III FSK 836/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-04-11
NSApodatkoweWysokawsa
postępowanie egzekucyjnezabezpieczeniepodatek VATzarzutynieostateczna decyzjawymagalnośćprawo podatkowepostępowanie administracyjneskargaWSA

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym.

Podatnik J. B. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim. Sprawa dotyczyła zarzutów wniesionych w postępowaniu zabezpieczającym, wszczętym na podstawie nieostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w VAT. Podatnik kwestionował możliwość prowadzenia postępowania zabezpieczającego w oparciu o decyzję nieostateczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, uznając, że postępowanie zabezpieczające może być prowadzone na podstawie nieostatecznej decyzji, a zarzut nieistnienia obowiązku nie jest dopuszczalny w tym trybie.

Sprawa dotyczyła skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim. Przedmiotem sporu były zarzuty wniesione przez podatnika w postępowaniu zabezpieczającym. Podstawą do wszczęcia postępowania zabezpieczającego była nieostateczna decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 2 grudnia 2022 r., określająca zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od sierpnia do listopada 2018 r. Podatnik wniósł odwołanie od tej decyzji, a postępowanie odwoławcze nie zostało zakończone. W związku ze wszczętym śledztwem Prokuratury Rejonowej w T. w sprawie przestępstwa skarbowego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim zawiesił bieg terminu przedawnienia zobowiązań. Następnie wydano zarządzenia zabezpieczenia, obejmujące zobowiązania podatkowe wraz z odsetkami, skierowane do organu egzekucyjnego. Dokonano zajęcia wierzytelności na rachunkach bankowych oraz zajęcia ruchomości. Podatnik wniósł zarzuty w sprawie postępowania zabezpieczającego, które zostały oddalone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, wskazując m.in., że zabezpieczenie może dotyczyć należności wynikającej z nieostatecznej decyzji, a zarzut nieistnienia obowiązku nie jest w tym trybie dopuszczalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatnika, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że wydanie zarządzenia zabezpieczenia nie wymaga istnienia ostatecznej i podlegającej wykonaniu decyzji podatkowej, a postępowanie zabezpieczające może dotyczyć obowiązku jeszcze niewymagalnego. Sąd powołał się na utrwalony pogląd orzecznictwa administracyjnego oraz argumentację prawną wynikającą z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym art. 154 § 2, § 4 i § 6 u.p.e.a., które wskazują na możliwość zabezpieczenia nieostatecznej decyzji i jej przekształcenia w zajęcie egzekucyjne.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, postępowanie zabezpieczające może być prowadzone na podstawie nieostatecznej decyzji podatkowej, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności. Istnienie decyzji ostatecznej i podlegającej wykonaniu uprawnia do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, natomiast zabezpieczenie może dotyczyć należności wynikającej z nieostatecznej i niewykonalnej decyzji organu podatkowego.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na utrwalonym poglądzie orzecznictwa administracyjnego, zgodnie z którym postępowanie zabezpieczające służy zapewnieniu skuteczności przyszłej egzekucji i może dotyczyć obowiązku jeszcze niewymagalnego. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności art. 154 § 2, § 4 i § 6, wskazują na możliwość zabezpieczenia nieostatecznej decyzji i jej przekształcenia w zajęcie egzekucyjne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.e.a. art. 154 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa do wszczęcia postępowania zabezpieczającego w celu zabezpieczenia wykonania obowiązku wynikającego z decyzji.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 154 § 1

Podstawa do wszczęcia postępowania zabezpieczającego.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis dotyczący zarzutów w sprawie postępowania zabezpieczającego, w tym zarzutu nieistnienia obowiązku.

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis dotyczący zarzutów w sprawie postępowania zabezpieczającego, w tym zarzutu braku wymagalności obowiązku.

u.p.e.a. art. 34 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis dotyczący rozpatrywania zarzutów w sprawie postępowania zabezpieczającego.

u.p.e.a. art. 166b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis dotyczący zarzutów w sprawie postępowania zabezpieczającego.

u.p.e.a. art. 154 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zabezpieczenie może być dokonane także przed terminem płatności należności pieniężnej lub przed terminem wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym.

u.p.e.a. art. 154 § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne.

u.p.e.a. art. 154 § 6

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Sytuacja, w której zajęcie zabezpieczające nie przekształca się w zajęcie egzekucyjne.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

Zakres stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu przed organem odwoławczym.

O.p. art. 239a

Ordynacja podatkowa

Niewykonalność decyzji nieostatecznej.

O.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

Uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 33 § 2

Zarzuty w sprawie postępowania zabezpieczającego.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 34 § 2

Rozpatrywanie zarzutów w sprawie postępowania zabezpieczającego.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 166b

Zarzuty w sprawie postępowania zabezpieczającego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie zabezpieczające może być prowadzone na podstawie nieostatecznej decyzji podatkowej. Zarzut nieistnienia obowiązku nie jest dopuszczalny w postępowaniu zabezpieczającym.

Odrzucone argumenty

Wyłączenie stosowania ustawy egzekucyjnej na rzecz przepisów Ordynacji podatkowej jako lex specialis. Naruszenie art. 154 § 1 u.p.e.a. przez bezzasadne przyjęcie, że przepis ten może być samoistną podstawą zabezpieczenia należności pieniężnej po wprowadzeniu do obrotu prawnego decyzji wymiarowej. Naruszenie art. 34 § 2 w zw. z art. 166b i art. 154 u.p.e.a. przez bezzasadne oddalenie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, podczas gdy zarządzenie zabezpieczenia zostało wydane z naruszeniem art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Naruszenie art. 154 § 2 u.p.e.a. przez jego wadliwą wykładnię i przyjęcie, że zwrot "przed terminem płatności należności pieniężnej" należy rozumieć jako odnoszący się do sytuacji, w której decyzja podatkowa nie jest wykonalna. Naruszenie art. 33 § pkt 6 lit. c) w zw. z art. 166b i art. 154 ustawy egzekucyjnej przez uznanie, że charakter zabezpieczenia wyklucza możliwość podnoszenia w zarzutach przesłanki braku wymagalności.

Godne uwagi sformułowania

Wierzyciel ma bowiem prawo w granicach wskazanych unormowań podejmować działania w celu zapewnienia skuteczności przyszłej egzekucji. Prowadzenie postępowania zabezpieczającego było dopuszczalne, bo ze swej istoty dotyczy ono obowiązku jeszcze niewykonalnego, co do którego nie jest dopuszczalne prowadzenie egzekucji. Zatem decydujące znaczenie ma cel postępowania zabezpieczającego, którym jest stworzenie gwarancji wykonania obowiązku w toku przyszłej egzekucji. W razie wymagalności obowiązku, wierzyciel ma przecież obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zatem sam fakt zainicjowania postępowania zabezpieczającego potwierdza brak owej wymagalności.

Skład orzekający

Joanna Grzegorczyk-Drozda

przewodniczący sprawozdawca

Bożena Kasprzak

sędzia

Paweł Kowalski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie możliwości prowadzenia postępowania zabezpieczającego na podstawie nieostatecznej decyzji podatkowej oraz niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku w tym trybie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatnika, który kwestionuje postępowanie zabezpieczające wszczęte na podstawie nieostatecznej decyzji podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania podatkowego i egzekucyjnego – możliwości zabezpieczenia należności na podstawie nieostatecznej decyzji. Jest to istotne dla zrozumienia praw i obowiązków podatników oraz organów skarbowych.

Czy zabezpieczenie podatkowe może być wszczęte na podstawie nieostatecznej decyzji? WSA w Łodzi wyjaśnia.

Sektor

finanse

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Łd 91/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Bożena Kasprzak
Joanna Grzegorczyk-Drozda /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Kowalski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 836/24 - Wyrok NSA z 2024-11-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 154 par 1, art. 33 par 2 pkt 6 lit. c, art. 34 par 2 w zw. z art. 166b
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Dnia 11 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Sędzia WSA Paweł Kowalski, , po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 11 grudnia 2023 r. nr 1001-IEW-3.7113.82.2023.6.U17.JZ w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym oddala skargę.
Uzasadnienie
J. B. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 11 grudnia 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 października 2023 r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu zabezpieczającym.
Powyższe organy wydały swoje rozstrzygnięcia w oparciu o ustalony przez siebie stan faktyczny, zgodnie z którym organ pierwszej instancji w wyniku przeprowadzenia postępowania podatkowego dnia 2 grudnia 2022 r. wydał decyzję określającą J. B. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do listopada 2018 r.:
• sierpień 2018 r. w wysokości 41.161 zł,
• wrzesień 2018 r. w wysokości 36.019 zł,
• październik 2018 r. w wysokości 82.995 zł,
• listopad 2018 r. w wysokości 72.092 zł.
Podatnik od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim wniósł odwołanie. Do dnia wydania zaskarżonego postanowienia postępowanie odwoławcze nie zostało zakończone.
Postanowieniem z dnia [...]r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w T. wszczął wobec Podatnika śledztwo w sprawie o przestępstwo skarbowe, polegające na podaniu nieprawdy w deklaracjach VAT-7 za miesiące od stycznia do maja 2018 r. oraz od sierpnia 2018 r. do stycznia 2019 r., na skutek posłużenia się i zaewidencjonowania w rejestrach 83 faktur VAT nieodzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, z sumą podatku od towarów i usług wynikającego z tych faktur w kwocie 1.142.932,27 zł. Z uwagi na wszczęcie śledztwa, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim pismem z dnia 24 marca 2023 r. zawiadomił stronę o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień, październik oraz listopad 2018 r.
Opisana decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 2 grudnia 2022 r. stanowiła podstawę wydania dnia 5 października 2023 r. czterech zarządzeń zabezpieczenia o numerach:
• [...] obejmujące zobowiązanie w podatku od towarów i usług za sierpień 2018 r. w wysokości 41.161 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 26.793 zł;
• [...] obejmujące zobowiązanie w podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r. w wysokości 36.019 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 23.091 zł;
• [...] obejmujące zobowiązanie w podatku od towarów i usług za październik 2018 r. w wysokości 82.995 zł oraz odsetki za zwłokę 52.333 zł;
• [...] obejmujące zobowiązanie w podatku od towarów i usług za listopad 2018 r. w wysokości 72.092 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 44.723 zł.
Wskazane zarządzenia zabezpieczenia zostały skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim, jako organu egzekucyjnego, celem ich realizacji.
Dnia 5 października 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim dokonał zajęcia wierzytelności na rachunkach bankowych J. B. w:
• Bank A S.A. (elektronicznie zawiadomienie nr [...]),
• Bank B SA (elektroniczne zawiadomienie nr [...]),
• Bank C (elektroniczne zawiadomienie nr [...]).
Odpisy zarządzeń zabezpieczenia wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności Podatnik odebrał dnia 10 października 2023 r. Ponadto na podstawie protokołu zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 17 października 2023 r., dokonano zajęcia samochodu osobowego marki Volkswagen Caravelle o nr rejestracyjnym [...] oraz samochodu ciężarowego wywrotka/żuraw Scania P 380 o nr rejestracyjnym [...] , stanowiących własność strony.
Pismem z dnia 11 października 2023 r. strona, reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, wniosła zarzuty w sprawie postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie wydanych zarządzeń zabezpieczenia. Z uwagi na wniesienie zarzutów w sprawie postępowania zabezpieczającego w terminie 7 dni od otrzymania przez stronę odpisów zarządzeń zabezpieczenia, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim postanowieniem z dnia 13 października 2023 r. zawiesił postępowanie zabezpieczające.
W wyniku rozpatrzenia wniosku podatnika, organ I instancji uchylił czynności zabezpieczające w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych. Organ uznał, że w sprawie wystąpiły przesłanki wynikające z art. 58 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jed. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 – dalej jako: "u.p.e.a."), a w związku z dokonanymi zajęciami nieruchomości interes wierzyciela nie jest zagrożony. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim po rozpatrzeniu żądania strony oraz dokonaniu analizy materiału dowodowego i obowiązujących przepisów prawa, dnia 30 października 2023 r. wydał cztery postanowienia o nr od 1017- SEW.720.723.2023.4 do 1017-SEW.720.726.2023.4, którymi oddalił zgłoszone zarzuty.
Strona wniosła zażalenie, w którym podniosła zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) wskazując, że po wydaniu decyzji wymiarowej i wniesieniu od niej odwołania wyłączona jest możliwość stosowania instytucji zabezpieczenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowieniem z dnia 11 grudnia 2023 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jed. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 – dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 2 pkt 1 oraz pkt 6 lit. c) w związku z art. 166b u.p.e.a. utrzymał w mocy kwestionowane postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący wyjaśnił stronie przyczyny i cel swojego działania oraz prawidłowo przedstawił argumenty przemawiające za uznaniem, że zarzut nieistnienia obowiązku należało oddalić. W zakresie podniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku organ, powołując się na dyspozycję art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., wyjaśnił, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu wskazanego przepisu oznacza sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji (a w postępowaniu zabezpieczającym - podlegający zabezpieczeniu), bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie. Organ podkreślił, że aby zabezpieczenie było w ogóle możliwe musi istnieć obowiązek, który temu zabezpieczeniu podlega. W niniejszej sprawie podstawę wystawienia zarządzenia zabezpieczenia stanowiła nieostateczna decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 2 grudnia 2022 r., które wskutek wniesionego odwołania stała się niewykonalna, a zatem mogła być wyłącznie przedmiotem postępowania zabezpieczającego. Wskazanie w zarządzeniach zabezpieczenia art. 154 u.p.e.a. jako podstawy wszczęcia postępowania zabezpieczającego zostało poprzedzone analizą sytuacji finansowej i majątkowej Podatnika wskazującej, że zachodzi uzasadniona obawa, iż brak zabezpieczenia mógłby utrudnić bądź udaremnić przyszłą egzekucję wskazanych należności. Stąd okoliczności unikania wykonania przez stronę obowiązku przez nieujawnienie zobowiązań powstających z mocy prawa lub nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych, stwierdzone decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 2 grudnia 2022 r., zostały zawarte w zarządzeniach zabezpieczenia.
Odnosząc się natomiast do zarzutu braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b) (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a.) organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zabezpieczenia dokonano na podstawie art. 154 u.p.e.a., gdy Podatnik, zarówno w piśmie wszczynającym postępowanie w sprawie zarzutów, jak i zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 października 2023 r. powołuje treść art. 33 O.p. Organ podkreślił, że zabezpieczenie, o którym mowa w art. 33 O.p., a zabezpieczenie uregulowane w art. 154 - 166c u.p.e.a., to dwie odrębne instytucje. Wskazał, że pierwsze z wymienionych zabezpieczeń stanowi przypadek szczególny, o którym traktuje art. 155 u.p.e.a. Co do zasady zabezpieczenie dokonywane w trybie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczy zobowiązań, co do których nie upłynął jeszcze termin płatności lub zobowiązań, których wielkości jeszcze nie określono. Natomiast drugie ze wskazanych zabezpieczeń (egzekucyjne) dotyczy należności, których wysokość jest znana, choć niewymagalna. To rozróżnienie jest istotne dla prawidłowego zrozumienia zakresu regulacji objętej art. 154 u.p.e.a. Z treści art. 154 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnych lub wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję. Organ wskazał, że Podatnik zarówno w piśmie wszczynającym postępowanie w sprawie zarzutów, jak i wniesionym zażaleniu zakwestionował poprawność wskazania przez wierzyciela w zarządzeniu zabezpieczenia podstawy prawnej obowiązku oraz jej identyfikacji. Podniósł, że organ w zarządzeniach zabezpieczenia w rubryce C1, tj. podstawa prawna obowiązku, wskazał art. 3a § 1 u.p.e.a. bez podania konkretnego punktu przywołanego przepisu mającego w sprawie zastosowanie. Natomiast w rubryce C2, tj. identyfikacja podstawy prawnej obowiązku, organ wskazał numer nieostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 2 lutego 2022 r. Zdaniem strony identyfikacja podstawy prawnej obowiązku nie jest możliwa na podstawie lektury wskazanego dokumentu. Zdaniem organu taka argumentacja nie odpowiada rozumieniu żadnego z zarzutów wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Organ podkreślił, że kwestionowanie prawidłowości wystawienie zarządzenia zabezpieczenie jest niedopuszczalne w niniejszym postępowaniu w sprawie zarzutów. Mając jednak na uwadze zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz wolę wyczerpującego wyjaśnienia sprawy DIAS wskazał, że organ pierwszej instancji przyznał, że błędnie zakreślił jako podstawę obowiązku kwadrat nr 2 (tj. dokument, o którym mowa w art. 3a § 1 ustawy), podczas gdy w niniejszej sprawie podstawą prawną obowiązku jest orzeczenie. Natomiast w poz. 2 organ prawidłowo już wskazał jako identyfikację podstawy prawnej obowiązku decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 2 lutego 2022 r. Opisane niedokładności zarządzenia zabezpieczenia, nie miały jednak, zdaniem organu, wpływu na naruszenie praw Podatnika. W konsekwencji powyższych ustaleń organ II instancji nie znalazł podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego kwestionowanego postanowienia.
W konsekwencji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1. wadliwą ocenę reżimów prawnych regulowanych przez przepisy rozdziału 3 Działu III oraz art. 239b O.p. i przez przepisy Działu IV u.p.e.a. poprzez uznanie, że są one względem siebie komplementarne, podczas gdy reżim określony przepisami Ordynacji podatkowej stanowi lex specialis i wyłącza zastosowanie ustawy egzekucyjnej poza przypadkami wyraźnego odesłania przez Ordynację podatkową do jej przepisów;
2. naruszenie art. 154 § 1 u.p.e.a. przez bezzasadne przyjęcie, że przepis ten może być samoistną podstawą zabezpieczenia należności pieniężnej po wprowadzeniu do obrotu prawnego decyzji wymiarowej;
3. naruszenie art. 34 § 2 w zw. z art. 166b i art. 154 u.p.e.a. przez bezzasadne oddalenie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, podczas gdy zarządzenie zabezpieczenia wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim zostało wydane z naruszeniem art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. w wyniku wadliwego przyjęcia, że zabezpieczenie może dotyczyć należności wynikającej z nieostatecznej i niewykonalnej decyzji wymiarowej i pomimo tego, że obowiązek nie istniał;
4. naruszenie art. 154 § 2 u.p.e.a. przez jego wadliwą wykładnię i przyjęcie, że zwrot "przed terminem płatności należności pieniężnej" należy rozumieć jako odnoszący się do sytuacji, w której decyzja podatkowa nie jest wykonalna;
5. naruszenie art. 33 § pkt 6 lit. c) w zw. z art. 166b i art. 154 ustawy egzekucyjnej przez uznanie, że charakter zabezpieczenia wyklucza możliwość podnoszenia w zarzutach przesłanki braku wymagalności, ponieważ byłoby to sprzeczne z art. 154 § 2 ustawy egzekucyjnej.
Z uwagi na zakres i charakter wskazanych naruszeń, strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
W rozpoznawanej sprawie podstawą wystawienia zarządzenia zabezpieczenia z dnia 5 października 2023 r. stała się nieostateczna decyzja organu I instancji określająca zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za okres od sierpnia do listopada 2018 r. W związku ze złożonym odwołaniem decyzja ta nie podlegała wykonaniu.
W ocenie strony skarżącej, w tak zarysowanej konfiguracji procesowej, wykluczona jest możliwość stosowania instytucji zabezpieczenia, o której mowa w art. 154 i następnych ustawy egzekucyjnej, gdyż obowiązek nie jest wymagalny a ponadto przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące zabezpieczenia stanowią lex specialis wobec ustawy egzekucyjnej i wyłączają jej stosowanie.
W ocenie sądu, stanowisko Podatnika pozbawione jest podstaw. W pierwszym rzędzie wypada zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że wydanie zarządzenia zabezpieczenia nie wymaga istnienia ostatecznej i podlegającej wykonaniu decyzji podatkowej. Istnienie decyzji ostatecznej i podlegającej wykonaniu uprawnia do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Natomiast zabezpieczenie może dotyczyć należności wynikającej z nieostatecznej i niewykonalnej decyzji organu podatkowego I instancji. Wierzyciel ma bowiem prawo w granicach wskazanych unormowań podejmować działania w celu zapewnienia skuteczności przyszłej egzekucji. Prowadzenie postępowania zabezpieczającego było dopuszczalne, bo ze swej istoty dotyczy ono obowiązku jeszcze niewykonalnego, co do którego nie jest dopuszczalne prowadzenie egzekucji – wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1140/23. Podobną myśl wyraził WSA w Łodzi w prawomocnym wyroku z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 750/23. Powyższe stanowisko orzecznicze sąd orzekający w rozpatrywanej sprawie w całości akceptuje i przyjmuje za własne. Za trafnością przywołanego poglądu prawnego przemawia szereg argumentów.
Należy zwrócić uwagę, iż w doktrynie przyjmuje się, że podstawą wystawienia zarządzenia zabezpieczenia może być między innymi orzeczenie nakładające na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który nie jest wymagalny. Podstawę prawną wszczęcia postępowania zabezpieczającego w celu zabezpieczenia wykonania obowiązku wynikającego z tej decyzji stanowi art. 154 § 1-3 ustawy egzekucyjnej (patrz: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz, pod redakcją Dariusza R. Kijowskiego, Warszawa 2010, s. 1112). Zatem decydujące znaczenie ma cel postępowania zabezpieczającego, którym jest stworzenie gwarancji wykonania obowiązku w toku przyszłej egzekucji.
Kolejnym argumentem jest fakt, iż zgodnie z treścią art. 154 § 2 u.p.e.a. zabezpieczenie może być dokonane także przed terminem płatności należności pieniężnej lub przed terminem wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym. Z treści tej regulacji prawnej wynika, co zauważone zostało w judykaturze, że prowadzenie postępowania zabezpieczającego jest dopuszczalne także wtedy, gdy ze swej istoty dotyczy ono obowiązku jeszcze niewymagalnego, co do którego nie jest jeszcze dopuszczalne prowadzenie egzekucji. "Istnienie decyzji, która nie stała się ostateczna z uwagi na wniesienie odwołania, uprawnia więc wierzyciela do wystawienia na jej podstawie zarządzenia zabezpieczenia oraz żądania wszczęcia i prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Organ I instancji jako wierzyciel występuje do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wszczęcie postępowania zabezpieczającego, podejmując działania w celu skuteczności przyszłej egzekucji (...) W takim przypadku może się oczywiście pojawić wątpliwość co do kwestii samego istnienia zobowiązania, skoro brakuje wymagalności skonkretyzowanego obowiązku publicznoprawnego. Podkreślić więc należy, że postępowanie zabezpieczające służy zabezpieczeniu wykonania przez zobowiązanego jego obowiązku, który – co do zasady – w przyszłości będzie objęty tytułem wykonawczym." - (System Prawa Administracyjnego Procesowego pod redakcją Grzegorza Łaszczycy i Andrzeja Matana, Tom III, część 2, Wolters Kluwer, Warszawa 2020 str.369 ). Poza tym należy zauważyć, że za możliwością zabezpieczenia nieostatecznej decyzji wymiarowej przemawia wykładnia systemowa wewnętrzna. Zgodnie bowiem z regulacją zawartą w art. 154 § 4 punkt 1 u.p.e.a. zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia, bądź doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Treść tego przepisu wyraźnie wskazuje, że zajęcie zabezpieczające może poprzedzić stanie się zabezpieczonej decyzji, decyzją ostateczną, czy nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne następuje w takiej sytuacji poprzez wystawienie tytułu wykonawczego, co musi nastąpić przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, bądź doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Gdyby podstawą zabezpieczenia mogły być jedynie decyzje ostateczne, ewentualnie decyzje nieostateczne, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności, powołany przepis byłby zbędny. Powyższą myśl odnieść należy także do art. 154 § 6 u.p.e.a., zgodnie z którym zajęcie zabezpieczające nie przekształca się w zajęcie egzekucyjne w przypadku uchylenia przez organ odwoławczy lub sąd administracyjny decyzji stanowiącej podstawę do dokonania zabezpieczenia, o ile wydanie nowej decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie nastąpi w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego lub prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego organowi właściwemu do wydania decyzji. Skoro powodem nieprzekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w zabezpieczenie egzekucyjne może być uchylenie przed organ odwoławczy decyzji stanowiącej podstawę do dokonania zabezpieczenia, to jest oczywistym, że dotyczy to nieostatecznej decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. Co do zasady bowiem organ odwoławczy uchyla decyzje nieostateczne przekazując sprawę do ponownego rozpoznania w oparciu o przepis art. 233 § 1 O.p lub uchyla je i przekazuje sprawę do rozpoznania właściwemu organowi (art. 233 § 1 pkt 2 lit.b) O.p).
Ustosunkowując się do argumentacji skargi podnieść należy, że w literaturze i orzecznictwie zgodnie podnosi się, że w ramach zabezpieczenia nie jest dopuszczalny zarzut oparty o treść art. 33 § 2 pkt.1 u.p.e.a w związku z art. 166b tej ustawy – nieistnienia obowiązku. "Przedmiotem zabezpieczenia są bowiem obowiązki, które nie są jeszcze wymagalne (wyr. NSA z 18.04.1995 r., SA/Wr 968/94, wyr. NSA z 3.04.1998 r., I SA/Lu 231/97, wyr. NSA z 8.05.1998 r., I SA/Lu 362/97, wyr. NSA z 9.02.2000 r. I SA/Gd 489/98 ) – vide także Arkadiusz Cudak, Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, Komentarz praktyczny z orzecznictwem, Wzory pism procesowych, C.H. Beck, Warszawa 2022 str. 397). W razie wymagalności obowiązku, wierzyciel ma przecież obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zatem sam fakt zainicjowania postępowania zabezpieczającego potwierdza brak owej wymagalności. W judykaturze przyjmuje się trafnie, że w postępowaniu zabezpieczającym nie jest dopuszczalne zgłoszenie zarzutu nieistnienia obowiązku (wyroki: WSA w Gdańsku z 9.10.2018 r., I SA/Gd 784/18, WSA w Bydgoszczy z 30.12.2013 r., I SA/Bd 901/13, NSA z 27.07.1995 r. III SA 1286/94, MP 1996, Nr.3, s.85 ). Skoro zatem zabezpieczenie może dotyczyć obowiązków niewymagalnych, a decyzja nieostateczna, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności nie podlega wykonaniu (art. 239a O.p), a w postępowaniu zabezpieczającym nie jest dopuszczalny zarzut nieistnienia obowiązku, to stwierdzenie, że podstawą zabezpieczenia może być nieostateczna decyzja, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności jawi się jako prawdziwe.
Mając zatem wskazane powyżej okoliczności oraz przytoczoną argumentację, sąd uznał, że przedmiotowa skarga nie jest zasadna. Zawarte w niej zarzuty naruszenia art. 154 § 1, art. 33 § 2 pkt 6 litera c) i art. 34 § 2 w związku z art. 166b ustawy egzekucyjnej sprowadzały się do zakwestionowania możliwości prowadzenia postępowania zabezpieczającego w oparciu o nieostateczną decyzję, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności. Skoro zatem powyższa teza strony skarżącej nie zyskała aprobaty sądu, skarga podlegała oddaleniu. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, po myśli art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
P.C.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę