III FSK 82/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który uwzględnił skargę J. C. na postanowienie organu odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu środków pieniężnych wyegzekwowanych ze świadczenia emerytalnego. WSA uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji i poprzedzające je postanowienie. Organ w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 18 i art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Kwestionowano m.in. dopuszczalność wniesienia skargi od czynności materialno-technicznej banku polegającej na przekazaniu środków, a także kwalifikowanie każdej czynności przekazania środków jako odrębnej czynności egzekucyjnej. NSA nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Podkreślono, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a., a postępowanie wszczyna się na żądanie strony. W przypadku niejasności żądania, organ powinien udzielić stronie wyjaśnień, a nie odmawiać wszczęcia postępowania. NSA wskazał, że błędem było wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania bez uzyskania wyjaśnień od strony i zaniechanie wnikliwej oceny jej żądań. Sąd stwierdził, że dopiero wspólne rozważenie podań strony stworzy podstawy do rozstrzygnięcia sprawy. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną organu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja zasad wszczynania postępowań administracyjnych, obowiązków organów w zakresie wyjaśniania żądań stron, a także stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu wyegzekwowanych środków, z naciskiem na procedurę wyjaśniającą.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ egzekucyjny może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu środków wyegzekwowanych ze świadczenia emerytalnego, stosując art. 61a § 1 k.p.a., bez wcześniejszego uzyskania wyjaśnień od strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ egzekucyjny nie może odmówić wszczęcia postępowania bez uzyskania wyjaśnień od strony i wnikliwej oceny jej żądań, zwłaszcza gdy strona zwraca się z żądaniem załatwienia sprawy.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. i art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony. W przypadku niejasności żądania, organ powinien udzielić stronie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień, a nie odmawiać wszczęcia postępowania. Błędne jest wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania bez uzyskania wyjaśnień od strony i zaniechanie wnikliwej oceny jej żądań.
Czy czynność przekazania przez bank środków pieniężnych z zajętego rachunku bankowego, stanowiąca realizację środka egzekucyjnego, może być kwalifikowana jako odrębna czynność egzekucyjna w rozumieniu art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?
Odpowiedź sądu
NSA nie przesądził tej kwestii wprost, ale z kontekstu wynika, że organ błędnie zakwalifikował tę czynność jako podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w trybie art. 54 u.p.e.a., sugerując, że powinna być ona oceniona w szerszym kontekście żądań strony.
Uzasadnienie
Organ zarzucał WSA błędne przyjęcie, że czynność przekazania środków przez bank jest czynnością egzekucyjną, na którą można wnieść skargę w trybie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. NSA skupił się jednak na procedurze wszczęcia postępowania, wskazując na obowiązek organu do wyjaśnienia żądań strony, co pośrednio sugeruje, że ocena kwalifikacji prawnej czynności powinna być poprzedzona właściwym postępowaniem wyjaśniającym.
Przepisy (11)
Główne
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym.
k.p.a. art. 61 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 54 § § 1 pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy możliwości wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
u.p.e.a. art. 1a § pkt 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Definicja czynności egzekucyjnej.
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa wszczęcia postępowania.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ powinien był uzyskać wyjaśnienia od strony przed odmową wszczęcia postępowania. • Należy wnikliwie ocenić żądania strony, a nie tylko tytuł pisma. • Postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie uczestników.
Odrzucone argumenty
Błędna kwalifikacja przez WSA czynności przekazania środków przez bank jako czynności egzekucyjnej. • Niedopuszczalność wniesienia skargi na czynność materialno-techniczną banku. • Niewłaściwe zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
organ administracji publicznej nie jest uprawniony do precyzowania treści żądania, mogłoby to bowiem prowadzić do niedopuszczalnej zmiany kwalifikacji prawnej żądania, wbrew intencjom osoby wnoszącej podanie. • Powinien bowiem udzielić wnoszącemu podanie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w tym zakresie, zwłaszcza wówczas, gdy strona zwraca się z żądaniem załatwienia sprawy administracyjnej przez ten organ. • Pojęcie 'treść żądania', to nic innego jak wskazanie czego domaga się strona, w przypadku pisma inicjującego postępowanie - wyznaczenie przedmiotu postępowania. • Przy ustaleniu charakteru pisma strony nie ma decydującego znaczenia jego tytuł, ani nawet dosłowne powołanie poszczególnych zawartych w niej zwrotów, ale ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt podniesionych okoliczności. • błędem było wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego, bez uzyskania wyjaśniającej wypowiedzi strony w zakresie wniesionego przez nią podania, oraz zaniechanie wnikliwej oceny w przedmiocie stanowiska i żądań strony
Skład orzekający
Anna Dalkowska
sędzia
Dominik Gajewski
sędzia
Jacek Brolik
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad wszczynania postępowań administracyjnych, obowiązków organów w zakresie wyjaśniania żądań stron, a także stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu wyegzekwowanych środków, z naciskiem na procedurę wyjaśniającą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie zasad postępowania administracyjnego i egzekucyjnego, podkreślając znaczenie prawidłowej komunikacji organu z obywatelem i konieczność wnikliwej analizy jego żądań.
“Organ nie może ignorować żądań obywatela – NSA przypomina o obowiązku wyjaśnień przed odmową wszczęcia postępowania.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.