charakteru bezwzględnego, uzasadnieniem konstrukcji prawnych, których celem jest wyeliminowanie z obrotu wadliwej decyzji jest konstytucyjna zasada praworządności (legalizmu) i rezultatem zastosowania takich konstrukcji jest właśnie przywrócenie stanu zgodnego z prawem, a co najmniej eliminacja stanu niezgodnego z prawem, 3) i nie wzięcia pod uwagę art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 84 oraz art. 217 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), a tym samym nieuwzględnienia tego, że rażące naruszenie prawa obejmuje również inne przypadki w postaci naruszenia prawa o szczególnie dużym nasileniu, prowadzącym do oczywistej sprzeczności rozstrzygnięcia z Konstytucją RP i wynikającymi z niej wymogami praworządności norm konstytucyjnych skutkujących nałożeniem odpowiedzialności za podatek Spółki na osobę, gdy odpowiedzialność ta nie powinna być nałożona; 4. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 10 i art. 173 Konstytucji RP w związku z art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy o KRS: 1) i błędną ich interpretację poprzez przyjęcie, iż to organy administracji skarbowej są właściwe do oceny skutków czynności ujawnianych w Krajowym Rejestrze Sądowym, podczas gdy Rejestr ten prowadzą sądy rejonowe (sądy gospodarcze), do postępowania przed nimi stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące postępowania nieprocesowego, i badanie poprawności wpisu dokonanego do Rejestru nie może mieć miejsca w postępowaniu administracyjnym przez organ je prowadzący, 2) w związku z art. 20 ust. 1b ustawy o KRS oraz art. 56 K.c. i 61 § 1 K.c. poprzez ich błędną interpretację i przyjęcie, że sporna jest kwestia sprzedaży przez skarżącego udziałów, że kwestia ta wymaga głębszej analizy, przy jednoczesnym uznaniu że Skarżący pozostawał członkiem zarządu spółki, podczas gdy rezygnacja z pozostawania członkiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest czynnością cywilną, oświadczenie może zostać złożone w każdym czasie, jej skuteczność nie zależy od przyjęcia przez spółkę ani od istnienia i podania ważnych powodów, następuje ona ze skutkiem ex nunc, a nie w dacie wykreślenia z KRS, wpis do Rejestru jest dokonywany z chwilą zamieszczenia danych w Rejestrze i wpisu dokonuje sąd rejestrowy, 3) w zw. z art. 116 § 1 O.p. i art. 20 ust. 1b ustawy o KRS poprzez błędną interpretację i uznanie, że skarżący do czerwca 2020 r. pełnił funkcję członka Zarządu spółki, podczas gdy wpis do Rejestru jest dokonywany z chwilą zamieszczenia danych w Rejestrze, wpis ten ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny; 5. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez naruszenie: 1) art. 116 § 1 O.p. przez jego zastosowanie i art. 247 § 1 pkt 3 i 5 O.p. poprzez ich niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 8 lipca 2019 r., podczas gdy skarżący nie pozostawał w całym 2014 r. i w 2017 r. członkiem zarządu spółki, zgodnie z art. 365 § 1 K.p.c. orzeczenie o wykreśleniu Skarżącego jest prawomocne, a zatem wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, a zatem doszło do rażącego naruszenia prawa w wydaniu decyzji wobec Skarżącego; 2) art. 1 p.p.s.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137, ze zm.), przez wadliwe ich zastosowanie i niewykonanie obowiązku kontroli legalności decyzji oraz pozostawienie w obrocie prawnym rozstrzygnięcia, tj. decyzji wydanych w trybie nadzwyczajnym oraz w trybie zwyczajnym - rażąco naruszających porządek prawny Rzeczypospolitej Polskiej, tj. rozstrzygnięć w których istnieje oczywista sprzeczność rozstrzygnięcia z Konstytucją RP i wynikającymi z niej wymogami praworządności - w wyniku wyłożenia normy materialnego prawa bez uwzględnienia, tj. z pominięciem, zasad/norm konstytucyjnych skutkujących nałożeniem na Skarżącego odpowiedzialności za zobowiązania Spółki w sytuacji, gdy zobowiązania te nie powinny być nałożone; 6. naruszenie art. 151 p.p.s.a. przez jego zastosowanie i oddalenie skargi, która powinna być uwzględniona w całości. Strona skarżąca wniosła o: 1) uwzględnienie skargi kasacyjnej, 2) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sądowi sprawy do ponownego rozpoznania, 3) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Skarżący oświadczył, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Na wstępie podkreślenia wymaga, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego nie dokonuje się ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Postępowanie to służy jedynie wyjaśnieniu, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest najcięższymi wadami, tzw. kwalifikowanymi. Jest to więc nowe, samodzielne postępowanie administracyjne, którego istotą jest ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek kolejno wymienionych w art. 247 § 1 O.p. Oznacza to, że organ podatkowy nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to nie może przerodzić się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie okoliczności sprawy, prawidłowość ustaleń faktycznych podjętych na niekompletnym materiale dowodowym, czy podejmuje się uzupełniających ustaleń faktycznych (zob. K. Teszner [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2024, art. 247, oraz powołane tam wyroki NSA z: 27 marca 2013 r., II FSK 1590/11; 1 sierpnia 2019 r., II FSK 1676/17; 14 lutego 2018 r., I FSK 1908/17; 22 sierpnia 2018 r., II FSK 1925/16; 11 kwietnia 2013 r., I GSK 1072/11). W konsekwencji, rozpatrując wniosek strony o stwierdzenie nieważności organ nie bada merytorycznej zgodności z prawem tej decyzji, a jedynie ocenia, czy okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 O.p., co skutkować będzie ustaniem jej bytu prawnego. Brak jest podstaw do traktowania nadzwyczajnego trybu postępowania jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej tak, jak gdyby wydanie decyzji w tym trybie następowało w oparciu o te same reguły, co załatwienie sprawy administracyjnej co do istoty, a więc po zebraniu i rozpatrzeniu całego niezbędnego materiału dowodowego. Z akt sprawy wynika, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji zostało zgłoszone w oparciu o art. 247 § 1 pkt 3 i 5 O.p., w myśl których organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa lub została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Według Skarżącego ostateczna decyzja Naczelnika US jest dotknięta takimi wadami, gdyż w decyzji tej organ błędnie uznał Skarżącego za stronę postępowania prowadzonego na podstawie art. 116 O.p. i orzekł merytorycznie w sprawie, w sytuacji gdy 10 listopada 2014 r. Skarżący złożył skuteczną rezygnację z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Spółki. Argumentacja skargi kasacyjnej opiera się zasadniczo na zignorowaniu w postępowaniu podatkowym, i przez Sąd I instancji, wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym. Rzecz jednak w tym, że ani organy podatkowe, ani Sąd I instancji okoliczności tej nie pominęły (zob. s. 9-10 skarżonego wyroku). Należy także podkreślić, że żadne działania (ustalenia) organów podatkowych poczynione w ramach niniejszego postępowania nie wkraczało w kompetencje sądu właściwego w sprawach dokonywania wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym. Nadto wpis w Rejestrze nie ma mocy bezwzględnie wiążącej, zaś art. 116 § 2 O.p. stanowiąc o pełnieniu funkcji członka zarządu nie odsyła do zapisów Rejestru. Innym słowy, organ podatkowy nie jest bezwzględnie związany zapisami Rejestru, co oznacza, że organ podatkowy jest uprawniony i obowiązany do samodzielnych ustaleń w zakresie ustalenia daty, w jakiej Skarżący przestał pełnić funkcję członka zarządu Spółki. Należy w tym miejscu dodać, że pojęcia "pełnienia obowiązków członka zarządu" nie należy utożsamiać z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego, lecz należy rozumieć je jako faktyczne wykonywanie obowiązków członka zarządu w spółce także po formalnej rezygnacji z tej funkcji. Jeśli zatem członek zarządu sprawował dotąd pełnioną funkcję również po wygaśnięciu mandatu, to może ponosić odpowiedzialność na zasadach określonych w art. 116 § 1-4 O.p. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2022 r., II FSK 1013/21). W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd przedstawił obszernie okoliczności, które świadczą o tym, że zarówno po dniu dokonania rzekomej sprzedaży udziałów w Spółce, jak i po dniu złożenia rezygnacji z pełnionej przez stronę w Spółce funkcji członka zarządu, skarżący nadal działał aktywnie jednoosobowo, zarówno jako jedyny udziałowiec Spółki, jak i organ uprawniony do jej reprezentacji. Świadczą o tym złożone przez skarżącego podpisy pod dokumentami finansowymi i uchwałami podejmowanymi przez zgromadzenie wspólników (str. 4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Okoliczności tych, świadczących o tym, że skarżący faktycznie prowadził sprawy Spółki i reprezentował ją na zewnątrz, skarżący nie podważył w jakikolwiek sposób w skardze kasacyjnej. Uwzględnienia także wymaga, że okolicznością sporną w sprawie nie jest samo złożenia oświadczenia o rezygnacji, ale stwierdzenie, że oświadczenie to było nieskuteczne ze względu na bezwzględnie obowiązujące przepisy Kodeksu spółek handlowych co do formy tego oświadczenia wymaganej w odniesieniu do ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych. Zatem czynności podejmowane przez organ podatkowy, mające na celu zweryfikowanie podanych we wniosku o stwierdzenie nieważności okoliczności, i uznanie na tej podstawie, że powołane okoliczności nie wskazują na to, że decyzja ostateczna jest dotknięta którąkolwiek, ze wskazanych przez skarżącego, podstaw nieważności – nie stanowią naruszenia art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 1 u.k.r.s. w zw. z art. 10 i art. 173 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny, biorąc pod uwagę charakter i zakres postępowania prowadzonego w trybie art. 247 O.p., w szczególności zaś, że nie jest to postępowanie, którego przedmiotem i celem jest rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, uznał, że nie doszło do naruszenia art. 122, art. 121, art. 191 oraz art. 194 § 3 O.p. Organ podatkowy przeprowadził postępowanie dowodowe i dokonał oceny zgromadzonych dowodów w takim zakresie w jakim było to niezbędne do ustalenia, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie dopuścił się także naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., albowiem uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób dostateczny realizuje wymagania wynikające z tego przepisu, w szczególności Sąd przedstawił stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wyjaśnienie zaś podstawy prawnej rozstrzygnięcia jest na tyle wyczerpujące, że umożliwia ocenę instancyjną zaskarżonego wyroku. Tym samym za niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty sformułowane w pkt 1-4 petitum skargi kasacyjnej. W odniesieniu do zarzutów zawartych w pkt 5 i 6 petitum skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że stanowią one konsekwencję zarzutów wyżej omówionych. Skoro zatem zarzuty merytoryczne okazały się bezskuteczne, to naruszenie przepisów wynikowych także uznać należy za bezzasadne. Przepis art. 1 § 1 i § 2 z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), jako przepis ustrojowy, a nie procesowy wskazuje w § 2 podstawowe kryterium sprawowania kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne. Przepis ten mógłby stanowić samodzielną i skuteczną podstawę kasacyjną tylko wówczas, gdyby sąd przyjął inne, niż legalność, kryterium kontroli, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. Natomiast art. 1 p.p.s.a. definiuje pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej, której rozstrzygniecie leży w kompetencji sądu administracyjnego. Naruszenie tego przepisu przez sąd pierwszej instancji może zachodzić wówczas, gdy sąd ten wyda orzeczenie w sprawie, która nie leży w jego kompetencji, co również nie miało miejsca. Na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona skarżąca kasacyjnie po wniesieniu skargi kasacyjnej zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna – po doręczeniu jej odpisu skargi kasacyjnej – nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Z przedstawionych powyżej względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. s. Anna Sokołowska s. Jacek Brolik s. Jacek Pruszyński
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI