III FSK 818/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki cywilnej w sprawie egzekucji świadczeń pieniężnych, uznając, że umorzenie postępowania karnoskarbowego wobec jednego ze wspólników nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec spółki.
Spółka cywilna zaskarżyła odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego, argumentując, że częściowe umorzenie postępowania karnoskarbowego wobec jednego ze wspólników powinno skutkować umorzeniem egzekucji administracyjnej. Sąd pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały te argumenty za bezzasadne. NSA podkreślił, że przepisy dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego mają charakter zamknięty i nie obejmują sytuacji umorzenia postępowania karnego wobec wspólnika. Ponadto, NSA zwrócił uwagę na wadliwość zarzutów skargi kasacyjnej, które odnosiły się do przepisów Ordynacji podatkowej, a nie właściwych przepisów postępowania egzekucyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S. Spółka Cywilna [...] od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Spółka argumentowała, że częściowe umorzenie postępowania karnoskarbowego wobec jednego ze wspólników powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego wobec spółki. Sąd pierwszej instancji uznał, że przepisy dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.) mają charakter zamknięty i nie obejmują takiej sytuacji. Podkreślono, że nowelizacja z 2019 r. miała na celu rozdzielenie środków prawnych, aby te same okoliczności nie mogły stanowić podstawy do zarzutów i wniosku o umorzenie. NSA podzielił to stanowisko, wskazując dodatkowo na wadliwość zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej uznano za chybione, ponieważ w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. również uznano za bezzasadny, gdyż uzasadnienie wyroku WSA było wyczerpujące. W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego (art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), NSA stwierdził, że przepis ten wymaga wniosku wierzyciela o umorzenie, a takiego wniosku nie było. W konsekwencji, skargę kasacyjną oddalono.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie postępowania karnoskarbowego wobec jednego ze wspólników spółki cywilnej nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec spółki, ponieważ przepisy dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego mają charakter zamknięty i nie obejmują takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Przepisy art. 59 u.p.e.a. enumeratywnie określają przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania karnego wobec wspólnika nie mieści się w katalogu tych przesłanek. Ponadto, postępowanie egzekucyjne i karne mają odmienne cele i nie są ze sobą bezpośrednio powiązane w tym zakresie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (25)
Główne
u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części, gdy z wnioskiem o umorzenie wystąpi wierzyciel. Brak takiego wniosku uniemożliwia umorzenie na tej podstawie.
u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku, gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 3 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 2 § 1 pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 3a § 1 pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 16
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zastosowanie środka egzekucyjnego nie stoi na przeszkodzie wymierzeniu kary w postępowaniu karnym, w sprawach o wykroczenia lub dyscyplinarnym.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 2a
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umorzenie postępowania karnoskarbowego wobec wspólnika nie jest podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec spółki. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące przepisów Ordynacji podatkowej są nieadekwatne do przedmiotu sprawy egzekucyjnej. Uzasadnienie wyroku WSA jest zgodne z art. 141 § 4 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Częściowe umorzenie postępowania karnoskarbowego wobec wspólnika powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego wobec spółki. Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 122, 187 § 1, 191, 2a) przez organy podatkowe. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
przepisy te z uwagi na charakter zamknięty nie mogą być interpretowane rozszerzająco środek w postaci żądania umorzenia ma charakter formalny i odnosi się przede wszystkim do uchybień procesowych występujących w toku egzekucji, a nie do materialnej oceny istnienia bądź nieistnienia obowiązku podatkowego wszelkie próby powoływania się przez stronę na takie same okoliczności dla zastosowania różnych instytucji prawnych należy oceniać jako sprzeczne z ratio legis nowelizacji brak jest przepisu, który przewidywałby, że umorzenie postępowania karnoskarbowego wobec jednej z osób związanych ze spółką cywilną automatycznie rodzi skutek w postaci niedopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej względem spółki lub jej wspólników kontrola legalności decyzji, która stanowiła podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, nie leży jednak w granicach rozpoznawanej sprawy żaden przepis Ordynacji podatkowej nie miał zastosowania w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem Skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie uchyla się spod merytorycznej oceny, ponieważ podstawa kasacyjna mieści się w zakresie regulacji prawnej mającej zastosowanie w sprawie.
Skład orzekający
Jolanta Sokołowska
przewodniczący
Paweł Borszowski
członek
Agnieszka Olesińska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że postępowanie egzekucyjne i karne skarbowe są odrębne, a umorzenie jednego nie wpływa automatycznie na drugie. Wskazanie na właściwość przepisów w postępowaniu egzekucyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki cywilnej i umorzenia postępowania karnoskarbowego wobec wspólnika. Nacisk na formalne przesłanki umorzenia egzekucji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii rozgraniczenia postępowań egzekucyjnych i karnych skarbowych, co jest istotne dla praktyków. Nacisk na formalne aspekty postępowania egzekucyjnego i właściwość przepisów.
“Egzekucja podatkowa a postępowanie karne: czy umorzenie sprawy wspólnika ratuje spółkę?”
Sektor
podatkowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 818/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-10-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-07-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/ Jolanta Sokołowska /przewodniczący/ Paweł Borszowski Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Gl 1453/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-01-25 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2025 poz 111 art. 2a, art. 122, art. 187 § 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 141 § 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2025 poz 132 art. 59 § 1 pkt 6 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant Agnieszka Krysińska-Kłos, po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. Spółka Cywilna [...] w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1453/23 w sprawie ze skargi S. Spółka Cywilna [...] w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 23 sierpnia 2023 r., nr 2401-IEE.7192.324.2023.3/JO UNP: 2401-23-187780 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. Spółka Cywilna [...] w R. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1453/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę S. Spółka Cywilna [...] w R. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 23 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że zasadniczym przedmiotem sporu jest ustalenie, czy fakt umorzenia w części postępowania karnoskarbowego prowadzonego wobec jednego ze wspólników spółki cywilnej może być kwalifikowany jako okoliczność prawnie relewantna w zakresie dopuszczalności prowadzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego, którego przedmiotem są zobowiązania podatkowe tej spółki. W pierwszej kolejności Sąd szeroko omówił treść art. 59 § 1 i 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.), wskazując, że ustawodawca enumeratywnie zakreślił katalog przesłanek skutkujących obligatoryjnym bądź fakultatywnym umorzeniem postępowania egzekucyjnego. WSA w Gliwicach podkreślił, że przepisy te z uwagi na charakter zamknięty nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Zatem przesłanką umorzenia nie mogą być inne okoliczności niż te, które zostały wprost wskazane przez ustawodawcę. W tym kontekście Sąd zaznaczył, że środek w postaci żądania umorzenia ma charakter formalny i odnosi się przede wszystkim do uchybień procesowych występujących w toku egzekucji, a nie do materialnej oceny istnienia bądź nieistnienia obowiązku podatkowego. Sąd wskazał następnie, że nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają zmiany legislacyjne dokonane ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 z późn. zm.), która weszła w życie 30 lipca 2020 r. Celem ustawodawcy było – jak to wyraził Sąd – rozdzielenie środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w taki sposób, aby te same okoliczności faktyczne nie mogły stanowić jednocześnie podstawy zarówno do wniesienia zarzutów w trybie art. 33 § 2 u.p.e.a., jak i do złożenia wniosku o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 u.p.e.a. Tym samym wszelkie próby powoływania się przez stronę na takie same okoliczności dla zastosowania różnych instytucji prawnych należy oceniać jako sprzeczne z ratio legis nowelizacji i nieznajdujące oparcia w obowiązującym stanie prawnym. Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd zauważył, że skarżąca jako okoliczność uzasadniającą umorzenie egzekucji wskazała częściowe umorzenie dochodzenia wobec wspólnika spółki cywilnej. Postępowanie to dotyczyło zarzucanych mu czynów z art. 61 § 1 i art. 62 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 633, dalej: k.k.s.) w zw. z innymi przepisami k.k.s., jak również czynu z art. 273 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 383, dalej: k.k.), a więc oszustw podatkowych i nieprawidłowego prowadzenia ksiąg rachunkowych w okresie od 3 marca 2015 r. do 16 września 2016 r. Prokuratura, po przeprowadzeniu stosownych czynności, uznała brak podstaw do wniesienia aktu oskarżenia i w części umorzyła postępowanie. W ocenie Sądu okoliczność ta, choć istotna w sferze odpowiedzialności karnej, nie pozostaje w żadnym stosunku zależności do dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec spółki cywilnej. Sąd wskazał, że brak jest przepisu, który przewidywałby, że umorzenie postępowania karnoskarbowego wobec jednej z osób związanych ze spółką cywilną automatycznie rodzi skutek w postaci niedopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej względem spółki lub jej wspólników. Artykuł 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. odnosi się bowiem do przeszkód procesowych uniemożliwiających prowadzenie egzekucji, takich jak brak legitymacji zobowiązanego, śmierć dłużnika w przypadku zobowiązań ściśle osobistych czy też immunitety przewidziane prawem międzynarodowym. Umorzenie postępowania karnego wobec wspólnika spółki cywilnej nie mieści się w tej kategorii. Sąd podniósł również, że wobec istnienia wykonalnej decyzji podatkowej Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia 20 stycznia 2021 r. oraz deklaracji podatkowych stanowiących podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych, egzekucja była w pełni dopuszczalna i znajdowała oparcie w art. 3 § 1, art. 2 § 1 pkt 1 oraz art. 3a § 1 pkt 1 u.p.e.a. Sam fakt, że okres którego dotyczyły decyzje podatkowe częściowo pokrywa się z czasem objętym umorzonym dochodzeniem, nie oznacza, że decyzja podatkowa utraciła cechę wykonalności bądź przestała obowiązywać. Brak jest również normy prawnej, która nakazywałaby przyjęcie takiego skutku. Co więcej, Sąd wskazał, że w sprawie nie doszło do zaistnienia przesłanki określonej w art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a., albowiem wierzyciel nie złożył wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego ani nie wycofał tytułów wykonawczych. Brak jest więc podstaw, aby utożsamiać działania wierzyciela z wolą zakończenia postępowania egzekucyjnego w całości lub w części. W dalszej części uzasadnienia Sąd odwołał się do zasady wyrażonej w art. 16 u.p.e.a., zgodnie z którym zastosowanie środka egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym nie stoi na przeszkodzie wymierzeniu kary w postępowaniu karnym, w sprawach o wykroczenia lub dyscyplinarnym za niewykonanie obowiązku. Sąd podkreślił, że oba te tryby postępowań mają całkowicie odmienne cele – egzekucja administracyjna ma na celu przymusowe wykonanie obowiązków publicznoprawnych wynikających z decyzji i deklaracji podatkowych, natomiast postępowanie karne służy ustaleniu odpowiedzialności za czyn zabroniony i wymierzeniu odpowiedniej sankcji. Fakt, że to samo zachowanie może stanowić zarówno delikt prawa karnego skarbowego, jak i naruszenie obowiązku podatkowego, nie powoduje utożsamienia skutków procesowych i nie prowadzi do jakiejkolwiek zależności pomiędzy oboma postępowaniami. Sąd nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności (art. 7 k.p.a.) oraz zasady budzenia zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.). W ocenie Sądu organy podejmowały wszystkie niezbędne czynności wyjaśniające w sposób rzetelny i w granicach prawa, a ich działania nie nosiły znamion arbitralności ani nie naruszały standardu prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA). Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. art. 173 § 1 i art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) złożył pełnomocnik skarżącego, który zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151a p.p.s.a. przez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy podatkowe w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 122, 187 § 1 i art. 191 O.p., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego wnioskowania Sądu I instancji w zakresie braku podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących stosowania przepisów prawa przez organy podatkowe; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez brak stwierdzenia naruszeń prawa i odmowę uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 122 O.p. poprzez nie podjęcie wszelkich działań mających na celu ustalenie stanu faktycznego, b) art. 187 § 1 O.p. poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, c) art. 2a O.p. poprzez jej niezastosowanie i rozstrzyganie wątpliwości w stosowaniu przepisów podatkowych na niekorzyść podatnika; 3. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak wyczerpującego ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 O.p., brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz błędne ustalenie, przyjętego jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, stanu faktycznego; Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na sprzecznym z zasadami logiki i doświadczenia życiowego polegający na ukierunkowaniu postępowania przez sugestie wypracowane w początkowym etapie kontroli tj. starej siedziby firmy – na ul. (...) w R., podczas gdy działalność firmy została przeniesiona do N., ul. (...), w konsekwencji niepoczynienie rzeczywistych ustaleń faktycznych co do prowadzonej działalności z naruszeniem zasad postępowania podatkowego związanego z rzetelnym postępowaniem zbudowanym na zaufaniu do organów państwa i prawidłowości podejmowanych czynności w konsekwencji dowolnie przez oderwane od faktów m. in. przyjęcie, że np. N. J. uczestniczyło w fikcyjnych transakcjach handlowych, podczas gdy jest to dowód wyłącznie faktycznej działalności kontrolowanej firmy, miejsca działalności, ale także zakresu działalności, w konsekwencji wydanie decyzji i tytułów wykonawczych na podstawie absolutnie błędnych założeń; II. w trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo istnienia oczywistych podstaw cofnięcia tytułów wykonawczych w części dotyczącej zobowiązań podatkowych pozostających w związku z umorzonym postępowaniem przez Prokuraturę Rejonową w R. i umorzenie w tym zakresie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie administracyjnej. Wskazując na powyższe naruszenia pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności podkreślić należy związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wskazanie przez Skarżącą konkretnych naruszeń objętych podstawami z prawa materialnego i procesowego wyznacza granice kognicji NSA. Skarga kasacyjna jest zatem sformalizowanym środkiem prawnym. Przypomnienie tego jest konieczne w kontekście sposobu sformułowania zarzutów rozpoznawanej skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza nie tylko ich wskazanie w sensie formalnym, ale przede wszystkim prawidłowe określenie, tj. z zastosowaniem właściwych rozwiązań normatywnych, a zatem takich, które mają w sprawie zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować skarżącego w formułowaniu zarzutów, gdyż jest nimi związany. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, "do zachowania formy skargi kasacyjnej nie wystarczy wymienienie podstaw skargi kasacyjnej, ale konieczne jest także uzasadnienie podniesionej podstawy skargi przez wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone i na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena skargi kasacyjnej nie jest możliwa." (zob. wyrok NSA z 21 sierpnia 2025 r, sygn. akt III FSK 493/25). Analiza podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania wydaje się wskazywać na to, że kierowano je pod adresem decyzji wymiarowej, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy. Tym tylko tłumaczyć można używanie w treści zarzutów określenia "decyzja", krytyczną ocenę działania "organów podatkowych" (a nie organów egzekucyjnych) oraz wskazanie na naruszenie przepisów art. 122, 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Kontrola legalności decyzji, która stanowiła podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, nie leży jednak w granicach rozpoznawanej sprawy, która została zainicjowana wniesieniem skargi na postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Kwestia oceny legalności ostatecznej decyzji naczelnika urzędu skarbowego nie polega zatem ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym postępowaniu. W rezultacie za chybiony uznać należało zarzut pierwszy i drugi skargi kasacyjnej, w których wskazano na naruszenie art. 122, 187 § 1 i art. 191 O.p. oraz 2a O.p. W trybie przepisów Ordynacji podatkowej prowadzone było postępowanie podatkowe, które zakończyło się wydaniem decyzji stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Skoro jednak niniejsze postepowanie dotyczy skargi wniesionej na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, to należy wyjaśnić, że żaden przepis Ordynacji podatkowej nie miał zastosowania w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem Skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. to przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (a nie Ordynacji podatkowej) stosuje się odpowiednio w sprawach z zakresu postępowania egzekucyjnego. Z tego powodu dwa pierwsze zarzuty skargi kasacyjnej, nawiązujące do przepisów Ordynacji podatkowej, jako pozbawione wskazania podstaw kasacyjnych adekwatnych do rozpoznawanej sprawy, zostały uznane za bezzasadne, jako że nie odnoszą się do przedmiotu sprawy. Wskazane w nich przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 3, 145, 151, 151a), bez powołania jakichkolwiek przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego lub ustawy egzekucyjnej, nie było z kolei wystarczające do analizy prawidłowości stanowiska sądu pierwszej instancji w kwestii zgodności z prawem postanowienia w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z podobnych powodów nie może być uznany za zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w którym wskazano na brak ustosunkowania się przez Sąd I instancji do zarzutów dotyczących naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 O.p. Jak już wyżej wskazano, wymienione przepisy Ordynacji podatkowej nie miały zastosowania w rozpoznawanej sprawie, mającej za przedmiot kontrolę zgodności z prawem postanowienia organu egzekucyjnego o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, toteż nieodniesienie się przez sąd pierwszej instancji do zarzutów naruszenia tych przepisów nie może być uznane za uchybienie. W art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazano, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie te elementy. Niezależnie od tego należy wskazać, że jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego: "naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera podanych w tym przepisie elementów, a także wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do przyjętego stanu faktycznego, a także gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej." - wyrok NSA z 10 lipca 2015 r., sygn. akt III OSK 38/24. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nietrafnie wskazano na "brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz błędne ustalenie, przyjętego jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, stanu faktycznego". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie tylko zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a., lecz także klarownie przedstawia tok rozumowania sądu pierwszej instancji i poddaje się kontroli instancyjnej. Zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można natomiast skutecznie podważyć merytorycznej prawidłowości stanowiska sądu; przepis ten odnosi się wyłącznie do formalnej poprawności uzasadnienia wyroku. Końcowy akapit zarzutów skargi kasacyjnej, wieńczący część oznaczoną numerem 3), zawiera treść w oczywisty sposób nawiązującą do ustaleń organu podatkowego przyjętych jako podstawa faktyczna decyzji, która następnie stała się podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Kontrola prawidłowości ustalenia stanu faktycznego w postępowaniu podatkowym zakończonym wydaniem decyzji wymiarowej leży jednak poza zakresem kontroli sądu kasacyjnego w rozpoznawanej sprawie, dotyczącej zgodności z prawem postanowienia organu egzekucyjnego. W części II zarzutów kasacyjnych wskazano na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie "pomimo istnienia oczywistych podstaw cofnięcia tytułów wykonawczych w części dotyczącej zobowiązań podatkowych pozostających w związku z umorzonym postępowaniem przez Prokuraturę Rejonową w R. i umorzenie w tym zakresie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie administracyjnej". Zarzut ten nie uchyla się spod merytorycznej oceny, ponieważ podstawa kasacyjna mieści się w zakresie regulacji prawnej mającej zastosowanie w sprawie. Zatem, po przeanalizowaniu zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji przez pryzmat zgromadzonego w sprawie materiału i w nawiązaniu do zaskarżonego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, co następuje. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku, gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel. Z akt sprawy nie wynika, aby wierzyciel wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego, również autor skargi kasacyjnej tak nie twierdzi, poprzestając na wskazaniu, że zachodziły podstawy do "cofnięcia tytułów wykonawczych". Skoro jednak wierzyciel nie wnioskował o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości albo w części, to w oczywisty sposób nie zachodziła podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Zarzut kasacyjny oparty na tej podstawie jest więc bezzasadny, gdyż wskazanego przepisu nie naruszono. Reasumując, żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się zasadny, toteż skarga ta na podstawie art. 184 p.p.s.a. została oddalona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. s. Paweł Borszowski s. Jolanta Sokołowska s. Agnieszka Olesińska (spr.)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI