III FSK 934/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie. Sprawa dotyczyła orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu spółki zagranicznej za jej zaległości podatkowe z tytułu VAT. Organy podatkowe i WSA w Lublinie uznały, że art. 116a w związku z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej (o.p.) pozwala na orzekanie o odpowiedzialności członków organów zarządzających zagranicznych osób prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił jednak stanowisko skarżącego, że przepisy te dotyczą wyłącznie podmiotów krajowych, utworzonych i funkcjonujących w oparciu o polski system prawny. Sąd podkreślił, że pojęcie osoby prawnej w polskim prawie cywilnym (art. 33 k.c.) odnosi się do Skarbu Państwa i jednostek organizacyjnych, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną, co zazwyczaj wiąże się z wpisem do krajowego rejestru. Wobec braku wyraźnych regulacji w Ordynacji podatkowej obejmujących zagraniczne spółki, NSA uznał, że odpowiedzialność taka nie może być orzekana na podstawie wykładni rozszerzającej. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji i umorzył postępowanie administracyjne, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ścisłej wykładni przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności osób trzecich, zwłaszcza w kontekście podmiotów zagranicznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności członka zarządu spółki zagranicznej za jej zaległości podatkowe. Interpretacja opiera się na polskim prawie cywilnym i ordynacji podatkowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące odpowiedzialności podatkowej osób trzecich (art. 116a w zw. z art. 116 § 1 o.p.) obejmują swoim zakresem członków organów zarządzających spółkami utworzonymi i funkcjonującymi w oparciu o prawo obce?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te dotyczą wyłącznie podmiotów krajowych, utworzonych i funkcjonujących na podstawie polskiego prawa cywilnego i handlowego. Zagraniczna spółka nie jest "inną osobą prawną" w rozumieniu art. 116a o.p.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na systemowej i językowej wykładni przepisów, wskazując, że pojęcie osoby prawnej w polskim prawie cywilnym odnosi się do podmiotów krajowych. Brak jest podstaw do rozszerzającej interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej na zagraniczne podmioty, co potwierdza historia legislacyjna i zasada zamkniętego katalogu osób trzecich.
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił skargę podatnika, uznając dopuszczalność orzekania o odpowiedzialności członka zarządu spółki zagranicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, WSA popełnił błąd, oddalając skargę, ponieważ organy podatkowe i sam WSA błędnie zinterpretowały przepisy Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że skoro podstawowa kwestia materialnoprawna została rozstrzygnięta na korzyść skarżącego (brak podstaw do orzekania odpowiedzialności), to WSA nie powinien był oddalić skargi, a powinien był uchylić decyzje organów i umorzyć postępowanie.
Czy w sprawie doszło do naruszenia zasady in dubio pro tributario?
Odpowiedź sądu
Nie, zasada ta nie została naruszona, ponieważ nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że zasada in dubio pro tributario ma zastosowanie tylko w przypadku istnienia kilku możliwych do przyjęcia interpretacji, a organ wybiera tę niekorzystną dla podatnika. W tej sprawie wykładnia przepisów była jednoznaczna co do braku podstaw do odpowiedzialności.
Przepisy (10)
Główne
o.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy odpowiedzialności członków organów zarządzających za zaległości podatkowe osób prawnych, ale nie obejmuje spółek zagranicznych.
o.p. art. 116a § 1
Ordynacja podatkowa
Nakazuje odpowiednie stosowanie art. 116 do "innych osób prawnych", co NSA zinterpretował jako podmioty krajowe.
Pomocnicze
k.c. art. 33
Kodeks cywilny
Definiuje osobę prawną w polskim prawie, co stanowi podstawę do interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji.
p.p.s.a. art. 145 § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
o.p. art. 2a
Ordynacja podatkowa
Zasada in dubio pro tributario, która nie została naruszona w tej sprawie.
o.p. art. 107 § 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy odpowiedzialności osób trzecich, wspiera zasadę zamkniętego katalogu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące odpowiedzialności osób trzecich (art. 116a w zw. z art. 116 § 1 o.p.) nie obejmują członków organów zarządzających spółkami utworzonymi i funkcjonującymi w oparciu o prawo obce. • Zagraniczna spółka nie jest "inną osobą prawną" w rozumieniu art. 116a o.p., a polskie prawo cywilne definiuje osobę prawną jako podmiot krajowy. • Brak jest podstaw prawnych do rozszerzającej interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej na zagraniczne podmioty. • Postępowanie administracyjne było bezprzedmiotowe z uwagi na brak materialnoprawnych podstaw do orzekania o odpowiedzialności skarżącego.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA w Lublinie dotyczące dopuszczalności orzekania o odpowiedzialności członka zarządu spółki zagranicznej na podstawie art. 116a o.p. • Argumenty organów podatkowych oparte na wykładni językowej, systemowej i teleologicznej wskazujące na możliwość objęcia zakresem art. 116a o.p. zagranicznych spółek. • Argumenty oparte na prowadzeniu działalności gospodarczej na terenie Polski i podleganiu polskiemu prawu podatkowemu przez spółkę zagraniczną.
Godne uwagi sformułowania
nie można zasad podlegania polskiej ustawie podatkowej przez spółkę zagraniczną (...) rozciągać na zagadnienie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu • przez interpretację nie można rozciągać zasad odpowiedzialności osób trzecich na podmioty, które w sposób wyraźny nie zostały wymienione w polskiej ustawie • katalog osób trzecich ma charakter zamknięty, a jego granice są precyzyjnie wyznaczone
Skład orzekający
Stanisław Bogucki
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Pruszyński
członek
Jolanta Sokołowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej wykładni przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności osób trzecich, zwłaszcza w kontekście podmiotów zagranicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności członka zarządu spółki zagranicznej za jej zaległości podatkowe. Interpretacja opiera się na polskim prawie cywilnym i ordynacji podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności podatkowej, szczególnie w kontekście międzynarodowym i wykładni przepisów. Rozstrzygnięcie NSA jest istotne dla przedsiębiorców działających transgranicznie.
“Czy członek zarządu zagranicznej spółki odpowiada za jej długi podatkowe w Polsce? NSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 175 732,4 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.