III FSK 845/23

III FSK 845/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska
Paweł Borszowski /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Presnarowicz
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1465/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-01-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 223 § 1, art. 228 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant Ewa Gmurczyk, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1465/22 w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 12 września 2022 r., nr SKO.4105.582.2022 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1465/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. M. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej: "Organ") z dnia 12 września 2022 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny:
Przedmiotem kontroli sądu było rozstrzygnięcie organu odwoławczego, co do odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji określającej kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej jako: "o.p.") w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie o uchybieniu terminowi do złożenia odwołania, zgodnie z treścią art. 228 § 1 pkt 2 o.p., organ odwoławczy rozstrzyga mocą odrębnego postanowienia.
W postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu nie można skutecznie kwestionować prawidłowości doręczenia decyzji, albowiem wniosek o przywrócenie terminu można uzasadniać jedynie brakiem zawinienia w jego dochowaniu przy jednoczesnym skutecznym doręczeniu tej decyzji. Stwierdzenie, że nie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji w danym dniu oznacza, że w tym dniu nie rozpoczął bieg termin do wniesienia od niej odwołania, a zatem nie można było terminowi temu uchybić. W rozpoznawanej sprawie skarga w głównej mierze powołuje się na okoliczność braku prawidłowego, a tym samym skutecznego, doręczenia stronie decyzji organu pierwszej instancji w dniu 25 lutego 2022 r.
Powyższe okoliczności Skarżący może podnosić (i to też uczynił) kwestionując postanowienie wydane w trybie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. Natomiast Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że w tej sprawie Skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wskazane bowiem przez niego okoliczności, nie mogą stanowić przyczyny uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w całości zarzucając powyższemu orzeczeniu:
Naruszenie prawa materialnego, na podstawie art 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2022 r. poz. 329 ze zm. dalej jako: "p.p.s.a."), tj.:
naruszenie art. 223 § 1 zw. z art. 228 § 1 o.p.
Naruszenie przepisów prawa procesowego, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj.:
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a - poprzez:
uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 22 lipca 2022 r. (SKO.4105.382.2022).
W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 12 września 2022 r. wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W zakreślonym ustawowo terminie Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Należy zauważyć, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji, o czym świadczy wyrażone wyżej związanie podstawami skargi kasacyjnej, sprowadzające się do tego, że zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego określa wnoszący skargę kasacyjną, podnosząc naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania (za wyrokiem NSA z 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 3001/17). Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Określenie danej podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy Sąd pierwszej instancji nie naruszył również innych przepisów, niedostrzeżonych lub pominiętych przy formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Ponadto, co istotne w rozpoznawanej sprawie, pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe.
Trafnie bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października 2017 r., sygn. II OSK 2702/16, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Mając na uwadze powyższe w pierwszej kolejności należy wskazać, iż nie można poddać kontroli zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a – poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 22 lipca 2022 r. (SKO.4105.382.2022).
W tym miejscu godzi się również zauważyć, iż Skarżący formułując omawiany zarzut wymienił numer decyzji Organu z innej sprawy (rozpoznanej pod sygn. akt III FSK 510/23). Wskazał również wadliwie, iż naruszenie nastąpiło poprzez uchylenie decyzji, podczas gdy WSA zaskarżonym orzeczeniem oddalił skargę.
Trzeba nadto zaznaczyć, że przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza wskazanie regulacji mających zastosowanie w tej sprawie, a zatem określenie właściwych regulacji, podczas gdy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania w niniejszym postępowaniu.
W dalszej kolejności należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie może uznać za zasadny zarzutu naruszenia prawa materialnego, gdzie Skarżący podnosi naruszenie art. 223 § 1 zw. z art. 228 § 1 o.p. Pierwszy z przywołanych w omawianym zarzucie przepisów stanowi, iż odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, zaś drugi wskazuje, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia: 1) niedopuszczalność odwołania, 2) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, 3) pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222.
Naczelny Sąd Administracyjny w ślad za Sądem I instancji, zauważa, iż kluczowy dla rozpoznania niniejszej sprawy jest jednak art. 162 § 1 o.p., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie o uchybieniu terminowi do złożenia odwołania, zgodnie z treścią art. 228 § 1 pkt 2 o.p., organ odwoławczy rozstrzyga mocą odrębnego postanowienia. Zatem uchybienie terminowi do wniesienia odwołania i przywrócenie uchybionego terminu do dokonania tej czynności w postępowaniu podatkowym to dwa odrębne zagadnienia, odrębnie rozstrzygane, ale niewątpliwie powiązane ze sobą w tym znaczeniu, że nie można przywrócić terminu, któremu strona postępowania podatkowego nie uchybiła.
Przytoczyć w tym miejscu należy, iż w doktrynie wskazuje się, że "przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w uchybieniu mu. Wystarczy, że przesłanka ta zostanie uprawdopodobniona. (...) Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (W. Siedlecki, Zarys..., s. 247)." (zob. B. Dauter, R. Hauser [w:] S. Babiarz, W. Gurba, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, A. Olesińska, J. Rudowski, B. Dauter, R. Hauser, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XII, Warszawa 2024, komentarz do art. 162 teza 5).
Nie sposób zatem uznać zasadności argumentacji sformułowanej przez Skarżącego w uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej, gdzie kwestionuje datę doręczenia dokumentu, wskazując, że decyzja organu pierwszej instancji została mu doręczona później niż to wynika z potwierdzenia odbioru, tj. w dniu 28 lutego 2022 r. Trafnie bowiem stwierdził WSA, że tak określone okoliczności Skarżący może podnosić (i to też uczynił) kwestionując postanowienie wydane w trybie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. Stąd też należało podzielić stanowisko Kolegium, że w tej sprawie Skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wskazane bowiem przez niego okoliczności, nie mogą stanowić przyczyny uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
Godzi się równocześnie podkreślić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że ,,kwestionowanie faktu prawidłowego doręczenia decyzji w ramach sprawy z wniosku o przywrócenie terminu pozostaje w sprzeczności z istotą tego środka prawnego. Powyższe kwestie pozostają rozbieżne, nie mogąc zachodzić łącznie w odniesieniu do jednego stanu faktycznego.’’ – wyrok NSA z 24 lipca 2024 r., sygn. akt III FSK 1259/23.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Agnieszka Olesińska Paweł Borszowski (spr.) Sławomir Presnarowicz