III FSK 905/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (IAS) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Poznaniu. WSA uchylił decyzję Dyrektora IAS oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, które orzekały o solidarnej odpowiedzialności podatkowej A. P. za zaległości podatkowe Spółdzielni z tytułu VAT. Skarga kasacyjna organu zarzucała WSA naruszenie prawa procesowego, w tym błędne ustalenie stanu zdrowia skarżącego, brak obowiązku organu do sprawdzania podpisów oraz pominięcie analizy prawnej przesłanki wznowieniowej. NSA uznał jednak, że WSA zasadnie poddał w wątpliwość prawidłowość pełnomocnictwa udzielonego żonie przez A. P., biorąc pod uwagę jego poważne problemy zdrowotne (udar, paraliż, problemy z mową i pamięcią, całodobowa opieka), które mogły uniemożliwiać świadome udzielenie pełnomocnictwa i złożenie podpisów. Sąd podkreślił, że organy podatkowe mają obowiązek zapewnić czynny udział strony w postępowaniu (art. 123 § 1 O.p.) i weryfikować z urzędu prawidłowość pełnomocnictw, w tym poprzez żądanie urzędowego poświadczenia podpisu (art. 138a § 4 O.p.) lub ocenę zdolności do czynności prawnych (art. 135 O.p.). Zaniechanie tych czynności przez organy, mimo istnienia ku temu podstaw, stanowiło naruszenie zasady czynnego udziału strony. NSA stwierdził, że choć uzasadnienie wyroku WSA mogło być wadliwe w zakresie powołanych przepisów, to samo rozstrzygnięcie było prawidłowe i odpowiadało prawu, dlatego skargę kasacyjną oddalono na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazuje na obowiązek organów podatkowych dokładnej weryfikacji pełnomocnictw i stanu zdrowia stron, nawet jeśli strona nie podnosi tych kwestii aktywnie.
Dotyczy specyficznej sytuacji poważnych problemów zdrowotnych strony i wątpliwości co do autentyczności podpisów na pełnomocnictwie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ podatkowy ma obowiązek z urzędu weryfikować prawidłowość pełnomocnictwa, w tym autentyczność podpisu strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieją wątpliwości co do stanu zdrowia strony uniemożliwiającego jej świadome działanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ podatkowy ma obowiązek zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu, co obejmuje weryfikację prawidłowości pełnomocnictwa i stanu zdrowia strony, która mogłaby wpływać na jej zdolność do świadomego działania i składania podpisów.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że organy podatkowe muszą weryfikować pełnomocnictwa, zwłaszcza gdy stan zdrowia strony budzi wątpliwości co do jej zdolności do świadomego działania. Zaniechanie tej weryfikacji narusza prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu.
Czy naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, wynikające z braku weryfikacji pełnomocnictwa i stanu zdrowia strony, może stanowić podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, poważne naruszenie zasady czynnego udziału strony może prowadzić do wzruszenia decyzji administracyjnej, nawet jeśli nie zostało ono bezpośrednio powiązane z konkretnym przepisem dotyczącym wznowienia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu jest tak poważną wadą, że może uzasadniać uchylenie decyzji, nawet jeśli uzasadnienie wyroku WSA nie precyzyjnie wskazało podstawę prawną.
Przepisy (15)
Główne
O.p. art. 123 § 1
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe zobowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.
O.p. art. 200 § 1
Ordynacja podatkowa
Przed wydaniem decyzji należy umożliwić stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy materialnej.
O.p. art. 128
Ordynacja podatkowa
Zasada trwałości decyzji ostatecznej.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia przez WSA.
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku WSA.
P.p.s.a. art. 134
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez WSA.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
O.p. art. 138a § 4
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy może zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony w przypadku powzięcia wątpliwości co do podpisu.
O.p. art. 135
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ocenia zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych według przepisów prawa cywilnego, jeżeli przepisy prawa podatkowego nie stanowią inaczej.
O.p. art. 138 § 1
Ordynacja podatkowa
Brak zdolności do czynności prawnych osoby fizycznej nakłada na organ obowiązek wystąpienia do sądu z wnioskiem o wyznaczenie dla niej kuratora.
O.p. art. 138d § 2
Ordynacja podatkowa
Za pełnomocnika ogólnego strony w sprawach podatkowych uznaje się kuratora wyznaczonego przez sąd.
O.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek osoby odpowiadającej za zaległości podatkowe wskazania dowodów uwalniających ją od odpowiedzialności.
O.p. art. 138c § 3
Ordynacja podatkowa
Możliwość zgłoszenia oświadczenia do protokołu.
O.p. art. 240 § 1
Ordynacja podatkowa
Przesłanki wznowienia postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA zasadnie zakwestionował prawidłowość pełnomocnictwa ze względu na stan zdrowia strony. • Organy podatkowe miały obowiązek z urzędu zweryfikować stan zdrowia strony i prawidłowość pełnomocnictwa. • Zaniechanie weryfikacji naruszyło prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Zarzuty Dyrektora IAS dotyczące naruszenia prawa procesowego przez WSA. • Argument organu, że strona nie kwestionowała ważności pełnomocnictwa i nie skorzystała z możliwości zgłoszenia oświadczenia do protokołu.
Godne uwagi sformułowania
Sąd pierwszej instancji jak najbardziej zasadnie poddał w wątpliwość prawidłowość honorowanego przez organy podatkowe pełnomocnictwa • podpisy na złożonych do akt sprawy pełnomocnictwach [...] znacznie różnią się od podpisów A. P. • organ prowadzący postępowanie powinien przeprowadzić postępowanie celem sprawdzenia, czy A. P. ze względu na stan zdrowia mógł udzielić w formie pisemnej pełnomocnictwa • organy podatkowe zobowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania • pozbawienie czynnego udziału strony w postępowaniu jest tak poważną wadą postępowania, że może prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej
Skład orzekający
Sławomir Presnarowicz
przewodniczący
Jolanta Sokołowska
sprawozdawca
Dominik Gajewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na obowiązek organów podatkowych dokładnej weryfikacji pełnomocnictw i stanu zdrowia stron, nawet jeśli strona nie podnosi tych kwestii aktywnie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji poważnych problemów zdrowotnych strony i wątpliwości co do autentyczności podpisów na pełnomocnictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest skrupulatne badanie przez organy podatkowe formalnych aspektów postępowania, takich jak prawidłowość pełnomocnictwa, zwłaszcza gdy pojawiają się wątpliwości co do stanu zdrowia strony. Podkreśla to znaczenie ochrony praw strony w postępowaniu administracyjnym.
“Czy podpis na pełnomocnictwie może zaważyć na odpowiedzialności podatkowej? Sąd Najwyższy wyjaśnia obowiązki organów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.