III FSK 917/23

III FSK 917/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska
Jacek Pruszyński /sprawozdawca/
Stanisław Bogucki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Łd 115/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-04-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 44 § 4, art. 138 § 1 pkt 2 art. 54 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 26 § 5 pkt 1 i 2, art. 17 § 1c
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant Karolina Niemiec, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 115/23 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 22 grudnia 2022 r., nr 1001-IEE-2.711.91.2022.2.GB w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz M. P. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 115/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 22 grudnia 2022 r., nr 1001-IEE-2.711.91.2022.2.GB w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w punkcie pierwszym uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 10 maja 2022 r., nr 1016-SEE.711.P.601.TS.2022, w punkcie drugim zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wydając zaskarżone postanowienie, naruszył przepisy art. 138 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.)
i w zw. z art. 54 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 1427, dalej: u.p.e.a.) oraz art. 124 § 1 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że w sytuacji gdy przepis art. 54 § 4 u.p.e.a. reguluje ogólnie kwestie oddalenia skargi, bez precyzowania przyczyn, to w każdym przypadku niemożności jej uwzględnienia powinno zapaść rozstrzygnięcie "o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną". Wobec tego skarga na czynność egzekucyjną powinna być oddalona zarówno z przyczyn merytorycznych, jak i formalnych (np. ze względu na przekroczenie terminu do jej złożenia). W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. w postanowieniu z 10 maja 2022 r. stwierdził, że skarżąca wniosła po terminie skargę na czynności egzekucyjne (odnoszącą się zarówno do czynności zajęcia rachunków bankowych dłużnika dokonanych w dniu 8 grudnia 2020 r., jak i 14 grudnia 2020 r.). W sentencji postanowienia organ egzekucyjny nie wskazał jednak podstawy prawnej tego rozstrzygnięcia. Z kolei w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z jednej strony uznał, że siedmiodniowy termin do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne dokonane zawiadomieniami z 8 grudnia 2020 r. rozpoczął swój bieg 29 grudnia 2020 r. i upłynął 4 stycznia 2021 r. - zatem złożenie przez pełnomocnika skarżącej 12 maja 2021 r. skargi na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych nastąpiło z uchybieniem ustawowego siedmiodniowego terminu, co było podstawą wydania rozstrzygnięcia o częściowym utrzymaniu w mocy postanowienia organu egzekucyjnego. Natomiast w odniesieniu do zajęć dokonanych 14 grudnia 2020 r. uwzględnił skargę na te czynności egzekucyjne uznając, że skoro błędnie doręczono skarżącej odpisy dokumentów stanowiących podstawę dokonania zaskarżonej czynności, to nie rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin do złożenia takiej skargi. Również w sentencji tego postanowienia organ odwoławczy nie wskazał konkretnie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ograniczył się jedynie do wskazania odnośników numerycznych, przy których na str. 9-11 przytoczono treść przepisów prawnych. W ocenie Sądu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi rozpoznając zażalenie strony połączył rozstrzygnięcia określone w art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Osnowa decyzji, o której mowa, w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. składa się z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchyla oznaczoną decyzję organu pierwszej instancji i określa zakres tego uchylenia (w całości lub w części), zaś w drugiej organ odwoławczy rozstrzyga sprawę co do jej istoty. W przypadku gdy organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję (postanowienie) w części, może orzec co do istoty sprawy tylko w tej części, jeżeli zaś uchylił zaskarżoną decyzję w całości, to nie może orzec co do istoty sprawy w części, a w pozostałej przekazać sprawę do rozpoznania organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie jest natomiast obowiązany do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej części utrzymuje zaskarżoną decyzję (postanowienie) w mocy. W konsekwencji WSA stwierdził, że sytuacja prawna strony jest określona decyzją (postanowieniem) organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją (postanowieniem) organu pierwszej instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy. W ocenie WSA także organ odwoławczy, w przypadku stwierdzenia, że zobowiązany złożył skargę z uchybieniem ustawowego terminu, ma obowiązek oddalić skargę na czynność egzekucyjną.
Niezależnie od powyższych zastrzeżeń, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Łodzi podkreślił, że w pełni podziela argumentację przedstawioną w wyroku
z 10 maja 2022 r. o sygn. akt I SA/Łd 113/22, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Łodzi uchylił w części decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi
z 7 grudnia 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego
w P. z 29 października 2020 r. w części dotyczącej określenia "P. zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień i maj 2015 r. oraz umorzył postępowanie podatkowe w tym zakresie. W orzeczeniu tym Sąd jednoznacznie stwierdził, że aby doręczenie przez awizo mogło być uznane za skuteczne, konieczne jest właściwe zaadresowanie przesyłki, a to wymaga ustalenia adresu odbiorcy. W postępowaniach wszczynanych z urzędu obowiązek taki spoczywa na organie - strona ma bowiem informować organ o zmianie adresu dopiero w toku postępowania (art. 41 k.p.a.). Postępowanie egzekucyjne, w ramach którego organ usiłował zastosować środek egzekucyjny, zostało podjęte z urzędu. Nie zostało ono jednak skutecznie wszczęte, a co za tym idzie - nie został skutecznie zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia środków z rachunku bankowego. Jeżeli stosowany jest środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego, konieczne jest zawiadomienie zobowiązanego (art. 80 § 3 o.p.). Skoro organ dysponuje pozyskaną od operatora pocztowego wiedzą, że adres, na który przesyłkę skierowano jest nieaktualny (bo adresat się wyprowadził), nie może potem skutecznie wywodzić, że skierował przesyłkę na właściwy w dacie jej wysłania adres. Adres musi być aktualny w dacie awizacji, a nie tylko w dacie wysłania przesyłki - z tym ostatnim przepisy prawa żadnego skutku nie wiążą. Warunkiem skuteczności doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. jest prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej - nie jest to możliwe, gdy w dacie awizacji adresat nie mieszka już pod adresem, na który przesyłkę zaadresowano. Wszystkie tego skutki, podobnie jak związane z tym obowiązki obciążają organ, a nie stronę skarżącą. Sąd podkreślił, że nie mogą skarżącej obciążać błędy organu prowadzącego CEIDG, który zmianę adresu dokonaną 11 grudnia 2020 r. powinien ujawnić w rejestrze następnego dnia, a uczynił to dopiero 14 grudnia 2020 r. Błąd organu jest błędem aparatu państwowego, czego skutków nie może ponosić obywatel. Niemniej, nawet ujawnienie zmiany w CEIDG przez organ ją prowadzący z opóźnieniem, czyli 14 grudnia 2020 r. dawało organowi egzekucyjnemu możliwość stosownej reakcji i wysłania tytułów wykonawczych i zawiadomień o zajęciu pod nowy adres skarżącej. Gdyby to uczynił, ich doręczenie mogłoby nastąpić przed końcem 2020 r. Podsumowując WSA stwierdził, że skarżąca zmieniła adres z R., P. na ul. [...] 11 grudnia 2020 r., a zmianę tą zgłosiła w tym samym dniu w CEIDG (...), w tym samym dniu wymeldowała się też z pobytu stałego (...). Zmiana w CEIDG została ujawniona 14 grudnia 2020 r. Wysłana do skarżącej przesyłka zawierająca tytuły wykonawcze i zawiadomienie o zajęciu była awizowana 14 grudnia 2020 r. Skarżąca awiza (ani przesyłki) nie odebrała, bo już pod tym adresem nie mieszkała, co potwierdza zamieszczona na przesyłce adnotacja listonosza "adresat wyprowadził się". Nie została więc prawidłowo zawiadomiona o możliwości odebrania przesyłki pozostawionej w urzędzie pocztowym, czego wymaga art. 44 § 2 k.p.a., a więc nie doszło do skutecznego doręczenia zawiadomienia o zajęciu (wraz z tytułami wykonawczymi), co jest warunkiem wszczęcia egzekucji i dokonanego w jej ramach zajęcia rachunku bankowego (art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a.).
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. Działający w jego imieniu pełnomocnik, na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżył wyrok w całości.
Na podstawie art. 176, art. 177 § 1 w zw. z art. 185 § 1, art. 188, art. 203 pkt 2 p.p.s.a. wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, jeżeli Sąd uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, ewentualnie o:
2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi,
3. zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych,
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.:
– art. 124 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 44 § 4 k.p.a. w zw. z art. 26 § 5 pkt 1
i 2 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Łodzi, że adresem właściwym dla dokonania zawiadomienia zobowiązanego
o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego jest adres aktualny w dacie awizacji, a nie w dacie wysłania przesyłki, podczas gdy w ocenie skarżącego kasacyjnie organu podatkowego przesadzające znaczenie dla ustalenia skuteczności doręczenia przesyłki ma ustalenie prawidłowego adresu strony przez organ podatkowy w dacie jej nadania, a późniejsza zmiana adresu przez stronę nie może świadczyć o błędnym nadaniu przesyłki, a ponadto przez błędne przyjęcie, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego z powołaniem się na przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. narusza prawo, gdyż w sposób nieprecyzyjny w swej treści określa elementy orzeczenia co do istoty, chociaż rozstrzygnięcie organu odwoławczego jednoznacznie wskazuje, że organ odwoławczy uchyla zaskarżone postanowienie w części (określa zakres uchylenia) oraz zawiera rozstrzygnięcie co do istoty - utrzymuje w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w pozostałym zakresie.
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. tj.:
– art. 54 § 4 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1c u.p.e.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i w jej konsekwencji niewłaściwe zastosowanie
w stanie faktycznym sprawy polegające na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, że w każdym przypadku niemożności uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną powinno zapaść rozstrzygnięcie o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną, chociaż z przepisów ustawy egzekucyjnej wynika, że w przypadku wniesienia przez zobowiązanego skargi z uchybieniem
7-dniowego terminu do jej złożenia, organ egzekucyjny stwierdza w drodze zaskarżalnego postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia skargi.
Powyższe uchybienia mają istotny wpływ na wynik sprawy.
Pełnomocnik skarżącej w odpowiedzi na skargę kasacyjną na zasadzie art. 179 p.p.s.a. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył
się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.)
i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Stosownie do art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z dyspozycji tej normy wynika, że oddalenie skargi kasacyjnej jest następstwem uznania jej przez sąd za bezzasadną. Skarga kasacyjna jest bezzasadna także wówczas, gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie. Orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu sentencja nie uległaby zmianie.
Za zasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 54 § 4 k.p.a. w związku z art. 17 § 1c u.p.e.a.
Sąd pierwszej instancji dokonując wykładni art. 54 § 4 u.p.e.a. oraz art. 61a i art. 18 u.p.e.a. stwierdził, że w każdym przypadku niemożności uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną, zarówno z przyczyn merytorycznych, jak i formalnych, powinno zapaść rozstrzygnięcie "o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną" wskazane w art. 54 § 4 u.p.e.a. Należy przyznać rację DIAS w Łodzi, że WSA w Łodzi pominął w dokonanej analizie art. 17 § 1c u.p.e.a. Przepis ten, dodany do ustawy z dniem 30 lipca 2020 r., stanowi, że organ egzekucyjny stwierdza, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia skargi, wniosku lub innego podania, którego wniesienie jest ograniczone terminem. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z przepisu tego wynika zatem wprost, że w przypadku wniesienia przez zobowiązanego skargi z uchybieniem 7-dniowego terminu do jej złożenia, organ egzekucyjny powinien stwierdzić, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia tej skargi.
W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. w postanowieniu z 10 maja 2022 r. stwierdził, że skarżąca wniosła po terminie skargę na czynności egzekucyjne. Rzeczywiście, jak podniósł Sąd pierwszej instancji, w sentencji postanowienia organ egzekucyjny nie wskazał podstawy prawnej tego rozstrzygnięcia. Przepis ten został jednak przytoczony w końcowej części postanowienia organu I instancji określającej podstawę prawną decyzji. Analogicznie przepis art. 17 § 1c u.p.e.a. został przywołany na końcu uzasadnienia zaskarżonego postanowienia DIAS w Łodzi.
Zgodnie z art. 124 § 1 k.p.a. (w zw. z art. 18 u.p.e.a.) postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Postanowienie, która nie zawiera wszystkich składników określonych w art. 124 § 1 k.p.a. jest postanowieniem wadliwym. Powołanie podstawy prawnej to przytoczenie przepisów prawa materialnego i procesowego, na których organ administracji publicznej oparł swoje rozstrzygnięcie. Wadliwość w powoływaniu podstawy prawnej może przybierać różne postacie, jednak należy odróżnić wydanie decyzji bez podstawy prawnej od wydania decyzji bez zamieszczenia w niej podstawy prawnej, która faktycznie istnieje, a jedynie w wyniku uchybienia organu administracji nie została ona zamieszczona lub zamieszczona została w sposób wadliwy (por. C. Martysz [w:] G. Łaszczyca, A. Matan, C. Martysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I i II, Kraków 2005, art. 107). W orzecznictwie wskazuje się, że brak zamieszczenia w decyzji podstawy prawnej jej wydania lub zamieszczenie wadliwej podstawy nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności wydanej w ten sposób decyzji. Jest to uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, które może skutkować uchyleniem decyzji tylko w razie stwierdzenia, że miało istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 1997 r., I SA/Kr 970/96).
Jak wskazano powyżej, w wydanych w sprawie postanowieniach organy przywołały podstawę prawną wydania postanowień, tj. art. 17 § 1c u.p.e.a. W związku z tym, mimo budzącego zastrzeżenia sposobu zredagowania tych rozstrzygnięć – na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, w tym sposobu powołania tej podstawy prawnej (jedynie w końcowej części uzasadnienia postanowień) nie ma w tym przypadku podstaw do stwierdzenia mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Za Sądem pierwszej instancji należy jednak podkreślić, że obowiązkiem organu jest dokładne i precyzyjne wskazanie podstawy prawnej postanowienia oraz wyjaśnienie jakie przepisy mają zastosowanie w stanie faktycznym sprawy. Akt administracyjny nie może być tak skonstruowany, że jego adresat, a następnie sąd administracyjny muszą doszukiwać się w jego treści przepisów prawa, które zostały uwzględnione przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Organ winien zastosować się do tych wskazań przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zdaniem WSA w Łodzi, w przypadku gdy organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie) w części, może orzec co do istoty sprawy tylko w tej części, jeżeli zaś uchylił zaskarżoną decyzję w całości, to nie może orzec co do istoty sprawy w części, a w pozostałej przekazać sprawę do rozpoznania organowi pierwszej instancji. Nie jest obowiązany do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej części utrzymuje zaskarżoną decyzję (postanowienie) w mocy.
W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi: (-) uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji w części dotyczącej uchybienia terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z 14 grudnia 2020 r. i w tym zakresie uwzględnił skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z 14 grudnia 2020 r., (-) utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji w pozostałym zakresie.
Z sentencji zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego jasno wynika zatem w jakiej części organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego i w jaki sposób w tej części orzekł co do istoty oraz w jakim zakresie utrzymane zostało w mocy postanowienie organu I instancji. DIAS w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w części w jakiej organ egzekucyjny stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu zawiadomieniami z 8 grudnia 2020 o numerach: [...] i [...] wierzytelności z rachunków bankowych.
W doktrynie nie ma jednolitego stanowiska odnośnie tego, czy organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję (postanowienie) w części i w tym zakresie rozstrzygając sprawę powinien utrzymać w mocy decyzję w pozostałym zakresie. Sąd pierwszej instancji przywołał w tym zakresie stanowisko zaprezentowane przez A. Wróbla ([w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 138), który stwierdził, że organ odwoławczy "nie jest natomiast obowiązany" do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej części utrzymuje zaskarżoną decyzję (postanowienie) w mocy. Z kolei w komentarzu B. Adamiak i J. Borkowskiego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, str. 850) podniesiono, że art. 138 § 1 i 2 k.p.a. nie mogą być interpretowane jako odrębne normy prawne. Jeżeli bowiem organ odwoławczy nie ustosunkował się do całości rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji organu I instancji, uchylając decyzję w części i w tym zakresie rozstrzygając sprawę, nie utrzymując w mocy decyzji w pozostałym zakresie, to w tych granicach brak ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Nie można przyjąć domniemania utrzymania w mocy w pozostałej części zaskarżonej decyzji. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przychyla się do tego ostatniego stanowiska.
Powyższa analiza dotycząca dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny formalnej podjętych w sprawie rozstrzygnięć, nie przesądza o uchyleniu zaskarżonego wyroku. Niezależnie bowiem od powyższego, WSA w Łodzi podzielił argumentację przedstawioną w wyroku z 10 maja 2022 r. o sygn. I SA/Łd 113/22 dotyczącą prawidłowości doręczenia zawiadomień z 8 grudnia 2020 r. o zajęciach wierzytelności z rachunków bankowych wraz z odpisami tytułów wykonawczych. W wyroku tym stwierdzono m.in., że aby doręczenie przez awizo mogło być uznane za skuteczne, konieczne jest właściwe zaadresowanie przesyłki, a to wymaga ustalenia adresu odbiorcy. W postępowaniach wszczynanych z urzędu obowiązek taki spoczywa na organie, strona ma bowiem informować organ o zmianie adresu dopiero w toku postępowania (art. 41 k.p.a.). Postępowanie egzekucyjne, w ramach którego organ usiłował zastosować środek egzekucyjny, zostało podjęte z urzędu. Skoro organ dysponuje pozyskaną od operatora pocztowego wiedzą, że adres, na który przesyłkę skierowano jest nieaktualny (bo adresat się wyprowadził), nie może skutecznie wywodzić, że skierował przesyłkę na właściwy w dacie jej wysłania adres. Adres musi być aktualny w dacie awizacji, a nie tylko w dacie wysłania przesyłki - z tym ostatnim przepisy prawa żadnego skutku nie wiążą. Jednym z warunków skuteczności doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. prawidłowe o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. Nie jest to możliwe, gdy w dacie awizacji adresat nie mieszka już pod adresem, na który przesyłkę zaadresowano. WSA w Łodzi stwierdził, że skarżąca zmieniła adres z R., P. na ul. [...] 11 grudnia 2020 r., a zmianę tę zgłosiła w tym samym dniu w CEIDG, w tym samym dniu wymeldowała się też z pobytu stałego. Zmiana w CEIDG została ujawniona 14 grudnia 2020 r. Wysłana do skarżącej przesyłka zawierająca tytuły wykonawcze i zawiadomienie o zajęciu była awizowana 14 grudnia 2020 r. Skarżąca awiza (ani przesyłki) nie odebrała, bo już pod tym adresem nie mieszkała, co potwierdza zamieszczona na przesyłce adnotacja listonosza "adresat wyprowadził się". Nie została więc prawidłowo zawiadomiona o możliwości odebrania przesyłki pozostawionej w urzędzie pocztowym, czego wymaga art. 44 § 2 k.p.a., a więc nie doszło do skutecznego doręczenia zawiadomienia o zajęciu (wraz z tytułami wykonawczymi), co jest warunkiem wszczęcia egzekucji i dokonanego w jej ramach zajęcia rachunku bankowego (art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a.).
Z akt sprawy wynika, że zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych i wkładu oszczędnościowego z 8 grudnia 2020 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały wysłane na znany organowi egzekucyjnemu w dniu ich wysłania (tj. 9 grudnia 2020 r.) adres zarządcy sukcesyjnego, tj. R. [...] Skarżąca w dniu 11 grudnia 2020 r. wymeldowała się spod tego adresu i jego zmianę zgłosiła w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) Urzędu Gminy w P. Zmiana ww. danych w bazie Urzędu Skarbowego w P. mogła zostać uwidoczniona najwcześniej 14 grudnia 2020 r., tj. następnego dnia roboczego po zgłoszeniu zmiany adresu.
Organ podatkowy, będący jednocześnie organem egzekucyjnym, mógł zatem uzyskać wiedzę o nowym adresie 14 grudnia 2020 r., czyli już po wyekspediowaniu korespondencji (zawierającej zawiadomienia z 8 grudnia 2020 r. o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych i odpisy tytułów wykonawczych). Organ egzekucyjny co do zasady prawidłowo podjął próbę doręczenia korespondencji na adres widniejący w CRP KEP. Wysłana do skarżącej przesyłka zawierająca tytuły wykonawcze i zawiadomienie o zajęciu była awizowana 14 grudnia 2020 r. Skarżąca awiza (ani przesyłki) nie odebrała, bo już pod tym adresem nie mieszkała, co potwierdza zamieszczona na przesyłce adnotacja listonosza "adresat wyprowadził się".
W tym zakresie należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 41 k.p.a., obowiązek zawiadomienia organu o zmianie adresu zamieszkania obciąża stronę wyłącznie "w toku postępowania", aktualizując się dopiero w chwili doręczenia stronie pierwszego pisma, przez co dowiaduje się ona o istniejącym postępowaniu. Przyjęcie możliwości skutecznego doręczenia zawiadomienia przez awizo na nieaktualny adres uniemożliwia podjęcie przysługujących zobowiązanemu działań mających na celu ochronę jego interesów. Nadto zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 166), podmioty, o których mowa w art. 6 ust. 1, 1a i 10 oraz zarządca sukcesyjny mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego, nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. W tym przypadku skarżąca dopełniła obowiązku aktualizacyjnego w terminie przewidzianym w ustawie, jednocześnie nie miała ani możliwości ani obowiązku informowania organu egzekucyjnego o zmianie adresu. W tej sytuacji organ, mając na względzie art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., po uzyskaniu informacji, że skarżąca nie odebrała przesyłki, która wróciła z adnotacją "adresat wyprowadził się" oraz po uwzględnieniu zmiany adresu w CRP KEP powinien skierować ponownie przesyłkę na aktualny adres. Nie podjęcie tych działań skutkowało tym, że skarżąca, która dopełniła obowiązku aktualizacji swoich danych adresowych, nie została prawidłowo zawiadomiona o możliwości odebrania przesyłki pozostawionej w urzędzie pocztowym, czego wymaga art. 44 § 2 k.p.a., a więc nie doszło do skutecznego doręczenia zawiadomienia o zajęciu (wraz z tytułami wykonawczymi).
Powyższe wskazuje na naruszenie art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez stwierdzenie skuteczności doręczenia z dniem 28 grudnia 2020 r. przesyłki zwierającej zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych i wkładu oszczędnościowego z 8 grudnia 2020 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych, a w konsekwencji art. 54 § 3 u.p.e.a. określającego termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
W konsekwencji, stwierdzone uchybienia Sądu pierwszej instancji, które zostały powyżej opisane, nie rzutują na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, prawidłowo – uwzględniając nieprawidłowości związane z doręczeniem zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 10 maja 2022 r. Ocena prawna wyrażona w niniejszym orzeczeniu sądu kasacyjnego jest wiążąca dla organów egzekucyjnych.
Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).
sędzia del. WSA Agnieszka Olesińska sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Jacek Pruszyński[pic]