III FSK 860/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-08-27
NSAAdministracyjneŚredniansa
egzekucjaświadczenia pieniężnezobowiązania podatkowepostępowanie administracyjnezażalenietermindoręczenieskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie egzekucji świadczeń pieniężnych, uznając prawidłowość doręczenia postanowienia i uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na postanowienie DIAS o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Spółka zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne doręczenie postanowienia i odmowę przywrócenia terminu. NSA uznał skargę kasacyjną za bezzasadną, stwierdzając, że WSA prawidłowo ocenił zaskarżone postanowienie, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o doręczeniach i przywróceniu terminu nie znalazły potwierdzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Zakładów P. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy. Sprawa dotyczyła stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Spółka zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 PPSA (wadliwość uzasadnienia wyroku WSA), art. 151 PPSA w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA i art. 6 KPA (naruszenie przepisów postępowania przez organy egzekucyjne), a także naruszenie prawa materialnego, w tym art. 58 § 1 KPA (niewłaściwe zastosowanie poprzez odmowę przywrócenia terminu) i art. 45 KPA (wadliwe doręczenie postanowienia). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe i umożliwiało kontrolę instancyjną. Stwierdzono, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania były ogólnikowe i niekonkretne, a przepisy ustrojowe (art. 3 § 2 PPSA, art. 1 § 1 i 2 PUSA) nie mogły stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. NSA podkreślił, że przedmiotem sprawy było stwierdzenie uchybienia terminu, a nie przywrócenie terminu, co wykluczało zastosowanie art. 58 § 1 KPA. Sąd podzielił stanowisko WSA co do prawidłowości doręczenia postanowienia, wskazując, że obowiązkiem spółki jest zapewnienie skutecznego odbioru korespondencji w swojej siedzibie, a osoba odbierająca przesyłkę nie musi być formalnie upoważniona do reprezentowania spółki, jeśli nie odmówi jej przyjęcia. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona, a spółka obciążona kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zaskarżone postanowienie, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania były ogólnikowe i niekonkretne.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 151 PPSA w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA i art. 6 KPA, były nieuzasadnione z powodu braku konkretności i powiązania z naruszeniem przepisów szczegółowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

k.p.a. art. 134

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 45

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 173 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 173 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 175 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 177 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PUSA art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

PUSA art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie z powodu braku usprawiedliwionych podstaw. Uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi art. 141 § 4 PPSA. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania są ogólnikowe i niekonkretne. Przepisy ustrojowe (PUSA, PPSA) nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Zarzut naruszenia art. 58 § 1 KPA jest bezzasadny, gdyż sprawa dotyczyła stwierdzenia uchybienia terminu, a nie przywrócenia terminu. Doręczenie postanowienia było skuteczne, a spółka ponosi odpowiedzialność za organizację odbioru korespondencji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 PPSA) poprzez: wadliwość uzasadnienia wyroku WSA (art. 141 § 4 PPSA), naruszenie przepisów postępowania przez organy egzekucyjne (art. 151 PPSA w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA i art. 6 KPA), brak przeprowadzenia kontroli legalności przez WSA, wadliwe uznanie zachowania wymogów doręczeń. Naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 PPSA) poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 58 § 1 KPA (odmowa przywrócenia terminu) i art. 45 KPA (wadliwe doręczenie).

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej de facto nie zawiera uzasadnienia naruszenia tego przepisu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy. Zasady ogólne (...) wyznaczają pożądany wzorzec działania organu prowadzącego postępowanie i muszą być stosowane wespół z innymi, szczegółowymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, które je konkretyzują. Rzecz jednak w tym, że przedmiotem niniejszej sprawy nie jest przywrócenie terminu, lecz stwierdzenie uchybienia terminu. Obowiązkiem osób prawnych jest taka organizacja pracy, aby doręczanie korespondencji w godzinach ich pracy i w lokalu ich siedziby było zawsze skuteczne, a zaniedbania w tym zakresie obciążają adresata pisma. Do odbioru przesyłki pocztowej nie jest konieczne uprawnienie do reprezentowania spółki i wpis osoby upoważnionej do KRS.

Skład orzekający

Jacek Brolik

przewodniczący

Jacek Pruszyński

członek

Dominik Gajewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skuteczności doręczeń pism procesowych w siedzibie spółki, organizacji odbioru korespondencji przez osoby prawne, a także zasad wnoszenia skargi kasacyjnej i wymogów jej uzasadnienia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z doręczeniem postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i stwierdzeniem uchybienia terminu do zażalenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z doręczeniami i terminami, które są kluczowe w praktyce prawniczej, choć stan faktyczny nie jest wyjątkowo ciekawy.

Skuteczne doręczenie pisma w firmie: kto odpowiada za odbiór korespondencji?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 860/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Gajewski /sprawozdawca/
Jacek Brolik /przewodniczący/
Jacek Pruszyński
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Bd 684/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2023-01-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 57 par. 1, art. 58 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Zakładów P. sp. z o.o. z siedzibą we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 31 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Bd 684/22 w sprawie ze skargi Zakładów P. sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 28 września 2022 r. nr 0401-IEE.711.146.2022.5 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Zakładów P. sp. z o.o. z siedzibą we W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 360 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 31 stycznia 2023 r. Sygn. akt I SA/Bd 684/22 oddalił skargę Zakładów P. Sp. z o.o. we W. (dalej: skarżący, spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (dalej: organ. DIAS) z 28 września 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok, zaskarżając go w całości, złożył pełnomocnik skarżącego na podstawie art. 173 § 1 i § 2 w związku z art. 175 § 3 pkt 1, art. 176 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "ustawa o PPSA", p.p.s.a.).
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy o PPSA, naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 151 ustawy o PPSA w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o PPSA oraz w związku z art. 6 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy egzekucyjne (NUS i DIAS) przepisów postępowania administracyjnego i wprowadzenie element dowolnego uznania Dyrektora IAS w kontekście realizacji prawa do przywrócenia terminu, które w tym zakresie jest całkowicie wykluczone; ocena organu powinna być w tym zakresie oparta na obiektywnych przesłankach braku zawinienia Spółki przy dochowaniu terminu do złożenia zażalenia na Postanowienie NUS - skarżone Postanowienie DIAS pozbawione było tego waloru i naruszało art. 6 KPA, w związku z czym wymagało uchylenia przez WSA; akceptacja przez WSA w wyroku wadliwych działań organów egzekucyjnych w zakresie prowadzonego postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
art. 151 ustawy o PPSA w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o PPSA oraz w związku z art. w związku z art. 6 KPA poprzez oddalenie skargi i akceptację działania organów egzekucyjnych (NUS i DIAS) pomimo naruszenia przez te organy naruszenie zasady legalizmu i praworządności, zgodnie z którą organy egzekucyjne działają na podstawie przepisów prawa, wskutek obrazy opisanych w niniejszej skardze przepisów prawa;
art. 151 ustawy o PPSA w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o PPSA oraz art. 3 § 2 ustawy o PPSA w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez oddalenie skargi Spółki na Postanowienie DIAS bez przeprowadzenia kontroli legalności tego rozstrzygnięcia w zakresie zgłoszonym skargą Spółki w obszarze dotyczącym naruszenia przez NUS i DIAS przepisów postępowania;
art. 3 § 2 ustawy o PPSA w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy PUSA oraz w związku z art. 151 ustawy o PPSA i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o PPSA poprzez niewykonanie przez Sąd funkcji kontrolnej i w efekcie błędne oddalenie skargi Spółki w kontekście wadliwego uznania, że w sprawie zachowane zostały wymogi przepisów o doręczeniach i nie doszło do uchybienia w doręczeniu Postanowienia NUS, a w konsekwencji wadliwego uznania, że nie zostały wypełnione przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia;
art. 141 § 4 ustawy o PPSA oraz art. 3 § 1 ustawy o PPSA i art. 1 i 2 ustawy o PUSA poprzez nieprawidłowe odtworzenie stanu faktycznego sprawy i w efekcie powtórzenie w wyroku w znaczącym stopniu stwierdzeń zaczerpniętych bezpośrednio z decyzji DIAS, co podważa wniosek o prawidłowo wykonanej przez WSA kontroli legalności (zgodności z prawem) decyzji.
II. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy o PPSA, naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 58 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: KPA, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie podlegające na odmowie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na Postanowienie NUS pomimo uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia tego zażalenia;
2) art. 45 KPA poprzez jego niewłaściwe zastosowanie podlegające na odmowie uznania, że przesyłka Postanowienia NUS została doręczona wadliwe, z naruszeniem przepisów o doręczeniach, w związku z czym Spółka nie miała możliwości zapoznania się z treścią tego postanowienia a w konsekwencji złożenia zażalenia od tego Postanowienia NUS w wyznaczonym terminie;
W związku z powyższymi naruszeniami prawa, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie, na podstawie art. 188 ustawy o PPSA, zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie postanowienia DIAS oraz poprzedzającego go Postanowienia NUS, zasądzenie, na podstawie art. 203 ustawy o PPSA, zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.
Organ złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej; zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 PPSA Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 PPSA. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta na naruszeniu zarówno przepisów postepowania mających istotny wpływ na wynik sprawy jak i zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, zatem Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności odniesie się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu naruszenia art.141 § 4 PPSA należy wyjaśnić, że przepis ten określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Są nimi: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić zatem przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 PPSA jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymogom przewidzianym art. 141 § 4 PPSA i umożliwia jego kontrolę instancyjną. Sąd pierwszej instancji wskazał bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawę rozstrzygnięcia i uzasadnił swoje stanowisko, odnosząc się do zarzutów skargi. Stąd niezasadne jest stwierdzenie o naruszeniu przez Sad I instancji w/w artykułu poprzez nieprawidłowe odtworzenie stanu faktycznego sprawy i powtórzenie w wyroku w znaczącym stopniu stwierdzeń zaczerpniętych bezpośrednio z decyzji. Uzasadnienie skargi kasacyjnej de facto nie zawiera uzasadnienia naruszenia tego przepisu. W takiej sytuacji nie jest możliwe merytoryczne ustosunkowanie się do stanowiska Skarżącego. Jak wynika z art. 176 § 1 pkt 2 PPSA skarga kasacyjna powinna zawierać, poza przytoczeniem podstaw kasacyjnych, również ich uzasadnienie.
W przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy z dnia 2 czerwca 2022 r. o określeniu wysokości kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności (dalej: postanowienie). Postanowienie zostało skutecznie doręczone Skarżącej w dniu 23 czerwca 2022 r., a zatem 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia upływał 30 czerwca 2022 r. Tym samym, zażalenie wniesione w dniu 24 sierpnia 2022 r. wniesione zostało po upływie ustawowego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jej zgodności z prawem uznał, że organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów prawa i w konsekwencji oddalił skargę. W skardze kasacyjnej Skarżąca stawia kolejny zarzut procesowy dotyczący naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej: PPSA oraz w związku z art. 6 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775), dalej KPA, poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy egzekucyjne przepisów postępowania administracyjnego i wprowadzenie elementu dowolnego uznania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy w kontekście realizacji prawa do przywrócenia terminu. Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, że wskazane w treści zarzutu przepisy w postaci art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 PPSA są tzw. przepisami wynikowymi, które odnoszą się do uprawnień orzeczniczych sądu administracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy, Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tych przepisów zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym jej zdaniem sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie tego rodzaju przepisów ogólnych jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom (por. wyroki NSA z: 30 kwietnia 2015 г., I OSK 1701/14, 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, 29 kwietnia 2015 г., I OSK 1596/14, 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, 9 stycznia 2015 г., I OSK 638/14).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest wystarczające zastosowane przez Skarżącą ogólnikowe wskazanie na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w treści zarzutu, bez ich konkretyzacji. Również lektura uzasadnienia skargi kasacyjnej w części poświęconej omawianemu zarzutowi nie dostarcza bliższych informacji o naruszonych przez organy egzekucyjne przepisach postępowania administracyjnego. W sytuacji kwestionowania prawidłowości dokonanej kontroli sądowoadministracyjnej z uwagi na akceptację wadliwych działań organu, polegających na naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, przepisem takim nie może być wskazany przez Skarżącą art. 6 KPA. Statuuje on zasadę legalizmu, w myśl której organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zasady ogólne, zgodnie z wytycznymi orzecznictwa sądowoadministracyjnego, wyznaczają pożądany wzorzec działania organu prowadzącego postępowanie i muszą być stosowane wespół z innymi, szczegółowymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, które je konkretyzują (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2202/15). Ponadto, treść zarzutu oraz jego uzasadnienia i wskazanie przez autora skargi kasacyjnej na kontekst prawa do przywrócenia terminu stwarza także wątpliwość co do jego skuteczności, w przypadku gdy przedmiotem zaskarżonego wyroku jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Bezzasadne są również dwa kolejne zarzuty, którymi Skarżąca stara się podważyć zasadność oddalenia skargi przez Sąd I instancji, podnosząc brak przeprowadzenia kontroli legalności postanowienia w zakresie zgłoszonym skargą Spółki oraz wadliwość uznania, że w sprawie zachowano wymogi przepisów o doręczeniach. Przy ich konstrukcji kasator wykorzystał, poza przepisami wynikowymi procedury sądowoadministracyjnej, które jak wyżej wskazano nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, przepisy w postaci art. 3 § 2 PPSA oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 г. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), dalej: PUSA Taki sposób sformułowania zarzutów procesowych determinuje ich bezskuteczność. W judykaturze przyjmuje się, że art. 1 § 1 i 2 PUSA oraz art 3 § 2 PPSA nie mieszczą się w zakresie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 PPSA albowiem są to przepisy ustrojowe wyjaśniające funkcje pełnione przez sądy administracyjne. Przepisy te nie regulują bezpośrednio postępowania przed sądami administracyjnymi. Wskazują one odpowiednio na cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji. Do naruszenia tych przepisów mogłoby dojść, gdyby Sąd I instancji nie dokonał kontroli stanowiącego przedmiot skargi aktu, zastosowałby inny rodzaj oceny niż zgodność z prawem bądź wyszedłby poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego, rozpoznając skargę lub akt lub czynność niepoddane jego kognicji lub zastosował środki ustawie nieznane (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3685/19). Wbrew przekonaniu Skarżącej z żadną z takich sytuacji nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bezsprzecznie, że WSA w Bydgoszczy dokonał kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem zgodności z przepisami prawa mającymi zastosowanie w sprawie, której przedmiotem jest uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Przechodząc do zarzutów podniesionych w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej w pierwszej kolejności wskazać należy na całkowitą bezzasadność zarzutu naruszenia art. 58 § 1 KPA. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Rzecz jednak w tym, że przedmiotem niniejszej sprawy nie jest przywrócenie terminu, lecz stwierdzenie uchybienia terminu. Wydane w tym przedmiocie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy rozstrzygnięcie zostało oparte o art. 134 KPA, w myśl którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania (w zw. z art. 144 k.p.a. i 18 u.p.e.a.). W takim też zakresie Sąd I instancji, do którego wpłynęła skarga, dokonał kontroli legalności rozstrzygnięcia. Ani Sąd, ani wcześniej organ, nie stosował art. 58 § 1 k.p.a. Tym samym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można czynić Sądowi zarzutu naruszenia przepisu, którego nie stosował. Natomiast autor skargi kasacyjnej nie zarzucił Sądowi I instancji obrazy art. 134 KPA, tym samym, z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi wynikające z art. 183 § 1 PPSA, nie będzie możliwe jego rozpoznanie w ramach kontroli instancyjnej.
Ponadto na aprobatę zasługuje stanowisko Sądu I instancji, który po dokonaniu analizy przebiegu postępowania potwierdził, że organ zasadnie przyjął, że zażalenie od powyższego postanowienia zostało wniesione z uchybieniem terminu. Motywując swoje stanowisko WSA powołał się na poglądy orzecznictwa, z których wynika, że stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia zażalenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz taki obowiązek wynika z ustawy. W zaskarżonym wyroku słusznie też podkreślono, że organ nie ustala okoliczności i przyczyn uchybienia terminu, ale bada jedynie datę doręczenia postanowienia i datę wniesienia odwołania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za bezzasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 45 KPA. Stosownie do tego przepisu, pisma doręcza się w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pisma. Argumentując omawiany zarzut, Skarżąca podnosi, że postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy z dnia 2 czerwca 2022 r. o określeniu wysokości kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności zostało doręczone z naruszeniem przepisów o doręczeniach i nie trafiło do osoby upoważnionej do odbioru pism. Skarżąca twierdzi, że wbrew stanowisku Sądu I Instancji, że osoba, która odebrała przesyłkę nie była pracownikiem Skarżącej i nie była uprawniona do odbioru korespondencji kierowanej do Skarżącej. Akcentuje, że jedyną osobą uprawnioną do odbioru korespondencji w imieniu spółki był Prezes Zarządu Skarżącej. Zdaniem organu, w niniejszym sporze rację należy przyznać Sądowi I instancji. Wskazał on słusznie, że obowiązkiem osób prawnych jest taka organizacja pracy, aby doręczanie korespondencji w godzinach ich pracy i w lokalu ich siedziby było zawsze skuteczne, a zaniedbania w tym zakresie obciążają adresata pisma, Sąd podkreślił, że prawidłowe zorganizowanie odbioru korespondencji jest tym bardziej konieczne, gdy pod tym samym adresem mają siedzibę - tak jak w rozpatrywanej sprawie - dwie spółki. Wskazując na okoliczności niniejszej sprawy - tj. na brak odmowy odbioru przesyłki przez przebywającą w miejscu siedziby Skarżącej S. B. Sąd uznał, że doręczyciel nie ma obowiązku badania, czy osoba znajdująca się w lokalu siedziby jednostki organizacyjnej i wyrażająca gotowość przyjęcia pisma jest osobą uprawnioną do jego odbioru.
Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się również z Sądem I instancji, że do odbioru przesyłki pocztowej nie jest konieczne uprawnienie do reprezentowania spółki i wpis osoby upoważnionej do KRS. Pogląd wyrażony przez Sąd I instancji znajduje poparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 marca 2022 r., sygn. I GSK 308/22: obowiązkiem osób prawnych jest taka organizacja pracy, by doręczenie pism w godzinach pracy i w lokalu ich siedziby było zawsze możliwe i by odbioru dokonywała osoba upoważniona. Podmioty te są jednocześnie zobligowane do podjęcia takich działań organizacyjnych, aby wykluczyć możliwość odbioru przesyłek przez osoby nieuprawnione. Tym samym organ, a także Sąd oceniający skuteczność doręczenia pisma, może oprzeć się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do spółki, jest uprawniona do wykonania tej czynności. W konsekwencji, jeżeli dana osoba przebywała w miejscu siedziby spółki i nie oświadczyła doręczającemu, iż przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, nie można twierdzić, że listonosz doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej. Nadto podkreślić należy, że do odbioru przesyłki pocztowej nie jest konieczne uprawnienie do reprezentowania spółki (tak też NSA w postanowieniu z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt I GSK 1534/21).
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art.184 PPSA. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 oraz art. 209 tej ustawy.
SNSA Dominik Gajewski SNSA Wojciech Stachurski SWSA(del.) Krzysztof Przasnyski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI