III FSK 857/24

III FSK 857/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Pruszyński
Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Stachurski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Ol 467/23 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2024-02-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 § 2 pkt 1, art. 33 § 2 pkt 6 lit. c
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Protokolant starszy asystent sędziego Jakub Witan, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 467/23 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 9 października 2023 r., nr Rep. 2381/EA/23 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 13.02.2024 r. o sygn. I SA/Ol 467/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J. K. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z 9.10.2023 r., nr Rep.2381/EA/23, wydane w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Jako podstawę prawną powołał art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok (podobnie jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Olsztynie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego), który zaskarżył ten wyrok w całości. Sformułował również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wniósł także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 33 § 2 pkt 1 i art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) przez niewłaściwe zastosowanie w zakresie oceny zarzutu braku wymagalności obowiązku oraz nieprawidłowego określenia wymagalności obowiązku przez organy;
2) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 8 ust. 1, art. 6, art. 9, art. 11 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz art. 18 u.p.e.a., przez przerzucenie ciężaru związanego z bezpodstawnym prowadzeniem przez Wójta Gminy postępowania związanego z ustaleniem zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty podwyższonej za wydobycie na skarżącego i uznanie, że pozostawał on w zwłoce w zapłacie należności publicznoprawnej, podczas gdy skarżący, pozostając w zaufaniu do organów władzy publicznej pozostawał w przekonaniu (wytworzonym przez same organy), że dla ustalenia jego odpowiedzialności konieczne jest wydanie kolejnej decyzji administracyjnej.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 33 § 2 pkt 1 w związku z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. przez błędną wykładnię i uznanie, że prowadzenie przez Wójta Gminy "dodatkowego" postępowania w przedmiocie ustalenia zobowiązania (mimo istnienia w obrocie prawnym prawomocnej decyzji Okręgowego Urzędu Górniczego w Warszawie) nie stanowi "innej przyczyny" braku wymagalności decyzji;
2) art. 53 § 1 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: o.p.) w związku z art. 142 ust. 1 ustawy z 9.06.2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2023 r. poz. 633 ze zm.) przez niezastosowanie, podczas gdy ze względu na prowadzenie przez Wójta Gminy dodatkowego postępowania w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty podwyższonej za wydobycie nie można mówić w ogóle o zwłoce, czyli zawinionym działaniu strony;
3) art. 54 § 1 pkt. 1-8 o.p. w związku z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. przez niewłaściwe zastosowanie i zawężenie wykładni ostatniego z wymienionych przepisów, który wprowadza otwarty katalog "braku wymagalności obowiązku", do przesłanek wymienionych literalnie w art. 54 § 1 pkt 1-8 o.p.
2.2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie w przewidzianym prawem terminie nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).
3.2. Podkreślenia w pierwszej kolejności wymaga, że stosownie do art. 183 § 1 zdanie 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest bowiem oparte na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, pozostając ograniczonym do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Przypomnieć należy, że uregulowane w art. 183 p.p.s.a. związanie granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego określenia zarzutów w samej skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania w petitum skargi kasacyjnej przepisów prawa, którym według wnoszącej skargę kasacyjną strony uchybił sąd, określenia jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu odnoszącego się ściśle do wskazanych naruszeń.
Z uwagi na sposób sformułowania skargi kasacyjnej konieczne jest przypomnienie, że przepisy art. 183 § 1, art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wskazują, iż do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy zredagowanie w taki sposób tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem skarżącej zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie przepisów polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, a także umotywowanie w ustalonym stanie faktycznym niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom postępowania wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzuty kasacyjne oraz ich uzasadnienie nieodpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny bada sprawę jedynie z punktu widzenia prawidłowo sformułowanej podstawy kasacyjnej, przytoczenie podstaw kasacyjnych powinno polegać zatem na wskazaniu tych przepisów określonego aktu prawnego, które w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone oraz wyjaśnienie w uzasadnieniu, na czym naruszenie to polegało. Naczelny Sąd Administracyjny nie może w jakimkolwiek zakresie rekonstruować lub uzupełniać podstaw kasacyjnych przytoczonych przez wnoszącego skargę kasacyjną.
3.3. Mimo sformułowania szeregu zarzutów kasacyjnych, spośród których większość – mimo wymogu z art. 176 § 1 p.p.s.a. - nie została uzasadniona, wszystkie one są związane z argumentacją skarżącego, że nie ponosi on odpowiedzialności za zwłokę w płatności, gdyż wierzyciel prowadził osobne postępowanie o sygn. [...], dotyczące tożsamej sprawy określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny, które nie zostało ostatecznie zakończone i skarżący pozostawał w słusznym przekonaniu, że dla rozliczenia należności konieczne jest wydanie osobnej decyzji.
Zdaniem skarżącego, w konsekwencji nie można mówić w ogóle o zwłoce w zapłacie w okresie, w którym było prowadzone dodatkowe postępowanie przez Wójta Gminy G.. Jest to całkowicie nie do pogodzenia z elementarnym poczuciem sprawiedliwości, że stronę postępowania obciąża się odsetkami za zwłokę za okres bezprawnego prowadzenia (z naruszeniem res iudicata) postępowania. W okresie prowadzenia ww. postępowania przez Wójta nie można bowiem mówić o "powstaniu zaległości" w rozumieniu art. 53 § 1 p.p.s.a. Nikt przy tym nie informował skarżącego (art. 9 k.p.a.), że powinien niezwłocznie uiścić karę ze względu na naliczenie odsetek za zwłokę.
Zwrócić należy uwagę, że postępowanie o sygn. [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty podwyższonej za wydobycie zostało umorzone decyzją z 19.04.2023 r. Prowadzenie tego postępowania, mimo że wadliwe, nie miało jednak wpływu na wykonalność decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Warszawie z 2.11.2018 r., nr [...]. W owej decyzji wyraźnie zostało zaznaczone, że orzeczone opłaty należy wnieść w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, a także niezwłocznie przedstawić dowód wniesienia opłat Dyrektorowi Okręgowego Urzędu Górniczego w Warszawie oraz Gminie G. i Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. Skarżący tych obowiązków nie dopełnił, więc ww. decyzja Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego stała się podstawą egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami za zwłokę.
Należy ponadto zaakcentować, że okoliczność prowadzenia przez wierzyciela odrębnego postępowania o sygn. [...], dotyczącego tożsamej sprawy określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny, nie mieści się w katalogu przyczyn stanowiących w świetle art. 54 o.p. podstawę do przerwy w naliczaniu odsetek za zwłokę. Wbrew zarzutowi skarżącego, katalog przyczyn stanowiących podstawę do przerwy naliczania odsetek za zwłokę z art. 54 o.p. ma charakter zamknięty, nie są to bowiem przyczyny wyliczone przykładowo przy użyciu np. zwrotów "w szczególności" albo "w tym", lecz prawodawca używa w tym przypadku zwrotu "Odsetek za zwłokę nie nalicza się". W art. 54 o.p. wymienia się dziewięć przypadków nienaliczania odsetek w sytuacjach ściśle określonych. Podmioty, na których ciąży obowiązek naliczania odsetek, są zobowiązane je uwzględniać (tak zob. np. L. Etel, [w:] Ordynacja podatkowa, t. 1, Zobowiązania podatkowe. Art. 1-119zzk. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX 2025, art. 54).
3.4. W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Olsztynie, który na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę skarżącego. W konsekwencji, ponieważ postawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie okazały się zasadne, więc na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę tę jako niemającą usprawiedliwionych podstaw oddalił.
sędzia NSA Wojciech Stachurski sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Jacek Pruszyński