I SA/SZ 1012/21

I SA/Sz 1012/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-04-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 944/22 - Wyrok NSA z 2023-02-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 15 § 1, art. 18, art. 33 § 1 i § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151, art. 119 pt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi K. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2021 r. znak
[...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S.
z [...] września 2021 r., znak [...] oddalające zarzut K. C. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 14 maja 2021 r., w zakresie braku uprzedniego doręczenia upomnienia z 11 marca 2021 r. nr [...]
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor Izby wskazał art. 32,
art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 t.j. ze zm.; dalej: "K.p.a."), art. 33 § 1, 33 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
(Dz.U.2020.1427 t.j. ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz.U.2019.2325; obecnie 2022.329 t.j.; dalej: "P.p.s.a.").
Naczelnik US 14 maja 2021 r. wystawił ww. tytuł wykonawczy obejmujący zaległość Strony wraz z odsetkami za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. Na jego podstawie Naczelnik US (będący jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem) prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne.
Pismem z 29 lipca 2021 r. Strona wniosła do organu egzekucyjnego zarzut
w sprawie postępowania egzekucyjnego. Podstawę zarzutu stanowił brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, którego doręczenie jest wymagane.
Wierzyciel ustalił, że zarówno upomnienie, jak i tytuł wykonawczy zostały wystawione na wskazany przez Stronę adres zamieszkania, tj. S.
ul. [...]. Adres ten wynikał ze złożonego 3 marca 2020 r. zgłoszenia
ZAP-3. Dopiero po wystawieniu upomnienia i tytułu wykonawczego zobowiązany zaktualizował adres zamieszkania (na wezwanie organu egzekucyjnego), wskazując
ul. [...] w S..
Wymienionym postanowieniem z [...] września 2021 r. Naczelnik US oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie spornego tytułu wykonawczego.
Po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy oraz treścią wniesionego przez Stronę zażalenia Dyrektor Izby stwierdził, iż nie znajduje podstaw
do zmiany kwestionowanego rozstrzygnięcia organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z akt sprawy, 11 marca 2021 r. Naczelnik US wystawił Stronie jako zobowiązanemu upomnienie nr [...], które zostało wysłane na podany przez Stronę (3 marca
2020 r. w zgłoszeniu ZAP-3) adres zamieszkania, tj. ul. [...]. Z adnotacji urzędu pocztowego wynika, że korespondencja została dwukrotnie awizowana
(22 marca 2021 r. i 30 marca 2021 r.), a niepodjęta w terminie została zwrócona
do nadawcy. Wierzyciel uznał przesyłkę za doręczoną 7 kwietnia 2021 r.
W złożonym 25 marca 2021 r., za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zeznaniu PIT-37 za 2020 r. Strona również wskazała adres zamieszkania
- ul. [...] w S..
Dopiero 24 czerwca 2021 r. Strona poinformowała Naczelnika Trzeciego US,
że korespondencja doręczana jest na nieprawidłowy adres, w związku z czym pismem
z 19 lipca 2021 r. organ egzekucyjny wezwał Stronę do wskazania aktualnego adresu zamieszkania pod rygorem przyjęcia, że Strona zamieszkuje w S.
przy ul. [...]. Organ równocześnie pouczył Stronę o konieczności złożenia druku ZAP-3 z aktualnym miejscem zamieszkania lub adresem do korespondencji
i poinformował zobowiązanego, że we wszczętych sprawach egzekucyjnych korespondencja będzie kierowana na wskazany do sprawy adres ul. [...]
w S..
W odpowiedzi na powyższe Strona 30 lipca 2021 r., na zgłoszeniu aktualizacyjnym ZAP-3, wskazała adres zamieszkania w S.
przy ul. [...].
Mając na uwadze powyższe, zdaniem organu odwoławczego, również ww. tytuł wykonawczy z 14 maja 2021 r. został prawidłowo wystawiony na ul. [...] w S. (Strona nie poinformowała organu egzekucyjnego o zmianie adresu)
oraz prawidłowo został doręczony pod adresem ul. [...] w S.
22 lipca 2021 r. (w piśmie z 19 lipca 2021 r. organ egzekucyjny poinformował Stronę,
że we wszczętych sprawach egzekucyjnych korespondencja będzie kierowana
na wskazany do sprawy adres ul. [...] w S.).
Dyrektor Izby uznał podniesione przez Stronę zarzuty naruszenia przepisów prawa za bezzasadne. Ponieważ upomnienie z 11 marca 2021 r. zostało doręczone zgodnie z obowiązującymi przepisami, dlatego egzekucja obejmująca zaległość
w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. prowadzona jest zasadnie.
Strona reprezentowana przez pełnomocnika zaskarżyła powyższe postanowienie organu odwoławczego skargą wniesioną do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym
je postanowieniem organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego. Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Zaskarżonemu postanowieniu Strona zarzuciła:
a) art. 15 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 1 i § 2 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 44 K.p.a. oraz art. 8 i art. 10 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że upomnienie zostało Skarżącemu prawidłowo doręczone i w konsekwencji wszczęcie postępowania egzekucyjnego bez obligatoryjnego doręczenia upomnienia,
co uniemożliwiło Skarżącemu wzięcie czynnego udział w sprawie
i skorzystanie z przysługujących mu uprawnień oraz nadużyło zaufanie
do władzy publicznej;
b) art. 80 K.p.a. i 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 i art. 12 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w braku logicznego wiązania faktów i niezrozumieniu wynikających z nich treści,
a także w braku wszechstronności i bezzasadnym pomijaniu dowodów, których uwzględnienie doprowadziłoby do wysnucia odmiennych wniosków, konsekwencją czego jest wadliwa ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie i dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności błędne przyjęcie, że upomnienie zostało doręczone w sposób prawidłowy, pomimo iż organ posiadał wiedzę na temat aktualnego adresu zamieszkania Skarżącego i 22 lipca 2021 r. doręczył Skarżącemu tytuł wykonawczy na prawidłowy adres.
W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. W ocenie Skarżącego z niewyjaśnionych przyczyn doręczenie tytułu wykonawczego nie zostało poprzedzone doręczeniem upomnienia na właściwy adres (ul. [...]
w S.). Przy czym aktualny adres był znany wierzycielowi i to na ten adres
była dostarczana wszelka korespondencja w innych sprawach. Adres przy
ul. [...] w S. był błędny i od dawna nieaktualny.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który jednakże nie dotyczy rozpoznawanej sprawy. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 P.p.s.a.).
Stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).
Spór sprawie koncentruje się wokół zagadnienia prawidłowości doręczenia Skarżącemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., co stanowiło podstawę wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej określonego w art. 33 § 2
pkt 4 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może
być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane
(art. 33 § 2 pkt 4).
Jak z kolei stanowi art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 44 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta)
lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1).
Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest
to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia,
w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2).
W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie
nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1,
a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
W sprawie nie jest sporne, że co do zasady postępowanie egzekucyjne
nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia upomnienia, zatem należy
je uznać za obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja skutecznie nie może być wszczęta i prowadzona.
Skarżący twierdzi, że z niewyjaśnionych przyczyn doręczenie tytułu wykonawczego nie zostało poprzedzone doręczeniem upomnienia na właściwy adres Skarżącego, tj. na ul. [...] w S., który był wierzycielowi znany.
Z kolei organ uznał, że upomnienie zostało zarówno skutecznie doręczone Skarżącemu przed wystawieniem ww. tytułu wykonawczego jak i ekspediowane
na prawidłowy adres Skarżącego, tj. podany przez samego Skarżącego w zgłoszeniu ZAP-3 z 3 marca 2020 r. Jak wskazał organ, prawidłowość i aktualność adresu Skarżącego, tj. ul. [...]; S., została potwierdzona przez samego Skarżącego, który ten właśnie adres wskazał również w złożonym 25 marca 2021 r. zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2020 r.
W tak zakreślonym sporze sąd przyznał rację organowi.
Bezsporne jest, że 3 marca 2020 r. Skarżący złożył Naczelnikowi US zgłoszenie ZAP-3 (zgłoszenie aktualizacyjne osoby fizycznej będącej podatnikiem, o którym mowa w art. 9 ust. 1d ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników), w którym jako swój adres podał ul. [...] w S.. Zgodnie z informacją zawartą w zgłoszeniu, służy ono do zgłoszenia aktualnego adresu zamieszkania, danych kontaktowych oraz informacji dotyczących rachunku osobistego. Aktualność i prawidłowość adresu przy ul. [...]
w S., w okresie wystawienia i doręczenia spornego upomnienia, wynika również ze złożonego przez Skarżącego 25 marca 2021 r. (a więc tuż po dacie wystosowania spornego upomnienia) zeznania podatkowego PIT-37 za 2020 r. Tym samym, w ocenie Sądu, Skarżący składając ww. zeznanie podatkowe 25 marca 2021 r., w którym wskazał powyższy adres jako adres zamieszkania, sam potwierdził przed organami podatkowymi, że powyższy adres wskazany w ZAP-3 z 3 marca 2020 r. pozostaje aktualny. Sąd zauważa więc, że - wbrew zarzutom skargi - Skarżący w kontaktach z organami podatkowymi posługiwał się adresem przy ul. ul. [...] w S..
W tej sytuacji nie sposób podzielić zarzutów skargi w zakresie braku prawidłowości doręczenia spornego upomnienia z uwagi na doręczenie Skarżącemu spornego upomnienia z 11 marca 2021 r. na nieprawidłowy adres Skarżącego. Przeciwnie,
w ocenie Sądu - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - skuteczny mógłby okazać się zarzut braku doręczenia Skarżącemu upomnienia w przypadku ekspediowania go przez organ na adres inny niż wskazany przez samego Skarżącego
w zgłoszeniu ZAP-3 i potwierdzony przez Skarżącego w zeznaniu podatkowym
PIT-37 za 2020 r. Powoływana przez Skarżącego historia korespondencji prowadzonej
w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. pozostaje bez wpływu
na tę konstatację, nie ma bezpośredniego związku z rozpoznawaną sprawą i w żaden sposób nie uzasadnia zarzutów o braku logicznego wiązania faktów przez organ, pomijania dowodów czy przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Doręczenie spornego upomnienia zostało dokonane w trybie określonym w art. 44 K.p.a.
w zw. z art. 18 u.p.e.a. (tzw. fikcja doręczenia). Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, wobec niemożności doręczenia pisma adresatowi (dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu) pismo zostało dwukrotnie awizowane (22 i 30 marca 2021 r.), awiza pozostawiane w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, pismo pozostawione zostało we właściwym Urzędzie Pocztowym a następnie zwrócone do nadawcy (7 kwietnia 2021 r.), gdyż adresat
nie podjął awizowanego pisma, tj. spornego upomnienia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że upomnienie stanowi czynność dokonywaną przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego
i jest ono przesyłane zobowiązanemu tylko raz. Nawet ewentualne umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje zniweczenia skutków upomnienia doręczonego zobowiązanemu przed wszczęciem umorzonego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Krakowie z 26 maja 2021 r., III SA/Kr 418/21). Skoro zatem sporne upomnienie z 11 marca 2021 r. zostało doręczone w sposób prawidłowy, organ nie miał obowiązku doręczać go ponownie. Nie można również czynić skutecznego zarzutu ze wskazania w tytule wykonawczym z 14 maja 2021 r. jako adresu Skarżącego ul. [...] w S. w sytuacji, w której dopiero 30 lipca 2021 r. Skarżący zaktualizował w tym względzie zgłoszenie ZAP-3. Jednocześnie jest bezsporne,
że 22 lipca 2021 r. tytuł wykonawczy został Skarżącemu doręczony pod żądany
przez niego adres przy ul. [...] w S., choć należy przyznać,
że objaśnienie tej kwestii w piśmie organu z 19 lipca 2021 r. (w odpowiedzi na pismo Skarżącego z 24 czerwca 2021 r.) nie cechuje się właściwą precyzją. Według sądu powyższa okoliczność w żaden sposób nie rzutuje jednak na ocenę prawidłowości doręczenia Skarżącemu spornego upomnienia z 11 marca 2021 r.
Niezasadny jest też zarzut w zakresie pozbawienia Skarżącego uprawnienia
do czynnego udziału w sprawie na skutek braku prawidłowego doręczenia Skarżącemu spornego upomnienia. Jak wyżej wskazano, upomnienie stanowi czynność dokonywaną przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Skarżący skorzystał również ze swoich uprawnień poprzez wniesienie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącego brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.
Reasumując, przeprowadzona w sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - należało orzec
jak w sentencji.
Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Sąd wskazuje, że akta organu I instancji są wspólne dla niniejszej sprawy i spraw ze skarg K. C. o sygn. akt I SA/Sz 1011/21 i I SA/Sz 1010/21.