III FSK 830/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-07
NSApodatkoweWysokansa
podatek od nieruchomościbudynekwiataprzegroda budowlanadefinicja budynkuprawo budowlaneinterpretacja przepisówNSASKOspółka

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję SKO w sprawie opodatkowania wiaty na opakowania podatkiem od nieruchomości, uznając, że siatka ogrodzeniowa nie stanowi przegrody budowlanej.

Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem od nieruchomości wiaty na opakowania za 2016 rok. Sąd pierwszej instancji uznał wiatę za budynek, podczas gdy Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok oraz decyzję SKO. Kluczową kwestią była interpretacja pojęcia 'przegrody budowlanej' – NSA stwierdził, że siatka ogrodzeniowa nie spełnia tej definicji, a tym samym wiata nie może być uznana za budynek podlegający opodatkowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki O. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie podatku od nieruchomości za 2016 rok. Spór dotyczył kwalifikacji obiektu określanego jako 'wiata na opakowania'. Sąd pierwszej instancji, opierając się na wcześniejszym orzecznictwie, uznał wiatę za budynek, ponieważ posiadała fundamenty, dach i była trwale związana z gruntem, a jej ściany (panele z pustaków, blachy, siatki) stanowiły przegrody budowlane. Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając wyrok WSA i decyzję SKO, uznał, że zarzut błędnej wykładni art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest zasadny. Sąd podkreślił, że definicja budynku wymaga wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, które muszą stanowić fizyczną barierę, a nie iluzoryczne odgrodzenie. W przypadku wiaty, panele z siatki stalowej nie spełniają tej funkcji, ponieważ ich demontaż nie narusza konstrukcji budynku i nie stanowią one trwałej bariery oddzielającej obiekt od przestrzeni zewnętrznej. W związku z tym, wiata nie może być uznana za budynek w rozumieniu przepisów podatkowych. NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wiata na opakowania, której przegrody stanowią panele z siatki stalowej, nie może być uznana za budynek w rozumieniu przepisów podatkowych, ponieważ siatka nie stanowi trwałej przegrody budowlanej wydzielającej obiekt z przestrzeni.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że definicja budynku wymaga wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, które muszą stanowić fizyczną, trwałą barierę. Panele z siatki stalowej nie spełniają tej funkcji, gdyż można je łatwo zdemontować bez uszczerbku dla konstrukcji, a tym samym nie wydzielają obiektu z przestrzeni w sposób wymagany przez prawo.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 1, 2 i 5

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Definicja budynku wymaga, aby był on trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadał fundamenty i dach. Przegroda budowlana musi stanowić fizyczną, trwałą barierę.

u.p.o.l. art. 2 § ust. 1 pkt 2 i 3

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budynki lub ich części.

Pomocnicze

O.p. art. 122

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. poprzez uznanie, że do kategorii budynków można zakwalifikować obiekty budowlane niewydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, a oddzielone jedynie za pomocą siatki ogrodzeniowej, którą można łatwo zdemontować. Naruszenie przepisów postępowania (art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p.) poprzez wadliwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i błędne ustalenie stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie przegrody budowlanej rodzi największe trudności interpretacyjne nie można zawężać jedynie do ścian pełnych i zamkniętych, lecz obejmuje również inne elementy konstrukcyjne, takie jak słupy, kolumny czy filary, o ile w sensie strukturalnym wyznaczają one granice obiektu i pozwalają na jego wydzielenie z przestrzeni nie jest konieczne całkowite zamknięcie przestrzeni – wystarczające jest, aby istniejące przegrody pozwalały na zakreślenie jego obrysu i tym samym umożliwiały ustalenie powierzchni użytkowej panele siatkowe i blaszane zostały przykręcone do konstrukcji stalowej za pomocą spawanych płaskowników i rygli, a ich demontaż nie tylko pozbawiłby obiekt zamkniętej formy, lecz także wpłynąłby na statykę całej konstrukcji, prowadząc do utraty nośności i stateczności nie jest istotne, czy obiekt można hipotetycznie zdemontować, lecz czy taki demontaż byłby możliwy bez zniszczenia całości przegroda budowlana musi stanowić fizyczną barierę (płaszczyznę), pozwalającą na wydzielenie budynku z przestrzeni cechą 'przegrody budowlanej' jest faktyczne, a nie iluzoryczne wydzielenie obiektu nie stanowią przegrody budowlanej, odpowiadającej kwalifikacji w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l,. takie elementy, które nie ograniczają w sensie całościowym dostęp do wnętrza obiektu

Skład orzekający

Jolanta Sokołowska

przewodniczący

Paweł Borszowski

członek

Agnieszka Olesińska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji budynku i przegrody budowlanej na potrzeby podatku od nieruchomości, zwłaszcza w kontekście obiektów o lekkiej konstrukcji (np. wiaty)."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów podatkowych w brzmieniu obowiązującym w danym okresie. Może wymagać analizy w kontekście ewentualnych zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego podatku od nieruchomości i zawiera szczegółową analizę definicji budynku, co jest kluczowe dla wielu podatników. Interpretacja 'przegrody budowlanej' jest istotna praktycznie.

Czy Twoja wiata to budynek? NSA wyjaśnia, co jest 'przegrodą budowlaną' w podatku od nieruchomości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 830/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/
Jolanta Sokołowska /przewodniczący/
Paweł Borszowski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Bk 65/25 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2025-03-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 707
art. 1a ust. 1 pkt 1, 2 i 5, art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 111
art. 122, art. 187 § 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant Agnieszka Krysińska-Kłos, po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 65/25 w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 29 listopada 2024 r., nr 405.469/D-5/XXIV/24 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku na rzecz O. sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 9775 (słownie: dziewięć tysięcy siedemset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 65/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę O. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 29 listopada 2024 r. w podatku od nieruchomości za 2016 rok.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że konieczne było ponowne odniesienie się do istoty sporu, który sprowadza się na tym etapie do kwestii podatkowej kwalifikacji obiektu określanego jako "wiata na opakowania". Podkreślono, iż spór ten był już kilkakrotnie przedmiotem kontroli instancyjnej i sądowej, co przesądzało o konieczności respektowania wprost wytycznych zawartych w prawomocnych wyrokach, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Sprawa była już dwukrotnie rozpatrywana przez WSA w Białymstoku oraz dwukrotnie kontrolowana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak wskazał Sąd, w najnowszym orzeczeniu z 25 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 1413/22 NSA oddalił skargę kasacyjną i podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji w zakresie kwalifikacji wiaty na materiały techniczne (wyrok WSA w Białymstoku z 14 września 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 211/22, w którym uchylono zaskarżoną decyzję). Jednocześnie NSA zakwestionował jednak ocenę stanu faktycznego w części dotyczącej opodatkowania podatkiem od nieruchomości wiaty na opakowania. Sąd zaakcentował, że sporna kwalifikacja obiektu musi być rozważana nie w oderwaniu od dotychczasowego dorobku orzeczniczego, lecz przy pełnym uwzględnieniu stanowiska sądów administracyjnych, które określały ramy prawidłowego postępowania dowodowego oraz wskazywały, jakie elementy faktyczne i konstrukcyjne powinny być poddane szczegółowej analizie.
Sąd zaakcentował, że na gruncie prawa podatkowego to właśnie pojęcie przegrody budowlanej rodzi największe trudności interpretacyjne. W tym zakresie obszernie przywołano dorobek orzeczniczy NSA wskazując, że pojęcia tego nie można zawężać jedynie do ścian pełnych i zamkniętych, lecz obejmuje ono również inne elementy konstrukcyjne, takie jak słupy, kolumny czy filary, o ile w sensie strukturalnym wyznaczają one granice obiektu i pozwalają na jego wydzielenie z przestrzeni. Podkreślono, że dla uznania obiektu za budynek nie jest konieczne całkowite zamknięcie przestrzeni – wystarczające jest, aby istniejące przegrody pozwalały na zakreślenie jego obrysu i tym samym umożliwiały ustalenie powierzchni użytkowej.
W dalszej części Sąd przeszedł do oceny materiału dowodowego, jaki został zgromadzony przez organy obu instancji w wykonaniu wytycznych NSA. Wskazano, że SKO słusznie wymagało od organu pierwszej instancji przeprowadzenia dodatkowych czynności dowodowych, w tym weryfikacji opinii biegłych i ustalenia, w jaki sposób poszczególne elementy konstrukcyjne spornej wiaty zostały ze sobą powiązane. Organ pierwszej instancji wykonał te zalecenia poprzez zasięgnięcie opinii uzupełniającej biegłego oraz przesłuchanie go na okoliczność sposobu montażu i funkcji przegród budowlanych. Sąd w pełni zaakceptował sposób przeprowadzenia tego postępowania dowodowego i uznał je za rzetelne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia. Z treści opinii biegłych jednoznacznie wynikało, że konstrukcję wiaty stanowią słupy stalowe, obiekt posiada fundamenty, dach pokryty blachą oraz ściany murowane z pustaków, uzupełnione o osłony wykonane z blachy i paneli siatkowych. Zdaniem Sądu elementy te w sposób niewątpliwy spełniają kryteria przegród budowlanych. Podkreślono, że biegły wskazał, że panele siatkowe i blaszane zostały przykręcone do konstrukcji stalowej za pomocą spawanych płaskowników i rygli, a ich demontaż nie tylko pozbawiłby obiekt zamkniętej formy, lecz także wpłynąłby na statykę całej konstrukcji, prowadząc do utraty nośności i stateczności. Taki sposób połączenia elementów przesądza o tym, że stanowią one integralne części wiaty, a nie odrębne obiekty czy ogrodzenia.
Sąd odniósł się również do zarzutów strony dotyczących rzekomego braku trwałego związania wiaty z gruntem. W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły, że sporna wiata została posadowiona na ławach i stopach fundamentowych, w których umieszczono kotwy trwale mocujące konstrukcję. Zdaniem Sądu rozwiązanie to zapewnia stabilność i uniemożliwia przeniesienie obiektu bez jego uszkodzenia, co w świetle orzecznictwa NSA w pełni wyczerpuje przesłankę "trwałego związania z gruntem". Sąd podkreślił, że nie jest istotne, czy obiekt można hipotetycznie zdemontować, lecz czy taki demontaż byłby możliwy bez zniszczenia całości – a w tym przypadku przesłanka ta bez wątpienia została spełniona. Na tym tle Sąd doszedł do wniosku, że organy prawidłowo uznały wiatę na opakowania za budynek w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849 z późn. zm., dalej jako: u.p.o.l.). Spełnia ona bowiem wszystkie kryteria ustawowe: posiada fundamenty i dach, jest trwale związana z gruntem oraz została wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, które pozostają z nią konstrukcyjnie powiązane. Podkreślono, że nie ma znaczenia, że część przegród nie pełni funkcji nośnej w sensie statycznym – istotne jest, że wyznaczają one obrys budynku i tworzą jego strukturę.
Zdaniem WSA nie znalazł potwierdzenia również zarzut odnoszący się do naruszenia art. 197 § 1, art. 191 oraz art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm., dalej: O.p.). Sąd podkreślił, że opinia biegłego została sporządzona w sposób rzetelny, została poparta materiałem zdjęciowym, a jej ocena przez organy mieściła się w granicach swobodnej oceny dowodów. Sąd zwrócił uwagę, że wszelkie wątpliwości co do treści opinii zostały wyjaśnione w toku przesłuchania biegłego, a organy trafnie odróżniły część techniczną opinii, stanowiącą dowód, od fragmentów zawierających oceny prawne, które nie mogły być uwzględniane. Sąd odniósł się również do podnoszonego przez skarżącą zarzutu naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 121 § 1 O.p.). W ocenie Sądu nie sposób uznać, aby fakt wydania orzeczeń w sprawach innych podatników mógł mieć znaczenie dla niniejszej sprawy. Każde postępowanie podatkowe toczy się bowiem w oparciu o własny stan faktyczny i prawny, a organy oraz sąd były związane wyłącznie wytycznymi zawartymi w wyrokach zapadłych na gruncie tej konkretnej sprawy. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).
Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. 173 § 1 i § 2 oraz art. 177 § 1 w związku z art. 175 § 3 pkt 1 oraz art. 176 p.p.s.a. złożył pełnomocnik skarżącego, który zaskarżył wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
a) błędne zastosowanie art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. poprzez zakwalifikowanie do kategorii "budynków" Wiaty na opakowania, tj. obiektu, który nie spełnia definicji budynku,
b) błędną wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. poprzez uznanie, że do kategorii budynków można zakwalifikować obiekty budowlane niewydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, a oddzielone jedynie za pomocą siatki ogrodzeniowej, którą można łatwo zdemontować,
c) błędną wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. poprzez uznanie, że pomiar powierzchni użytkowej można dokonać po wewnętrznej długości przestrzeni pomiędzy słupami wspierającymi dach, w przypadku, gdy pomiędzy słupami brakuje ścian, jako ściana została potraktowana w tym przypadku siatka ogrodzeniowa.
2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. poprzez wadliwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i jej nieuchylenie, pomimo iż Organ przyjął wadliwe oceny i wnioski z materiału dowodowego zebranego w sprawie, tj. błędnie ustalił stan faktyczny stosując dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie poprzez przyjęcie że Wiata na opakowania spełnia wszystkie przesłanki umożliwiające jej kwalifikację jako budynku – a w konsekwencji błędnie odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2016 r.
Wskazując na powyższe naruszenia pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a w przypadku stwierdzenia, że istota sprawy nie została dostatecznie wyjaśniona – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku, zasądzenie od SKO na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), toteż rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie zasługuje zarzut błędnej wykładni art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. poprzez uznanie, że do kategorii budynków można zakwalifikować obiekty budowlane niewydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, a oddzielone jedynie za pomocą siatki ogrodzeniowej, którą można łatwo zdemontować. Należy bowiem w pierwszej kolejności zauważyć, że stosownie do art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., w stanie prawnym adekwatnym do rozpoznawanej sprawy, przez budynek należało rozumieć obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Równocześnie podkreślenia wymaga, że definicja ta odnosi się wprost do składnika przedmiotu opodatkowania w podatku od nieruchomości zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., w którym wskazano, że opodatkowaniu podlegają budynki lub ich części. Regulacja art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. stanowi zatem doprecyzowanie, na poziomie ustawowym, przedmiotu opodatkowania w podatku od nieruchomości poprzez użycie definicji legalnej. Skoro zatem przedmiot opodatkowania w podatku od nieruchomości został określony, zarówno poprzez jego wskazanie w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., jak i jego doprecyzowanie w formie definicji legalnej z art. 1a ust. 1 pkt 1 tej ustawy, oznacza to jednocześnie konieczność uwzględnienia konsekwencji dla przeprowadzanej wykładni, która musi uwzględniać elementy tej definicji konstruujące przedmiot opodatkowania, oprócz obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Jednym z tych elementów, współtworzących przedmiot opodatkowania, jest zatem wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Ma on w rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie, jako element sporny. Bez spełnienia warunku posiadania "przegród budowlanych" nie sposób zaś uznać istnienia budynku, tj. przedmiotu opodatkowania. Kluczowe zatem, z punktu widzenia oceny sformułowanego zarzutu, staje się stwierdzenie, jak rozumieć wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Nie ma ustawowej definicji tego elementu, stąd też za konieczne uznać należy zaakcentowanie jego rozumienia, które wynika de facto z literalnego sposobu sformułowania. Dekodując znaczenie wyrażenia "przegroda budowlana" trzeba zatem wskazać na aspekt wydzielenia z przestrzeni za pomocą tej właśnie przegrody.
Do sedna sporu w niniejszej sprawie należało wskazanie sposobu rozumienia wydzielenia z przestrzeni za pomocą określonej przegrody budowlanej. To normatywne wyrażenie odnosi się w pierwszej kolejności do aspektu wydzielenia z przestrzeni, któremu służy przegroda budowlana. Chodzi zatem o taką sytuację, gdy w wyniku zastosowania określonej przegrody budowlanej nastąpi wydzielenie z przestrzeni w takim znaczeniu, że możliwe będzie uznanie oddzielenia od tej przestrzeni. Należy przy tym nadmienić, że sformułowanie to ma charakter kategoryczny w tym znaczeniu, że nie sposób kwalifikować w obszar sytuacji odpowiadających temu elementowi definicji budynku takich, które będą stanowić jedynie o pewnym stopniu spełnienia tego wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Inaczej mówiąc, nie można uznać spełnienia tej definicji w sytuacji np. częściowego wydzielenia z przestrzeni. Jako potwierdzenie takiego sposobu rozumienia tego elementu definicji budynku może posłużyć stanowisko zaprezentowane w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2021 r., sygn. akt III FPS 1/21, gdzie NSA stwierdził, że element wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych należy ujmować funkcjonalnie, przy czym trzeba także uwzględnić skutki tego funkcjonalnego ujęcia, biorąc pod uwagę społeczno-gospodarcze rozumienie przepisów. Nie można zatem ujmować w kategoriach wydzielania z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych takich przypadków, gdy to wydzielenie jest iluzoryczne.
Brak podstaw, aby obejmować definicją legalną budynku takie sytuacje, gdy nie dochodzi do wydzielania z określonego fragmentu przestrzeni za pomocą przegrody budowlanej. Trzeba zatem przyjąć, że chodzi o uznanie istnienia tego wydzielenia w ramach obiektu budowlanego z przestrzeni zewnętrznej poprzez przegrodę budowlaną. Takie stanowisko znajduje uzasadnienie w językowej treści analizowanej regulacji art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., co znajduje potwierdzenie zarówno w wymienionej uchwale III FPS 1/21, jak i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego kształtującym się po tej uchwale. W wyroku tego Sądu z 30 listopada 2023 r., sygn. akt III FSK 831/22 przyjęto zatem, że określenie "wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych" zawiera dwie cechy: wydzielenie z przestrzeni i przegrodę budowlaną. Funkcją przegrody budowlanej obiektu budowlanego ma być wyodrębnienie tego obiektu z przestrzeni zewnętrznej w taki sposób, że co do zasady możliwe byłoby opisanie, która część przestrzeni ogólnej należy do przestrzeni obiektu, a która jest przestrzenią zewnętrzną w stosunku do obiektu. Można uznać, że ustawodawca w tym względzie posłużył się założonym uproszczeniem "wydzielenia z przestrzeni", nie wskazując jednocześnie na wydzielenie przestrzeni znajdującej się wewnątrz budynku od przestrzeni zewnętrznej.
Dokonując ustalenia zakresu znaczeniowego tego wyrażenia normatywnego godzi się równocześnie zauważyć, że chodzi o pojęcie przegrody budowlanej, która de facto wydziela obiekt budowlany z przestrzeni. Poza wskazaniem na przegrodę budowlaną i jej ujęciem funkcjonalnym w takim sensie, tj. wydzielenia z przestrzeni, ustawodawca nie wprowadza dodatkowych wyrażeń doprecyzowujących. Stąd też zakres sytuacji odpowiadających temu zwrotowi normatywnemu należy poszukiwać w tak zakreślonym obszarze. Dlatego też, jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przegroda nie zawsze musi być litą ścianą, jednakże musi stanowić pewną barierę (płaszczyznę) pozwalającą na wydzielenie budynku z przestrzeni. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko tego Sądu zaprezentowane w wyroku z 24 października 2024 r., sygn. akt III FSK 30/23, gdzie, odwołując się do stwierdzenia wyrażonego w wyroku z 2 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 814/21, uznano, że "przegroda budowlana", jako jeden z elementów budynku w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., musi stanowić fizyczną barierę (płaszczyznę), pozwalającą na wydzielenie budynku z przestrzeni. Cechą "przegrody budowlanej" jest faktyczne, a nie iluzoryczne wydzielenie obiektu. Przegroda budowlana musi mieść charakter trwały i musi być konstrukcyjne powiązana z innymi elementami budynku (dachem i fundamentami).
W rozpoznanej sprawie chodzi o elementy, które powinny pełnić funkcję ścian zewnętrznych, a według wiedzy powszechnie dostępnej - ściana zewnętrzna stanowi element konstrukcyjny budynku, ponieważ zapewnia stabilność, nośność i wspiera dach oraz stropy, przenosząc obciążenia. Takiej roli nie spełniają panele z siatki czy elementy blachy falistej, które nota bene nie stanowią trwałego elementu obiektu budowlanego, o czym zaświadcza opinia biegłej, według której bez uszczerbku dla obiektu mogą one być zdemontowane. Dlatego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że wiata na opakowania, która ma przegrody z takich elementów, nie spełnia wymogów pozwalających uznać ją za budynek, nie jest bowiem możliwe dokładne określenie jej granic i wydzielenie jej z trójwymiarowej przestrzeni.
Ponieważ w niniejszej sprawie za główny dowód uznano stanowisko biegłej powołanej przez organ, zauważenia wymaga, że nie stwierdziła ona, iż usunięcie przegród z siatki oraz z blachy falistej naruszy konstrukcję budynku. Przeciwnie, wprost wskazała, że ich demontaż nie uszkadza konstrukcji budynku.
Wskazanie na trwały charakter przegrody budowlanej wraz z określeniem pewnej bariery (płaszczyzny) wydzielającej budynek z przestrzeni wynika z jej funkcji wpisanej wprost w normatywne wyrażenie z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Stąd też, dokonując oceny spełnienia tak normatywnie określonego elementu budynku, jakim jest wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, nie można obejmować nim takich sytuacji, gdy podlegająca kwalifikacji jako przegroda budowlana nie prowadzi do wydzielenia w sensie bariery (płaszczyzny) oddzielającej budynek z przestrzeni zewnętrznej, jak w przypadku filarów, czy słupów.
Biorąc pod uwagę powyższe, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie sposób uznać że taką funkcję wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych pełnią panele z siatki stalowej. Nie stanowią przegrody budowlanej, odpowiadającej kwalifikacji w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l,. takie elementy, które nie ograniczają w sensie całościowym dostęp do wnętrza obiektu. W takim bowiem przypadku nie można przyjąć, że dochodzi do oddzielenia (wyodrębnienia) przestrzeni, która została ograniczona konstrukcją danego obiektu budowlanego od tego fragmentu przestrzeni, który znajduje się poza konturem tego obiektu.
W konsekwencji trafnie również podnosi Skarżąca błędne zastosowanie art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. poprzez zakwalifikowanie do kategorii "budynków" Wiaty na opakowania, tj. obiektu, który nie spełnia definicji budynku, jak również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej. Organ wyprowadził bowiem błędne oceny i wnioski z zebranego materiału dowodowego.
Zasadność powyższych zarzutów skutkuje uznaniem skargi kasacyjnej za zasadną.
Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji oraz uchylił decyzję organu odwoławczego. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ podatkowy uwzględni ocenę prawną dokonaną niniejszym wyrokiem.
O kosztach postępowania sądowego (za obie instancje) orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a., uznając równocześnie, że zasadne stało się odstąpienia od zasądzenia zwrotu części kosztów zastępstwa procesowego na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., z uwagi na tożsamość problemów prawnych w sprawach dotyczących podatku od nieruchomości za poszczególne lata.
s. Paweł Borszowski s. Jolanta Sokołowska s. Agnieszka Olesińska (spr.)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI