III FSK 815/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który uchylił postanowienie Dyrektora IAS w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ egzekucyjny nie wykazał, iż w dacie stosowania spornego środka egzekucyjnego istniała należność dochodzona egzekucyjnie i że tytuły wykonawcze zostały wystawione zgodnie z prawem, co stanowiło naruszenie ustawy w rozumieniu art. 54 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). NSA nie zgodził się z tą wykładnią. Wskazał, że zwrot 'dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy' w art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. należy rozumieć wąsko – jako zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego lub dopuszczalnego środka w sposób naruszający ustawę. Kognicja organów nadzoru w ramach skargi na czynność egzekucyjną jest ograniczona do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych i nie obejmuje badania przedawnienia zobowiązań podatkowych ani prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych, które powinny być rozpatrywane w odrębnych trybach (np. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, postępowanie o umorzenie postępowania egzekucyjnego). NSA podkreślił, że WSA błędnie przyjął, iż organy nie wykonały z urzędu obowiązków wynikających z art. 29 § 1 i art. 59 § 1 i § 4 u.p.e.a., podczas gdy pisma zobowiązanego były rozpatrywane w odpowiednich postępowaniach, a zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku i doręczenia upomnienia zostały prawomocnie oddalone w odrębnych postępowaniach. W związku z powyższym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność uwzględnienia wykładni prawa dokonanej przez NSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu kognicji organów w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną w administracji, w szczególności w kontekście badania przedawnienia i prawidłowości tytułów wykonawczych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego trybu zaskarżania czynności egzekucyjnych w administracji i nie wyłącza możliwości kwestionowania wad tytułów wykonawczych czy przedawnienia w innych, właściwych do tego postępowaniach.
Zagadnienia prawne (2)
Jak należy rozumieć pojęcie 'dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy' w rozumieniu art. 54 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zwrot ten należy rozumieć wąsko, ograniczając go do zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego lub dopuszczalnego środka w sposób naruszający ustawę. Nie obejmuje on badania przedawnienia zobowiązań czy prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych w ramach skargi na czynność egzekucyjną.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że kognicja organów nadzoru w ramach skargi na czynność egzekucyjną jest ograniczona do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych i nie może być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia pozwalający na kwestionowanie wszystkich aktów i działań organu egzekucyjnego, w tym kwestii merytorycznych dotyczących istnienia obowiązku czy prawidłowości tytułu wykonawczego.
Czy w ramach skargi na czynność egzekucyjną (art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) organy egzekucyjne i nadzorujące mają obowiązek z urzędu badać przedawnienie egzekwowanej należności lub prawidłowość wystawienia tytułu wykonawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kognicja organów w ramach skargi na czynność egzekucyjną jest ograniczona do oceny legalności samej czynności egzekucyjnej, a nie do badania podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy prawidłowości tytułu wykonawczego.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że kwestie takie jak przedawnienie należności czy wady tytułu wykonawczego powinny być rozpatrywane w odrębnych postępowaniach (np. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, postępowanie o umorzenie postępowania egzekucyjnego), a skarga na czynność egzekucyjną ma charakter subsydiarny i komplementarny.
Przepisy (15)
Główne
u.p.e.a. art. 54 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zwrot 'dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy' należy rozumieć wąsko, ograniczając go do zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego lub dopuszczalnego środka w sposób naruszający ustawę. Nie obejmuje badania przedawnienia zobowiązań ani prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych w ramach skargi na czynność egzekucyjną.
u.p.e.a. art. 54 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawą skargi na czynność egzekucyjną jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny uchyla zaskarżone postanowienie lub decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, mające istotny wpływ lub mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 7 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
u.p.e.a. art. 29 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny i organ nadzorujący egzekucję mają ustawowy obowiązek z urzędu sukcesywnie czuwać nad legalnością toku postępowania egzekucyjnego i egzekucji.
u.p.e.a. art. 59 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny i organ nadzorujący egzekucję mają ustawowy obowiązek z urzędu sukcesywnie czuwać nad legalnością toku postępowania egzekucyjnego i egzekucji.
u.p.e.a. art. 59 § 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny i organ nadzorujący egzekucję mają ustawowy obowiązek z urzędu sukcesywnie czuwać nad legalnością toku postępowania egzekucyjnego i egzekucji.
p.p.s.a. art. 173 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 173 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przez WSA, który rozszerzył kognicję organów nadzoru poza dopuszczalne ramy skargi na czynność egzekucyjną. • Organy egzekucyjne i nadzorujące nie mają obowiązku badania z urzędu przedawnienia zobowiązań ani prawidłowości tytułów wykonawczych w ramach skargi na czynność egzekucyjną.
Godne uwagi sformułowania
Zwrot „dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy” należy rozumieć w ten sposób, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza stosowanie wyłącznie tych środków egzekucyjnych, które zostały wyliczone w jej art. 1a pkt 12, a przy tym mają to być środki egzekucyjne przewidziane do egzekwowania obowiązków danego rodzaju. • Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może więc polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego nie jest jednak tożsama z niedopuszczalnością egzekucji. • W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest zatem ograniczona wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. • Skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia.
Skład orzekający
Stanisław Bogucki
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Pruszyński
członek
Dominik Gajewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kognicji organów w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną w administracji, w szczególności w kontekście badania przedawnienia i prawidłowości tytułów wykonawczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego trybu zaskarżania czynności egzekucyjnych w administracji i nie wyłącza możliwości kwestionowania wad tytułów wykonawczych czy przedawnienia w innych, właściwych do tego postępowaniach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie precyzuje ważne granice postępowania egzekucyjnego w administracji, co jest kluczowe dla praktyków. Wyjaśnia, kiedy można kwestionować czynności egzekucyjne, a kiedy należy szukać innych ścieżek prawnych.
“Kiedy można skarżyć czynności egzekucyjne w administracji? NSA wyjaśnia granice!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.