III FSK 825/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-07
NSApodatkoweWysokansa
podatek od nieruchomościbudynekbudowlaprzegroda budowlanadefinicja budynkupodstawa opodatkowaniapowierzchnia użytkowaNSAprawo podatkowe

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję SKO w sprawie opodatkowania wiaty na opakowania jako budynku, uznając, że siatka ogrodzeniowa nie stanowi trwałej przegrody budowlanej.

Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem od nieruchomości wiaty na opakowania. Spółka kwestionowała jej zakwalifikowanie jako budynku, argumentując, że posiada jedynie siatkę ogrodzeniową, która nie jest trwałą przegrodą budowlaną. Po wieloletnim sporze i wcześniejszych uchyleniach orzeczeń, NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd stwierdził, że siatka ogrodzeniowa nie spełnia definicji przegrody budowlanej, która musi być trwała i konstrukcyjnie powiązana z budynkiem, a jedynie iluzorycznie wydziela obiekt z przestrzeni.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z dnia 7 października 2025 r. uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Białymstoku oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w sprawie dotyczącej podatku od nieruchomości za 2011 rok. Spór koncentrował się na kwalifikacji podatkowej dwóch obiektów: "wiaty na opakowania" i "wiaty na materiały techniczne". Po wieloletnim postępowaniu, w którym organy podatkowe i sądy niższych instancji wielokrotnie zmieniały swoje stanowiska, NSA uznał skargę kasacyjną spółki O. [...] sp. z o.o. za zasadną. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy "wiata na opakowania" spełnia definicję budynku zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (u.p.o.l.), który wymaga, aby obiekt był trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadał fundamenty i dach. NSA, opierając się na swojej wcześniejszej wykładni i uchwale składu 7 sędziów (III FPS 1/21), podkreślił, że przegroda budowlana musi stanowić fizyczną, trwałą barierę, która faktycznie wydziela budynek z przestrzeni zewnętrznej. Sąd uznał, że panele z siatki stalowej oraz blacha falista, które można łatwo zdemontować bez uszczerbku dla konstrukcji, nie spełniają tej definicji. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taki obiekt nie spełnia definicji budynku, ponieważ przegrody te nie stanowią fizycznej, trwałej bariery wydzielającej budynek z przestrzeni.

Uzasadnienie

Definicja budynku w u.p.o.l. wymaga, aby obiekt był wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Przegroda ta musi być trwała i stanowić fizyczną barierę, a nie jedynie iluzoryczne oddzielenie. Panele z siatki i blacha falista, które można łatwo zdemontować, nie spełniają tych wymogów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Definicja budynku wymaga, aby był on trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadał fundamenty i dach. Przegroda budowlana musi być trwała i fizycznie wydzielać obiekt z przestrzeni.

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 2

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Opodatkowaniu podlegają budynki lub ich części.

u.p.o.l. art. 2 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości są budynki.

u.p.o.l. art. 2 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości są budowle.

Pomocnicze

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 5

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Podstawa opodatkowania dla budynków stanowi ich powierzchnia użytkowa.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 188

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie skargi przez NSA po uchyleniu zaskarżonego orzeczenia, gdy istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ podatkowy.

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Siatka ogrodzeniowa i blacha falista nie stanowią trwałych przegród budowlanych w rozumieniu definicji budynku. Obiekt budowlany, który nie jest trwale wydzielony z przestrzeni za pomocą fizycznych przegród, nie może być uznany za budynek.

Godne uwagi sformułowania

przegroda budowlana musi stanowić fizyczną barierę (płaszczyznę), pozwalającą na wydzielenie budynku w przestrzeni. Cechą "przegrody budowlanej" jest faktyczne, a nie iluzoryczne wydzielenie obiektu. nie można obejmować nim takich sytuacji, gdy podlegająca kwalifikacji jako przegroda budowlana nie prowadzi do wydzielenia w sensie bariery (płaszczyzny) oddzielającej budynek z przestrzeni zewnętrznej, jak w przypadku filarów, czy słupów.

Skład orzekający

Jolanta Sokołowska

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Borszowski

członek

Agnieszka Olesińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji budynku w podatku od nieruchomości, zwłaszcza w kontekście obiektów o lekkiej konstrukcji i nietrwałych przegrodach."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej definicji budynku zawartej w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych i może być stosowane w podobnych sprawach dotyczących kwalifikacji obiektów budowlanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna definicja prawna i jak nawet pozornie proste elementy konstrukcyjne (siatka ogrodzeniowa) mogą decydować o milionowych kwotach podatku.

Czy siatka ogrodzeniowa może być ścianą? NSA rozstrzyga spór o podatek od nieruchomości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 825/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska
Jolanta Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Borszowski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Bk 60/25 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2025-03-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2, art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3.
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant Agnieszka Krysińska-Kłos, po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 60/25 w sprawie ze skargi O. [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 12 listopada 2024 r., nr 405.428/D-5/XXIV/24 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku na rzecz O. [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 9775 (słownie: dziewięć tysięcy siedemset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 19 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 60/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę O. [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (dalej: "Organ" lub "SKO") z 12 listopada 2024 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r.
W dniu 21 grudnia 2016 r. Spółka złożyła Burmistrzowi [...] (dalej: "organ I instancji") korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za lata 2011-2016, wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty za powyższy okres. Jako powód złożenia korekt deklaracji strona wskazała różnice pomiędzy stanem faktycznym a deklarowanymi podstawami opodatkowania podatkiem od nieruchomości, stwierdzonymi w wyniku przeprowadzonej inwentaryzacji.
Decyzją z 27 kwietnia 2017 r. organ I instancji określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 r. wysokości 1 037 412 zł oraz stwierdził nadpłatę w wysokości 7 249 zł. Zdaniem Burmistrza, budynek o powierzchni 3 123 m2 – "wiata na opakowania" oraz budynek o powierzchni 310 m2 – "wiata na materiały techniczne", wykazane w korekcie deklaracji jako budowle, stanowią budynki, ponieważ posiadają wszystkie elementy niezbędne do zaliczenia ich do kategorii budynków.
SKO utrzymało w mocy decyzję Burmistrza w części dotyczącej nadpłaty, uchyliło w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego i określiło je oraz umorzyło postępowanie w zakresie podatku od gruntu.
Wyrokiem z 22 maja 2018 r., sygn. I SA/Bk 165/18 WSA w Białymstoku oddalił skargę Spółki na decyzję SKO, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2020 r., II FSK 2788/18 uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz zaskarżoną decyzję. Sąd kasacyjny zwrócił uwagę na konieczność ustalenia, czy sporne wiaty spełniają przesłanki definicji budynku, a mianowicie czy jest możliwe określenie jego obrysu poprzez dokładne wskazanie granic przestrzeni zajmowanej przez obiekt budowlany oraz czy przegrody budowlane obiektu budowlanego są z nim konstrukcyjnie połączone. Zdaniem NSA, organy nie ustaliły, czy sporne wiaty skarżącej posiadają przegrody budowlane, a w konsekwencji, czy są one budynkami w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. poz. 613 ze zm., dalej jako: u.p.o.l.).
Decyzją z dnia 17 grudnia 2020 r. SKO uchyliło decyzję Burmistrza i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W toku ponownie prowadzonego postępowania Burmistrz powołał biegłego z zakresu architektury i budownictwa celem sporządzenia opinii na okoliczność ustalenia charakteru nieruchomości stanowiących podstawę opodatkowania w przedmiotowej sprawie, tj. ustalenia, czy nieruchomości te są budowlami czy budynkami w rozumieniu u.p.o.l., w szczególności czy posiadają przegrody budowlane pozwalające na wyliczenie ich powierzchni użytkowej. Następnie 28 maja 2021 r. organ pierwszej instancji przeprowadził, z udziałem biegłego, oględziny spornych obiektów, tj. wiaty na opakowania oraz miejsca po rozbiórce wiaty na materiały techniczne. Ustalenia dotyczące dwóch "wiat" utwierdziły organ podatkowy w przekonaniu, że obiekty te są budynkami, w związku z czym ich podstawą opodatkowania powinna być powierzchnia użytkowa. Decyzją z dnia 23 sierpnia 2021 r. Burmistrz stwierdził nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwocie 7 249 zł, odmówił stwierdzenia nadpłaty w kwocie 35 546 zł i określił zobowiązanie podatkowe w tym podatku.
Decyzją z 31 marca 2022 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
WSA w Białymstoku wyrokiem z 14 września 2022 r., sygn. I SA/Bk 206/22, uchylił zaskarżoną decyzję SKO, zaś NSA wyrokiem z 25 maja 2023 r., sygn. III FSK 1408/22 oddalił skargę kasacyjną. Sąd kasacyjny dokonał korekty uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji. Za nietrafne uznał stanowisko WSA, że materiał dowodowy dotyczący istniejącej "Wiaty na opakowania" był zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Zdaniem NSA, materiał zawarty w aktach sprawy nie wystarcza na uznanie okoliczności istnienia przegród budowlanych za udowodnioną.
Decyzją z dnia 23 listopada 2023 r., SKO uchyliło decyzję Burmistrza i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji decyzją z dnia 22 maja 2024 r. stwierdził nadpłatę w kwocie 12 924 zł, odmówił stwierdzenia nadpłaty w pozostałym zakresie oraz określił zobowiązanie w podatku od nieruchomości obciążającym budynki (879 250 złł) i budowle (15 724 zł).
Decyzją z dnia 12 listopada 2024 r. SKO utrzymano w mocy decyzję Burmistrza. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że realizując wytyczne zawarte w wyroku III FSK 1408/22 oraz poprzedzającym go prawomocnym wyroku WSA organy podatkowe odstąpiły od kwalifikowania nieistniejącej już "Wiaty na materiały techniczne" jako budynku. Pod względem podatkowym obiekt ten potraktowano jako budowlę - zgodnie z wnioskiem strony. Odnośnie "Wiaty na opakowania" organ odwoławczy stwierdził, że jest ona budynkiem i została prawidłowo wykazana w "pierwotnej" deklaracji podatkowej. Organ drugiej instancji podniósł, że podczas przesłuchania biegłego (dnia 20 marca 2024 r.), stwierdził on, że przegrody (blacha falista i panele ze stalowej siatki) są integralną częścią (składnikiem) i w żadnym wypadku nie można ich uznać za oddzielne obiekty (np. jako ogrodzenie). Na pytanie, czy demontaż paneli lub "osłon" z blachy spowoduje, że tracą one funkcję przegrody biegły odpowiedział, że staną się "swobodnymi elementami". Nie jest to jednak argument świadczący o tym, że panele i "osłony" z blachy nie są przegrodami. Demontaż spowoduje, że "Wiata" zostanie pozbawiona przegród, a zdemontowane same panele i blacha z istoty swej nie mogą być przegrodą dla obiektu, od którego właśnie zostały oddzielone.
W zaskarżonym obecnie wyroku WSA w Białymstoku wskazał, że na obecnym etapie postępowania spór w sprawie dotyczy wyłącznie opodatkowania wiaty na opakowania. Spółka stoi na stanowisku, że powinna ona zostać opodatkowana jak budowla. Organ konsekwentnie twierdzi, że sporna wiata jest budynkiem w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Biorąc pod uwagę orzeczenia NSA dotyczące opodatkowania wiat, Sąd wyprowadził wniosek, że aby dany obiekt mógł być uznany za budynek, musi być możliwe określenie jego obrysu poprzez dokładne określenie granic przestrzeni zajmowanej przez budynek. Takie rozumienie wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych koresponduje z art. 4 ust. 1 pkt 2 w zw. art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. Skoro bowiem podstawę opodatkowania stanowi powierzchnia użytkowa budynku, obliczana po wewnętrznej długości ścian, to muszą istnieć przegrody pozwalające ustalić granice tej powierzchni.
W ocenie Sądu I instancji, w sprawie słusznie przyjęto, że sporne przegrody (blacha falista i panele ze stalowej siatki) są integralną częścią (składnikiem) i w żadnym wypadku nie można ich uznać za oddzielne obiekty (ogrodzenie). Wszystkie przegrody spornej wiaty (murowane, blaszane, z paneli wypełnionych siatką) były ze sobą konstrukcyjnie związane i stanowiły jedną całość, a więc tworzyły substancję "Wiaty" i stanowiły przegrody budowlane w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. wydzielające ten obiekt z przestrzeni.
Skargę kasacyjną wniosła Skarżąca. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) błędne zastosowanie art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 w związku z art. 1 a ust. 1 pkt 1 i 2: u.p.o.l. poprzez zakwalifikowanie do kategorii "budynków" Wiaty na opakowania, tj. obiektu, który nie spełnia definicji budynku;
2) błędną wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. poprzez uznanie, że do kategorii budynków można zakwalifikować obiekty budowlane niewydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, a oddzielone jedynie za pomocą siatki ogrodzeniowej, którą można łatwo zdemontować;
3) błędną wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. poprzez uznanie, że pomiar powierzchni użytkowej można dokonać po wewnętrznej długości przestrzeni pomiędzy słupami wspierającymi dach, w przypadku, gdy pomiędzy słupami brakuje ścian, jako ściana została potraktowana w tym przypadku siatka ogrodzeniowa.
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: O.p.) poprzez wadliwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i jej nieuchylenie, pomimo iż organ przyjął wadliwe oceny i wnioski z materiału dowodowego zebranego w sprawie, tj. błędnie ustalił stan faktyczny stosując dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie poprzez przyjęcie, że Wiata na opakowania spełnia wszystkie przesłanki umożliwiające jej kwalifikację jako budynku - a w konsekwencji błędnie odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a w przypadku stwierdzenia, że istota sprawy nie została dostatecznie wyjaśniona – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie zasługuje zarzut błędnej wykładni art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. poprzez uznanie, że do kategorii budynków można zakwalifikować obiekty budowlane niewydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, a oddzielone jedynie za pomocą siatki ogrodzeniowej, którą można łatwo zdemontować.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że stosownie do art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., w stanie prawnym adekwatnym do rozpoznanej sprawy, budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Podkreślenia wymaga, że definicja ta odnosi się wprost do składnika przedmiotu opodatkowania w podatku od nieruchomości zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., w którym normodawca wskazuje, że opodatkowaniu podlegają budynki lub ich części. Regulacja art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. stanowi zatem doprecyzowanie, na poziomie ustawowym, przedmiotu opodatkowania w podatku od nieruchomości poprzez użycie definicji legalnej. Skoro przedmiot opodatkowania w podatku od nieruchomości został określony, zarówno poprzez jego wskazanie w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., jak i jego doprecyzowanie w formie definicji legalnej z art. 1a ust. 1 pkt 1 tej ustawy, oznacza to konieczność uwzględnienia konsekwencji dla przeprowadzanej wykładni, która musi uwzględniać elementy tej definicji konstruujące przedmiot opodatkowania, oprócz obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Jednym z tych elementów, współtworzących przedmiot opodatkowania, jest wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Ma on kluczowe znaczenie, podobnie jak pozostałe elementy definicji. Bez jego występowania nie sposób uznać istnienia budynku, czego konsekwencją jest brak możliwości stwierdzenia, że został zrealizowany wymóg przedmiotu opodatkowania.
Kluczowe zatem, z punktu widzenia oceny sformułowanego zarzutu, staje się stwierdzenie, jak rozumieć wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Nie ma ustawowej definicji tego elementu, stąd też za konieczne uznać należy przyjęcie jego rozumienia, które wynika de facto z literalnego sposobu sformułowania. Dekodując jego znaczenie trzeba mieć na względzie, że to normatywne wyrażenie, odnosi się w pierwszej kolejności do aspektu wydzielenia z przestrzeni, któremu służy przegroda budowlana. Chodzi zatem o taką sytuację, gdy w wyniku zastosowania określonej przegrody budowlanej nastąpi wydzielenie z przestrzeni w takim znaczeniu, że możliwe będzie uznanie oddzielenia od tej przestrzeni. Należy przy tym nadmienić, że sformułowanie to ma charakter kategoryczny w tym znaczeniu, że nie sposób kwalifikować w obszar sytuacji odpowiadających temu elementowi definicji budynku takich, które będą stanowić jedynie o pewnym stopniu spełnienia tego wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Inaczej mówiąc, nie można uznać spełnienia tej definicji w sytuacji np. częściowego wydzielenia z przestrzeni. Jako potwierdzenie takiego sposobu rozumienia tego elementu definicji budynku może posłużyć stanowisko zaprezentowane w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2021 r., sygn. akt III FPS 1/21, gdzie NSA stwierdził, że element wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych należy ujmować funkcjonalnie, przy czym trzeba także uwzględnić skutki tego funkcjonalnego ujęcia, biorąc pod uwagę społeczno-gospodarcze rozumienie przepisów. Nie można zatem ujmować w kategoriach wydzielania z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych takich przypadków, gdy to wydzielenie jest iluzoryczne.
Brak podstaw, aby obejmować definicją legalną budynku takie sytuacje, gdy nie dochodzi w rezultacie do wydzielania z określonego fragmentu przestrzeni za pomocą przegrody budowlanej. Trzeba więc przyjąć, że chodzi o uznanie istnienia tego wydzielenia w ramach obiektu budowlanego z przestrzeni zewnętrznej poprzez przegrodę budowlaną. Takie stanowisko jest uzasadnione w językowej treści analizowanej regulacji art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., co znajduje potwierdzenie zarówno w wymienionej uchwale, jak i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego kształtującym się po tej uchwale. W wyroku tego Sądu z 30 listopada 2023 r., sygn. akt III FSK 831/22 przyjęto, że określenie "wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych" zawiera dwie cechy: wydzielenie z przestrzeni i przegrodę budowlaną. Funkcją przegrody budowlanej obiektu budowlanego ma być wyodrębnienie tego obiektu z przestrzeni zewnętrznej w taki sposób, że co do zasady możliwe byłoby opisanie, która część przestrzeni ogólnej należy do przestrzeni obiektu, a która jest przestrzenią zewnętrzną w stosunku do obiektu. Można bowiem uznać, że ustawodawca w tym względzie posłużył się założonym uproszczeniem "wydzielenia z przestrzeni", nie wskazując jednocześnie na wydzielenie przestrzeni znajdującej się wewnątrz budynku od przestrzeni zewnętrznej.
Dokonując ustalenia zakresu znaczeniowego tego wyrażenia normatywnego godzi się równocześnie zauważyć, że chodzi o pojęcie przegrody budowlanej, która de facto wydziela obiekt budowlany z przestrzeni. Poza wskazaniem na przegrodę budowlaną i jej ujęciem funkcjonalnym w takim sensie, tj. wydzielenia z przestrzeni, ustawodawca nie wprowadza dodatkowych wyrażeń doprecyzowujących. Stąd też zakresu sytuacji odpowiadających temu zwrotowi normatywnemu należy poszukiwać w tak zakreślonym obszarze. Dlatego też, jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przegroda nie zawsze musi być litą ścianą, jednakże musi stanowić pewną barierę (płaszczyznę) pozwalającą na wydzielenie budynku z przestrzeni. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko tego Sądu zaprezentowane w wyroku z 24 października 2024 r., sygn. akt III FSK 30/23, gdzie, odwołując się do stwierdzenia wyrażonego w wyroku z 2 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 814/21, uznano, że "przegroda budowlana", jako jeden z elementów budynku w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., musi stanowić fizyczną barierę (płaszczyznę), pozwalającą na wydzielenie budynku w przestrzeni. Cechą "przegrody budowlanej" jest faktyczne, a nie iluzoryczne wydzielenie obiektu. Przegroda budowlana musi mieść charakter trwały i musi być konstrukcyjne powiązana z innymi elementami budynku (dachem i fundamentami).
W rozpoznanej sprawie chodzi o elementy, które powinny pełnić funkcję ścian zewnętrznych, a według wiedzy powszechnie dostępnej - ściana zewnętrzna stanowi element konstrukcyjny budynku, ponieważ zapewnia stabilność, nośność i wspiera dach oraz stropy, przenosząc obciążenia. Takiej roli nie spełniają panele z siatki czy elementy blachy falistej, które nota bene nie stanowią trwałego elementu obiektu budowlanego, o czym zaświadcza opinia biegłej, według której bez uszczerbku dla obiektu mogą być one zdemontowane. Dlatego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że wiata na opakowania, która ma przegrody z takich elementów, nie spełnia wymogów pozwalających uznać ją za budynek, nie jest bowiem możliwe dokładne określenie jej granic i wydzielenie jej z trójwymiarowej przestrzeni.
Ponieważ w niniejszej sprawie za główny dowód uznano stanowisko biegłej powołanej przez organ, zauważenia wymaga, że nie stwierdziła ona, iż usunięcie przegród z siatki oraz z blachy falistej naruszy konstrukcję budynku. Przeciwnie, wprost wskazała, że ich demontaż nie uszkadza konstrukcji budynku.
Wskazanie na trwały charakter przegrody budowlanej wraz z określeniem pewnej bariery (płaszczyzny) wydzielającej budynek z przestrzeni wynika z jej funkcji wpisanej wprost w normatywne wyrażenie z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Stąd też, dokonując oceny spełnienia tego normatywnie określonego elementu budynku, jakim jest wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, nie można obejmować nim takich sytuacji, gdy podlegająca kwalifikacji jako przegroda budowlana nie prowadzi do wydzielenia w sensie bariery (płaszczyzny) oddzielającej budynek z przestrzeni zewnętrznej, jak w przypadku filarów, czy słupów.
Reasumując stwierdzić należy, że w okolicznościach rozpoznanej sprawy nie sposób uznać, że funkcję wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych pełnią panele z siatki stalowej. Nie będą bowiem stanowiły przegrody budowlanej, odpowiadającej kwalifikacji w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l,. takie elementy, które nie ograniczają w sensie całościowym dostępu do wnętrza obiektu. W takim bowiem przypadku nie można przyjąć, że dochodzi do oddzielenia (wyodrębnienia) przestrzeni, która została ograniczona konstrukcją danego obiektu budowlanego od tego fragmentu przestrzeni, który znajduje się poza konturem tego obiektu.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zostały uzasadnione zgodnie z wymogami art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 i art. 183 § 1 P.p.s.a. Co więcej, o wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisach postępowania w ogóle nie wspomniano w jej uzasadnieniu. Dlatego zarzuty te uchylają się spod kontroli Sądu odwoławczego.
Zgodnie z art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji oraz uchylił decyzję organu odwoławczego. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ podatkowy uwzględni ocenę prawną dokonaną tym wyrokiem.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 207 § 2 P.p.s.a., zasądzając częściowy ich zwrot poprzez zmniejszenie o połowę należnego w postępowaniu kasacyjnym wynagrodzenia pełnomocnika, ze względu na tożsamość problemu i skarg kasacyjnych w sześciu sprawach rozpoznanych na rozprawie w dniu 7 października 2025 r.
sędzia A. Olesińska sędzia J. Sokołowska sędzia P. Borszowski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI