III FSK 849/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Decyzja ta orzekała o solidarnej odpowiedzialności skarżącego, jako byłego prezesa zarządu spółki AN.sp. z o.o., za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do sierpnia 2014 r. Skarżący zarzucał naruszenie szeregu przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 107, 108, 116, 120, 121, 122, 159, 187, 191, 207, a także przepisów ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze oraz ustawy o podatku od towarów i usług. Kwestionował m.in. prawidłowość doręczenia decyzji spółce, moment powstania niewypłacalności spółki oraz brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wskazanych przez niego wierzytelności. Naczelny Sąd Administracyjny, po zbadaniu sprawy, uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że spółka znajdowała się w stanie uzasadniającym ogłoszenie upadłości w okresie pełnienia funkcji przez skarżącego, egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a skarżący nie wykazał przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności, takich jak zgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie lub brak winy w jego niezgłoszeniu, ani nie wskazał mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie zaległości. Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, wskazując, że stan niewypłacalności należy traktować rygorystycznie, a odpowiedzialność osoby trzeciej ma charakter gwarancyjny i subsydiarny. Podkreślono, że w postępowaniu o odpowiedzialność osoby trzeciej nie można podważać ustaleń faktycznych zawartych w decyzji wymiarowej dotyczącej podatnika. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie momentu powstania niewypłacalności spółki uzasadniającej odpowiedzialność członka zarządu, skutki fikcji doręczenia decyzji podatkowej, rygorystyczne podejście do przesłanek odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.
Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności byłego prezesa zarządu za zaległości VAT, z uwzględnieniem przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa upadłościowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy były członek zarządu spółki odpowiada solidarnie za zaległości podatkowe spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a spółka znajdowała się w stanie uzasadniającym ogłoszenie upadłości w okresie pełnienia przez niego funkcji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, były członek zarządu odpowiada solidarnie, jeśli egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna, zaległości powstały w okresie jego funkcji, a on sam nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie nastąpiło bez jego winy, ani nie wskazał mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie zaległości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że spółka znajdowała się w stanie uzasadniającym ogłoszenie upadłości w okresie pełnienia funkcji przez skarżącego, egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a skarżący nie wykazał przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności. Podkreślono rygorystyczne traktowanie stanu niewypłacalności i subsydiarny charakter odpowiedzialności osoby trzeciej.
Czy doręczenie decyzji podatkowej spółce w trybie art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej (fikcja doręczenia) jest skuteczne i czy postępowanie w sprawie odpowiedzialności członka zarządu może być wszczęte po takim doręczeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, doręczenie w trybie art. 150 § 1 o.p., o ile spełnione są warunki, jest skuteczne i ważne. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej może być wszczęte po doręczeniu spółce decyzji wymiarowej i stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że fikcja doręczenia na podstawie art. 150 § 1 o.p. powoduje uznanie decyzji za doręczoną, nawet jeśli skarżący twierdzi, że jej nie otrzymał. Wszczęcie postępowania wobec skarżącego nastąpiło po doręczeniu spółce decyzji wymiarowej i stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji, co jest zgodne z wymogami art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) o.p.
Czy w postępowaniu o odpowiedzialność osoby trzeciej można podważać ustalenia faktyczne zawarte w decyzji wymiarowej dotyczącej podatnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniu zmierzającym do orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej nie można podważać treści wcześniejszego rozstrzygnięcia w przedmiocie wysokości zobowiązania podatkowego podatnika.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że polemika skarżącego z ustaleniami faktycznymi zawartymi w decyzji podatkowej wydanej wobec spółki jest bezskuteczna, ponieważ postępowanie o odpowiedzialność osoby trzeciej nie służy kwestionowaniu wysokości zobowiązania podatkowego podatnika.
Przepisy (21)
Główne
o.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy, oraz nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości w znacznej części. Odpowiedzialność obejmuje zaległości powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa art. 116
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
o.p. art. 116 § 2
Ordynacja podatkowa
Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.
o.p. art. 116 § 4
Ordynacja podatkowa
Przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji.
o.p. art. 108 § 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy wszczęcia i orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.
o.p. art. 108 § 2
Ordynacja podatkowa
Określa warunki wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, w tym konieczność doręczenia decyzji podatkowej podatnikowi i stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.
o.p. art. 144 § 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy prawidłowości doręczeń w postępowaniu podatkowym.
o.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
o.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
o.p. art. 150 § 1
Ordynacja podatkowa
Tryb doręczania pism w przypadku niemożności doręczenia w zwykły sposób (fikcja doręczenia).
o.p. art. 183 § 1
Ordynacja podatkowa
Związanie sądu granicami skargi kasacyjnej.
o.p. art. 184
Ordynacja podatkowa
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 57 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zarzutu naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki nieważności postępowania sądowego.
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3
Podstawa rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
u.p.t.u. art. 105a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dotyczy odpowiedzialności solidarnej w VAT.
p.u.n. art. 11 § 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze
Przesłanki ogłoszenia upadłości.
p.u.n. art. 11 § 2
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze
Przesłanki ogłoszenia upadłości.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 107 o.p. poprzez nieprawidłowe zastosowanie. • Naruszenie art. 108 § 1 i 2 o.p. oraz art. 144 § 1 o.p. przez wszczęcie postępowania przed doręczeniem decyzji spółce. • Naruszenie art. 116 § 1 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie odpowiedzialności za zaległości podatkowe, odsetki i koszty egzekucyjne. • Naruszenie art. 120, 121 §1 oraz art. 123 o.p. poprzez niepodjęcie działań wyjaśniających i niezapewnienie czynnego udziału. • Naruszenie art. 122 o.p. poprzez niepodjęcie działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. • Naruszenie art. 159 § 1 pkt 6 o.p. poprzez brak zdyscyplinowania kontrahentów spółki. • Naruszenie art. 187 § 1 o.p. poprzez niedokonanie ustaleń umożliwiających ocenę wniosku o upadłość. • Naruszenie art. 191 o.p. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego. • Naruszenie art. 207 § 1 o.p. poprzez wydanie nieprawidłowej decyzji. • Naruszenie art. 11 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze poprzez przyjęcie, że niewypłacalność nastąpiła w czasie pełnienia funkcji przez skarżącego. • Naruszenie art. 105a u.p.t.u. poprzez przyjęcie odpowiedzialności solidarnej spółki.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. • W sytuacji bowiem, gdy pełnomocnik koncentruje się na dotychczasowych twierdzeniach, nie wnosząc do sprawy nowej argumentacji, w wielu przypadkach odpowiedź WSA jawi się nie tylko jako prawidłowa, ale i jako wyczerpująca wszystkie wątpliwości Skarżącego. • Z tej regulacji wynika, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiada za jej zaległości podatkowe solidarnie całym swoim majątkiem, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, chyba że wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania układowego nastąpiło bez jego winy. • Nawet zatem jeśli Skarżący – jak twierdzi – "nigdy powyższej decyzji nie otrzymał" (por. s. 8 skargi kasacyjnej), to jednak tzw. fikcja doręczenia przyjęta na podstawie tego przepisu powoduje, że decyzję uznaje się za doręczoną. • Tymczasem, aby członkowi zarządu spółki kapitałowej można było przypisać odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki powstałe w okresie pełnienia przez niego funkcji, spółka w okresie tym musi znajdować się w stanie uzasadniającym wystąpienie o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. • Z niewypłacalnością mamy bowiem do czynienia również w sytuacji, gdy dłużnik nie zaspakaja jednego wierzyciela (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III FSK 5088/21). […]
Skład orzekający
Anna Juszczyk-Wiśniewska
sędzia
Dominik Gajewski
sędzia
Sławomir Presnarowicz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania niewypłacalności spółki uzasadniającej odpowiedzialność członka zarządu, skutki fikcji doręczenia decyzji podatkowej, rygorystyczne podejście do przesłanek odpowiedzialności podatkowej osób trzecich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności byłego prezesa zarządu za zaległości VAT, z uwzględnieniem przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa upadłościowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej członków zarządu za długi spółki, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród przedsiębiorców i prawników. Wyjaśnia kluczowe przesłanki tej odpowiedzialności.
“Czy możesz zostać osobiście pociągnięty do odpowiedzialności za długi spółki? NSA wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.