III FSK 846/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-24
NSApodatkoweWysokansa
egzekucja administracyjnapodatek VATprzedawnieniezawieszenie biegu terminupostępowanie karne skarbowetytuł wykonawczyzarzuty w egzekucjisąd administracyjnyNSAWSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie egzekucji VAT, uznając, że zobowiązanie nie uległo przedawnieniu z uwagi na zawieszenie biegu terminu wskutek wszczęcia postępowania karnego skarbowego.

Skarga kasacyjna dotyczyła zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w VAT, w tym nieistnienia obowiązku i przedawnienia. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że tytuł wykonawczy był prawidłowy, a bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek wszczęcia postępowania karnego skarbowego. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie było instrumentalne, a zobowiązanie nie uległo przedawnieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z. S. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Spór dotyczył zasadności zarzutów nieistnienia dochodzonego obowiązku z powodu przedawnienia oraz określenia obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia. WSA uznał, że tytuł wykonawczy był prawidłowy, a bieg terminu przedawnienia został zawieszony na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie) oraz prawa materialnego (art. 70 § 1 i § 6 pkt 1 O.p. w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. i art. 2, 7 Konstytucji RP) przez błędną wykładnię przepisów dotyczących przedawnienia. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za bezzasadne. Sąd stwierdził, że tytuł wykonawczy prawidłowo określał kwotę zobowiązania, a zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest niezasadny, gdyż uzasadnienie WSA było wystarczające. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego, co potwierdził wcześniejszy prawomocny wyrok NSA (I FSK 915/23) oraz fakt wniesienia aktu oskarżenia. W konsekwencji, bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony, a zobowiązanie nie wygasło.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego, a bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony.

Uzasadnienie

NSA uznał, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego, nawet na krótko przed upływem terminu przedawnienia, nie było instrumentalne, zwłaszcza gdy doprowadziło do wniesienia aktu oskarżenia. Fakt, że postępowanie podatkowe zostało zakończone decyzją wskazującą na uchybienia, uzasadniał wszczęcie postępowania karnego skarbowego. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnego skarbowego wskazywało na związek z zobowiązaniem podatkowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 1-2 I 5 lit. a

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

O.p. art. 21 § § 3a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70 § § 6 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1 § § 1-2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 i 2 lit. a u.p.e.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 5 w zw. z art. 21 § 3a O.p.) przez zaakceptowanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego określającego zobowiązanie w podatku od towarów i usług w kwocie 451.032,00 zł niezgodnie z treścią orzeczenia. Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 w zw. z 141 § 4 p.p.s.a.) poprzez sformułowanie uzasadnienia wyroku w sposób uniemożliwiający prześledzenie toku rozumowania Sądu. Zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a w zw. z art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a w zw. z art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji RP) przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że objęte Tytułem wykonawczym zobowiązanie podatkowe Skarżącego nie uległo przedawnieniu.

Godne uwagi sformułowania

NSA prawomocnym wyrokiem z 28 stycznia 2025 r. (I FSK 915/23) przesądził, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego postanowieniem z 30 sierpnia 2018r. nie miało charakteru instrumentalnego. Najważniejszym argumentem podważającym tezę o instrumentalnym wszczęciu postepowania karnego skarbowego jest to, że postępowanie to zaowocowało wniesieniem aktu oskarżenia 16 grudnia 2019 r.

Skład orzekający

Agnieszka Olesińska

sprawozdawca

Jolanta Sokołowska

przewodniczący

Stanisław Bogucki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz prawidłowość wystawiania tytułów wykonawczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatku VAT i postępowania egzekucyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia podatkowego i jego zawieszenia w związku z postępowaniem karnym skarbowym, co jest istotne dla wielu podatników i profesjonalistów.

Czy postępowanie karne skarbowe zawsze zawiesza przedawnienie podatku? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 451 032 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 846/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/
Jolanta Sokołowska /przewodniczący/
Stanisław Bogucki
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1385/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-01-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1-2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 132
art. 33 § 2 pkt 1-2 I 5 lit. a, art. 34 § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 111
art. 21 § 3a, art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1, art. 70c, art. 210 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant Karolina Niemiec, , po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 1385/22 w sprawie ze skargi Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 12 sierpnia 2022 r. nr 2401-IEW2.720.14.2022.15 UNP: 2401-22-176184 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Z. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
|III FSK 846/23 | |
| | |
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1385/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Z. S. (dalej jako: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 12 sierpnia 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem sporu między stronami była kwestia zasadności zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej wniesionych na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej jako: u.p.e.a.), tj. zarzut nieistnienia dochodzonego obowiązku z uwagi na przedawnienie oraz zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a.
WSA w Gliwicach stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie wierzyciel skierował do organu egzekucyjnego prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy na istniejącą należność z tytułu podatku od towarów i usług, dlatego było brak podstaw do uwzględnienia zarzutu nieistnienia dochodzonej należności, a w związku z tym umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei ustosunkowując się do zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego sąd pierwszej instancji zajął stanowisko, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego, toteż bieg terminu przedawnienia egzekwowanych należności uległ zawieszeniu. W rezultacie WSA stwierdził, że nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych, gdyż bieg terminu przedawnienia zobowiązania dochodzonego na podstawie kwestionowanego tytułu wykonawczego podatkowego uległ zawieszeniu na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. przed upływem terminu przedawnienia określonego w art. 70 § 1 O.p. i nadal nie wystąpiły okoliczności kończące zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Oznacza to, że Naczelnik skierował do organu egzekucyjnego prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy na istniejącą należność z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2013 r. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).
Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną złożył pełnomocnik skarżącego, który zaskarżył wyrok w całości. Na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wskazał na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 p.p.s.a w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych (dalej: "p.u.s.a.") w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 i 2 lit. a u.p.e.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 5 w zw. z art. 21 § 3a O.p. przez zaakceptowanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego określającego zobowiązanie w podatku od towarów i usług w kwocie 451.032,00 zł niezgodnie z treścią orzeczenia - decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 17 stycznia 2022 r., nr 2401.IOV4.4103.98-101.ID.Rz (dalej: "decyzja II instancji"), utrzymującej w mocy wadliwą decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 4 lipca 2018 r., nr NUS-PP-1/4400P-4/14/15, 2418-SPV.4103.34.2017/40285 (dalej: "Decyzja I Instancji"), która jest pozbawiona rozstrzygnięcia w przedmiocie prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego i wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych, więc nie pozwala na zdekodowanie jakie kwoty podatku podlegają zapłacie przez skarżącego, co skutkowało nieprawidłowym zaakceptowaniem oddalenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 w zw. z 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.- dalej jako: "p.p.s.a.") w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia Wyroku w sposób uniemożliwiający prześledzenie toku rozumowania Sądu, przejawiające się w szczególności:
- zbudowaniem wyłącznie ilościowego uzasadnienia Wyroku (14 stron), którego większość (9 strony) stanowi przytoczenie stanu faktycznego sprawy i z którego jedynie niewielka część (str. 9-14) dotyczy istoty sprawy, a dodatkowo opiera się na ustaleniach organów, bez właściwego skonfrontowania ich z zarzutami skargi,
- brakiem merytorycznego odniesienia się do zarzutu skargi, iż Organ zaakceptował prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie Tytułu wykonawczego, wystawionego niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z Decyzji ostatecznej (utrzymującej w mocy wadliwą, pozbawioną elementu rozstrzygnięcia, Decyzję I Instancji).
Pełnomocnik skarżącego na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wskazał też na naruszenie prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a w zw. z art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a w zw. z art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji RP przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że objęte Tytułem wykonawczym zobowiązanie podatkowe Skarżącego nie uległo przedawnieniu, gdyż postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. wszczęto dochodzenie dotyczące okresu, w którym postało zobowiązanie podatkowe, o czym zawiadomiono pełnomocnika Skarżącego, wobec czego doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, podczas gdy:
- wszczęcie postępowania karnoskarbowego nastąpiło na krótko (4 miesiące) przed upływem biegu terminu przedawnienia zobowiązania za marzec 2013 r.,
- postępowanie zostało wszczęte przez organ finansowy postępowania przygotowawczego (Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K.) i dopiero na późniejszym etapie zostało połączone ze śledztwem sygn. [...] prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w C.,
- wszczęcie postępowania karnoskarbowego nastąpiło w dniu 30 sierpnia 2018 r., a więc niedługo po wniesieniu odwołania z dnia 1 sierpnia 2018 r. od Decyzji I Instancji - w razie braku odwołania Decyzje stałyby się prawomocne i nie byłoby potrzeby zawieszania biegu przedawnienia,
- Decyzja II Instancji została wydana po upływie prawie 4 lat (!) od doręczenia Skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu w dniu 30 sierpnia 2018 r. postępowania karnoskarbowego,
wobec czego, mimo że postępowanie przygotowawcze zostało formalnie wszczęte, to nastąpiło to instrumentalnie, przez co bieg terminu przedawnienia nie został zawieszony i upłynął w dniu 31 grudnia 2018 r. wobec czego zobowiązanie wygasło i nie mogło stanowić podstawy skutecznej egzekucji.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącego na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, względnie na wypadek uznania przez Sąd, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie postanowień organów I i II instancji w całości. Nadto na podstawie art. 203 p.p.s.a. wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
W pierwszej kolejności zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 p.p.s.a w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 i 2 lit. a u.p.e.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 5 w zw. z art. 21 § 3a O.p. przez zaakceptowanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego określającego zobowiązanie w podatku od towarów i usług w kwocie 451.032,00 zł niezgodnie z treścią orzeczenia - decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 17 stycznia 2022 r., utrzymującej w mocy wadliwą decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 4 lipca 2018 r. Decyzja organu I instancji zdaniem autora skargi kasacyjnej pozbawiona jest rozstrzygnięcia w przedmiocie prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego i wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych, więc nie pozwala na zdekodowanie jakie kwoty podatku podlegają zapłacie przez skarżącego, co skutkowało nieprawidłowym zaakceptowaniem oddalenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ten zarzut jest bezzasadny.
Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego z 10 lutego 2022 r. obejmującego zobowiązanie w podatku od towarów i usług za luty 2013 r. w kwocie 451.032,00 zł plus odsetki za zwłokę była decyzja Dyrektora z 17 stycznia 2022 r. nr 2401-IOV4.4103.98-101.2021.ID-RZ, utrzymująca w mocy m.in. decyzję Naczelnika US z 4 lipca 2018 r. Decyzja ta określa prawidłową nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za luty 2013 r. w kwocie 18.968,00 zł do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez podatnika. Z decyzji z 4 lipca 2018 r. wynika, że nienależny zwrot w wysokości 451.032,00 zł (różnica pomiędzy zwróconą w 2013 roku kwotą 470.000,00 zł a prawidłową kwotą nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za luty 2013 r. w wysokości 18.968,0 zł do zwrotu na rachunek bankowy) podlegał zwrotowi wraz z odsetkami liczonymi od dnia jego otrzymania tj. 19 kwietnia 2013 r. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Dyrektora z 17 stycznia 2022 r.
W decyzji z 4 lipca 2018 r. organ podatkowy pierwszej instancji wskazał wprost kwotę 451.032,00 zł jako kwotę nienależnego zwrotu dokonanego 19 kwietnia 2013 r., przypadającą do zwrotu na rzecz organu podatkowego. To na tę kwotę wystawiono tytuł wykonawczy. Okoliczność, że kwota została wymieniona w uzasadnieniu decyzji, nie zaś w sentencji, nie oznacza, że organ nie rozstrzygnął o wysokości kwoty przypadającej do zwrotu. Nie ma racji autor skargi kasacyjnej twierdząc, że decyzja nie pozwala na "zdekodowanie jakie kwoty podatku podlegają zapłacie przez Skarżącego". Naczelny Sąd Administracyjny zestawiając treść tytułu wykonawczego z treścią znajdującej się w aktach sprawy decyzji z 4 lipca 2018 r. (k. 321) stwierdza, że z decyzji jasno i wprost wynika kwota, którą zamieszczono w tytule wykonawczym. Została ona wymieniona w decyzji wprost, organ przenosząc ją do właściwej rubryki tytułu wykonawczego nie dokonywał jakichkolwiek operacji arytmetycznych. Zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia jest zatem bezzasadny, co prawidłowo stwierdziły organy, a co słusznie zaakceptował sąd pierwszej instancji.
To, co wyżej powiedziano, czyni bezzasadnym również zarzut nr 2 odnoszący się do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 w zw. z 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., co miało nastąpić poprzez sformułowanie uzasadnienia wyroku w sposób uniemożliwiający prześledzenie toku rozumowania Sądu - w części, w jakiej zarzut ten uzasadniono nawiązując do kwestii braku merytorycznego odniesienia się do zarzutu skargi, iż Organ zaakceptował prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z Decyzji ostatecznej (utrzymującej w mocy wadliwą, pozbawioną elementu rozstrzygnięcia, Decyzję I Instancji). Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił wyżej swoje stanowisko w kwestii prawidłowości określenia w tytule wykonawczym egzekwowanego obowiązku. Po pierwsze zatem, w zacytowanym ostatnio zarzucie procesowym w kontekście art. 141 § 4 p.p.s.a. niezasadnie zwrócono uwagę na określenie obowiązku niezgodnie z decyzją. Po drugie natomiast, nie ma racji autor skargi kasacyjnej twierdząc, że uzasadnienie nie spełnia ustawowych wymogów, ponieważ sąd pierwszej instancji nie odniósł się do zarzutu skargi wskazującego na tę kwestię. Uzasadnienie sądu pierwszej instancji w sposób klarowny wskazuje zarówno na treść decyzji oraz treść tytułu wykonawczego, jak też dostatecznie wyczerpująco wyjaśnia motywy, którymi kierował się sąd pierwszej instancji podzielając stanowisko organu o bezzasadności zarzutu określenia obowiązku w tytule wykonawczym niezgodnie z treścią orzeczenia.
Zarzut oznaczony w skardze kasacyjnej numerem 2 wskazujący na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 w zw. z 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. uzasadniony też został twierdzeniem o skonstruowaniu uzasadnienia wyroku w sposób uniemożliwiający prześledzenie toku rozumowania Sądu, co miało przejawić się w szczególności zbudowaniem wyłącznie ilościowego uzasadnienia wyroku (14 stron), którego większość (9 strony) stanowi przytoczenie stanu faktycznego sprawy i z którego jedynie niewielka część (str. 9-14) dotyczy istoty sprawy, a dodatkowo opiera się na ustaleniach organów, bez właściwego skonfrontowania ich z zarzutami skargi. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tej krytycznej oceny uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W skardze kasacyjnej jej autor niezasadnie zarzuca, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia ustawowych przesłanek. Specyfika rozpoznawanej sprawy, w której m.in. zarzucono, iż tytuł wykonawczy wystawiono niezgodnie z treścią orzeczenia, uzasadniała takie skonstruowanie uzasadnienia, które w znacznej mierze skupia się na danych wynikających z decyzji i tytułu wykonawczego. Również zarzut odnoszący się do instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego wymagał zgromadzenia danych dotyczących przebiegu postępowania. Niemniej jednak, oprócz tych danych sąd pierwszej instancji wskazał - przez pryzmat zarzutów skargi - dlaczego stanowisko organów uznaje za prawidłowe, a skargę - za niezasadną. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega tego rodzaju luk czy też niedostatków argumentacji, które uniemożliwiłyby lub choćby utrudniły odtworzenie motywów, którymi kierował się WSA. Nie można czynić zarzutu z tego, że sąd nie odniósł się wyraźnie i wprost do poszczególnych twierdzeń autora skargi lub też pominął niektóre jego argumenty. Sąd pierwszej instancji powinien się odnieść do kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia - i uczynił to. Wyrok poddaje się merytorycznej kontroli sądu kasacyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wzorcowi określonemu w art. 141 § 4 p.p.s.a.
W trzecim zarzucie skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wskazano na naruszenie prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a w zw. z art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a w zw. z art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji RP, co miało nastąpić przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że objęte tytułem wykonawczym zobowiązanie podatkowe Skarżącego nie uległo przedawnieniu, gdyż postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. wszczęto dochodzenie dotyczące okresu, w którym postało zobowiązanie podatkowe, o czym zawiadomiono pełnomocnika Skarżącego, wobec czego doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Autor skargi kasacyjnej zarzuca, że postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte w sposób instrumentalny, o czym miało świadczyć to, że nastąpiło to na krótko (4 miesiące) przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania za marzec 2013r. [autorowi skargi kasacyjnej chodziło zapewne o luty 2013 r., bo to tego miesiąca dotyczyła dochodzona należność - przyp. NSA], oraz że postępowanie zostało wszczęte przez organ finansowy postępowania przygotowawczego (Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K.) i dopiero na późniejszym etapie zostało połączone ze śledztwem sygn. [...] prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w C. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe okoliczności nie podważają prawidłowości stanowiska sądu pierwszej instancji, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego. Sąd pierwszej instancji prawidłowo (s. 11-15) wskazał elementy, które wskazują na realną potrzebę wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz na to, że postępowanie to zmierzało do ukarania sprawcy.
Należy wskazać, że kwestia ta była zbadana w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję DIAS z 17 stycznia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z 28 stycznia 2025 r. (I FSK 915/23) przesądził, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego postanowieniem z 30 sierpnia 2018r. nie miało charakteru instrumentalnego.
Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę stwierdza, że najważniejszym argumentem podważającym tezę o instrumentalnym wszczęciu postepowania karnego skarbowego jest to, że postępowanie to zaowocowało wniesieniem aktu oskarżenia 16 grudnia 2019 r. To, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nastąpiło w dniu 30 sierpnia 2018 r., a więc niedługo po wniesieniu odwołania z dnia 1 sierpnia 2018 r. od decyzji I Instancji - zdaniem sądu kasacyjnego jest najzupełniej zrozumiałe, skoro to w decyzji organ pierwszej instancji zawarł stanowisko co do wystąpienia i zakresu uchybień. Z kolei eksponowany przez autora skargi kasacyjnej fakt, że decyzja organu II Instancji została wydana po upływie prawie 4 lat od doręczenia Skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu w dniu 30 sierpnia 2018 r. postępowania karnoskarbowego, sam w sobie nie potwierdza, że postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte wyłącznie w celu wydłużenia terminu przedawnienia. Z jednej strony bowiem, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, z drugiej zaś strony - akt oskarżenia wniesiono już 16 grudnia 2019 r. Sąd pierwszej instancji doszedł do słusznego przekonania, że treść zawiadomienia dokonanego zgodnie z art. 70c O.p. wskazywała na związek postępowania w sprawie karnej skarbowej z zobowiązaniem, gdyż wszczęto postępowanie w sprawie podania nieprawdy w deklaracjach VAT-7 za te okresy, wśród których znalazł się m.in. luty 2013r. Wszczęte postanowieniem z 30 sierpnia 2018 r. dochodzenie pozostawało zatem w związku z postępowaniem podatkowym prowadzonym przez Naczelnika, zakończonym wydaniem w dniu 4 lipca 2018 r. decyzji w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od grudnia 2012 r. do marca 2013 r., z których wynika, że doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnej. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za niezasadny zarzut prawa materialnego, skupiony na zagadnieniu przedawnienia. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek wszczęcia postępowania karnego skarbowego, o którym podatnik został zawiadomiony, zatem wbrew twierdzeniu strony skarżącej termin przedawnienia nie upłynął 31 grudnia 2018 r., wobec czego zobowiązanie nie wygasło i mogło być dochodzone w trybie egzekucyjnym.
Z powodów wyżej przedstawionych wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej zostały uznane za bezzasadne, dlatego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
s. Agnieszka Olesińska (spr.) s. Jolanta Sokołowska s. Stanisław Bogucki

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI