III FSK 810/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynków i budowli, które mimo złego stanu technicznego, były ujęte w ewidencji środków trwałych przedsiębiorcy.
Spółka kwestionowała opodatkowanie podatkiem od nieruchomości budynków i budowli, argumentując, że ich zły stan techniczny uniemożliwiał wykorzystanie ich w działalności gospodarczej, powołując się na wyrok TK SK 39/19. Sądy obu instancji uznały jednak, że sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę i ich ujęcia w ewidencji środków trwałych, przy braku decyzji nakazującej rozbiórkę lub wyłączenie z użytkowania, wystarcza do uznania ich za związane z działalnością gospodarczą. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że zły stan techniczny lub nieopłacalność remontu nie wyłączają opodatkowania, jeśli nieruchomości stanowią składniki przedsiębiorstwa.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki P. [...] S.A. od wyroku WSA w Szczecinie, który z kolei oddalił skargę spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie. Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2016-2021, gdzie spółka argumentowała, że należące do niej nieruchomości (część budynku spichrza, przepompowni paliw, magazynu oraz budowle - zbiorniki paliwa) nie powinny być opodatkowane stawkami dla budynków i budowli związanych z działalnością gospodarczą z powodu ich złego stanu technicznego i braku możliwości wykorzystania. Spółka powoływała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r. (SK 39/19), który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (u.p.o.l.) w części, w jakiej o związaniu nieruchomości z działalnością gospodarczą decydowało wyłącznie posiadanie jej przez przedsiębiorcę. Sądy administracyjne, w tym WSA, przyjęły jednak, że dla uznania związku nieruchomości z działalnością gospodarczą, oprócz posiadania przez przedsiębiorcę, kluczowe jest faktyczne lub potencjalne wykorzystanie nieruchomości w tej działalności. W przypadku spółki, nieruchomości te były ujęte w ewidencji środków trwałych, a spółka nie prowadziła innej działalności niż gospodarcza. NSA potwierdził, że brak jest decyzji organu nadzoru budowlanego o wyłączeniu z użytkowania lub nakazie rozbiórki, a wpisanie budynku do ewidencji zabytków nie wyłącza opodatkowania. Sąd uznał, że zły stan techniczny lub nieopłacalność remontu nie są wystarczającymi przesłankami do wyłączenia nieruchomości z opodatkowania, jeśli stanowią one składniki przedsiębiorstwa i mogą być potencjalnie wykorzystywane lub są przygotowywane do przyszłej działalności. W związku z tym, skarga kasacyjna została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli nieruchomości stanowią składniki przedsiębiorstwa, są ujęte w ewidencji środków trwałych, a nie wydano decyzji ostatecznej organu nadzoru budowlanego o wyłączeniu z użytkowania lub nakazie rozbiórki.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę i ich ujęcie w ewidencji środków trwałych, przy braku formalnego wyłączenia z użytkowania, wystarcza do uznania ich za związane z działalnością gospodarczą, nawet jeśli są w złym stanie technicznym lub remont jest nieopłacalny. Kluczowe jest, że stanowią one składniki przedsiębiorstwa i mogą być potencjalnie wykorzystywane.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 3
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem ust. 2a. Sam fakt posiadania nie jest wystarczający; kluczowe jest faktyczne lub potencjalne wykorzystanie w działalności gospodarczej lub ujęcie w ewidencji środków trwałych.
u.p.o.l. art. 2 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Określa, że budowle podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.
Pomocnicze
u.p.o.l. art. 1a § ust. 2a
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Wyłącza z opodatkowania jako związane z działalnością gospodarczą budynki mieszkalne, grunty związane z budynkami mieszkalnymi, grunty określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i d, oraz budynki, budowle lub ich części, w odniesieniu do których wydano ostateczną decyzję organu nadzoru budowlanego o wyłączeniu z użytkowania lub decyzję organu nadzoru górniczego.
u.p.o.l. art. 5 § ust. 1 pkt 2 lit. b i e
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Dotyczy stawek podatku od nieruchomości, w tym stawki dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynków pozostałych.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 133
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
o.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
o.p. art. 121 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada zaufania do organów.
Prawo budowlane art. 67 § ust. 1
Ustawa - Prawo budowlane
Dotyczy decyzji organu nadzoru budowlanego o wyłączeniu z użytkowania.
k.c. art. 55¹
Kodeks cywilny
Definicja przedsiębiorstwa.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zły stan techniczny budynków i budowli uniemożliwiający ich wykorzystanie w działalności gospodarczej. Nieopłacalność remontu i niemożność wyburzenia (budynek spichrza jako zabytek). Naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe (wadliwa kontrola, błędna ocena dowodów). Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w zw. z wyrokiem TK SK 39/19.
Godne uwagi sformułowania
sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę [...] nie jest wystarczający do uznania związku tej nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą. związek ten [...] powinien być oparty na faktycznym lub nawet potencjalnym wykorzystywaniu tej nieruchomości w działalności gospodarczej. nie budzą wątpliwości ustalenia organów podatkowych [...] że przedmiotowe nieruchomości są składnikami majątkowymi wchodzącymi w skład przedsiębiorstwa Spółki. Związku nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą nie przekreśla też wpisanie jej do ewidencji zabytków.
Skład orzekający
Wojciech Stachurski
przewodniczący sprawozdawca
Anna Dalkowska
członek
Paweł Borszowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'związku z działalnością gospodarczą' dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości, zwłaszcza w kontekście wyroku TK SK 39/19 i nieruchomości w złym stanie technicznym."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy nieruchomości stanowią składniki przedsiębiorstwa i nie wydano formalnej decyzji o wyłączeniu z użytkowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego podatku od nieruchomości i jego interpretacji po ważnym wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.
“Czy zrujnowana nieruchomość firmy nadal podlega najwyższej stawce podatku od nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 810/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-01-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-06-21 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Dalkowska Paweł Borszowski Wojciech Stachurski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne Hasła tematyczne Podatek od nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Sz 584/22 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2023-01-11 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2014 poz 849 art. 1a ust 1 pkt 3, art. 1a ust 2a Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Protokolant Ewa Gil, po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. [...] S.A. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 584/22 w sprawie ze skargi P. [...] S.A. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 11 lipca 2022 r., nr SKO.4140.856.2022 w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2016-2021 oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 11 stycznia 2023 r., I SA/Sz 584/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę P. [...]Spółka Akcyjna z siedzibą w S. (dalej: "Spółka") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 11 lipca 2022 r., nr SKO.4140.856.2022, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2016-2021. Z uzasadnienia wyroku wynika, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Koszalina z 8 marca 2022 r., odmawiającą Spółce stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2016-2021 w łącznej kwocie 420.049 zł. Organy podatkowe nie zgodziły się za stanowiskiem Spółki, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., SK 39/19, należące do Spółki nieruchomości w postaci części budynku spichrza, budynku przepompowni paliw, budynku magazynu oraz budowli - dwóch zbiorników paliwa, nie powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawek przewidzianych dla budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z uwagi na ich wyłączenie z użytkowania ze względów technicznych. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów. Zdaniem sądu, organy obu instancji nie poprzestały na kryterium posiadania nieruchomości przez Skarżącą, ale dokonały analizy faktycznego oraz potencjalnego wykorzystywania ich do działalności gospodarczej, na co wskazywał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 24 lutego 2021 r., SK 39/19. Z ustaleń organów jednoznacznie wynika, że Spółka jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 849 z późn. zm.; dalej jako "u.p.o.l."). Mając na uwadze zakres prowadzonej przez Spółkę działalności, sporne budynki i budowle były w posiadaniu przedsiębiorcy i służyły (albo też mogły służyć) do prowadzenia działalności gospodarczej. Zatem już ta okoliczność powoduje związanie gruntów z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wpisanie jednego budynku do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta K. nie zmienia oceny, że związany jest on z działalnością gospodarczą właściciela tego budynku. Wszystkie nieruchomości są wpisane do ewidencji środków trwałych. Z tego wynika jednoznacznie, że są składnikami przedsiębiorstwa podatnika i nie ma znaczenia fakt, że podatnik ich nie wykorzystuje, np. dlatego, że jest to dla podatnika w tym momencie nieopłacalne. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Spółki. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1) na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 z późn. zm., dalej: "o.p.") - poprzez wadliwą kontrolę działalności administracji publicznej i nieuwzględnienie skargi Spółki w wyniku błędnego uznania przez sąd, że organy podatkowe prawidłowo przeprowadziły w sprawię postępowanie dowodowe i w sposób właściwy ustaliły stan faktyczny, w sytuacji, w której SKO i Prezydent naruszyły szereg dyrektyw postępowania dowodowego, w tym dokonały błędnej oceny materiału dowodowego, co skutkowało wadliwym uznaniem, że sporne budynki i budowle Spółki w latach 2016-2021: były związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz faktycznie lub potencjalnie możliwe było ich wykorzystywanie przez Spółkę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W tym zakresie, w toku kontroli działalności administracji publicznej sąd pominął, że: - organ, w ślad za Prezydentem, nie ustalił stanu faktycznego w sprawie w zakresie dotyczącym złego stanu technicznego i braku możliwości wykorzystywania przez Spółkę spornych budynków i budowli w działalności gospodarczej, w szczególności niecelowości przeprowadzenia prac remontowych i braku możliwości wyburzenia budynku spichrza - jako obiektu zabytkowego oraz zbycia spornych obiektów, pomimo tego, że dowody potwierdzające ww. okoliczności znajdują się w aktach sprawy, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnych konkluzji: (i) co do stawki podatku od nieruchomości, według której budynki Spółki w złym stanie technicznym powinny podlegać opodatkowaniu najwyższymi stawkami oraz (ii) co do zasadności opodatkowania podatkiem od nieruchomości budowli w złym stanie technicznym; - organy podatkowe w sprawie całkowicie pominęły przy tym podnoszone przez Spółkę i poparte dowodami znajdującymi się w aktach sprawy okoliczności, dotyczące konieczności utrzymywania przez Spółkę spornych obiektów, m in. budynku spichrza, którego wyburzenie jest niemożliwe ze względu na ujęcie budynku w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta K. - powyższe, potwierdza, że jednocześnie ze względu na wskazane naruszenia - w sprawie doszło również do naruszenia zasady zaufania wynikającej z art. 121 § 1 o.p. Zaskarżonym wyrokiem WSA w Szczecinie uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie, w którym organ, w ślad za Prezydentem, uznał sporne budynki i budowle Spółki za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą tylko ze względu na to, że: - Spółka nie prowadzi żadnej innej działalności, poza działalnością gospodarczą, - organy nadzoru budowlanego nie wydały decyzji - nakazu rozbiórki - pozwalającej na zastosowanie niższej stawki dla budynków lub ich części i wyłączenie z opodatkowania budowli lub ich części, - są one składnikami przedsiębiorstwa Spółki i nie ma znaczenia fakt, iż nie są one wykorzystywane przez Spółkę. Taki sposób prowadzenia postępowania przez SKO i Prezydenta świadczy jedynie o pozornym podejmowaniu działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w istocie - o prowadzeniu postępowania pod z góry przyjętą tezę o konieczności opodatkowania spornych budynków Spółki wg najwyższych stawek podatku od nieruchomości, tj. o braku możliwości zastosowania w odniesieniu do budynków Spółki stawki podatku od nieruchomości dot. tzw. budynków pozostałych i opodatkowania spornych budowli; b) art. 151 w zw. z art.141 § 4 i art. 133 p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi Spółki na decyzję SKO w wyniku błędnego przyjęcia przez sąd, że z materiału, dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że sporne budynki i budowle Spółki w latach 2016-2021 były związane z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą - przede wszystkim z uwagi na fakt, że nieruchomości te były w posiadaniu przedsiębiorcy i służyły (albo też mogły służyć) do prowadzenia działalności gospodarczej, w sytuacji, gdy w latach 2016-2021 Spółka ze względu na zły stan techniczny spornych budynków i budowli obiektywnie nie mogła wykorzystywać ich w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Jednocześnie, remont ww. obiektów był nieopłacalny, a rozbiórka ww. obiektów generowałaby nieuzasadnione wysokie koszty po stronie Spółki, a w przypadku budynku spichrza dodatkowo byłaby niemożliwa - z uwagi na ujęcie obiektu w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta K.; 2) na podstawie art. 174 § 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 1a ust. 1 pkt 3 oraz art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b i e u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym w latach 2016-2021) w zw. z wyrokiem TK z 24 lutego 2021 r., SK 39/19 - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że budynki i budowle znajdujące się w posiadaniu przedsiębiorcy, którego przedmiot, działalności obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej, powinny być każdorazowo kwalifikowane jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i w konsekwencji budynki powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości wg najwyższej stawki podatku (tj. stawki właściwej dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej), zamiast wg. stawki dot. tzw. budynków pozostałych, a budowle w ogóle powinny podlegać opodatkowaniu (zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.), nawet gdy budynki i budowle te nie mogą potencjalnie być wykorzystywane w ramach działalności gospodarczej z uwagi na ich zły stan techniczny. Taka wykładnia przepisów u.p.o.l. jest sprzeczna z wyrokiem TK, który wskazał, że art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę (każdego, tj. również prowadzącego, wyłącznie działalność gospodarczą, czyli nieprowadzącego obok działalności gospodarczej także działalności o innym niż gospodarczy charakterze) lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że wyrok TK zapadł w sprawie dotyczącej opodatkowania podatkiem ód nieruchomości i obiektów stanowiących własność osoby fizycznej, ale znajduje zastosowanie również, m.in. w przypadku nieruchomości i obiektów osób prawnych, co potwierdza wprost sentencja Wyroku TK, która nie zawiera zastrzeżenia, iż wyrok ten powinien być odnoszony wyłącznie do nieruchomości i obiektów osób fizycznych, lecz do wszystkich przedsiębiorców. Stanowisko to potwierdza również orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym wyrok TK dotyczy wszystkich przedsiębiorców bez względu na formę prawną. b) art. 1a ust. 1 pkt 3 oraz art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b i e u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym w latach 2016-2021) w zw. z wyrokiem TK - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że należące do Spółki budynki powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości w oparciu o najwyższą stawkę podatku (tj. stawkę właściwą dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej), a budowle w ogóle powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, tylko i wyłącznie z tego powodu, że budynki i budowle te znajdują się w posiadaniu Spółki, tj. przedsiębiorcy, podczas gdy ww. budynki i budowle: - nie były i nie mogły nawet potencjalnie być wykorzystywane w prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej z uwagi na ich zły stan techniczny oraz z innych przyczyn technicznych (przestarzała konstrukcja, odcięcie instalacji itd.), - były utrzymywane przez Spółkę ze względu na niemożność wyburzenia (budynek spichrza) ze względu na ujęcie w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta K. W konsekwencji, zgodnie z wyrokiem TK, powyższe przesądza, że brak jest podstaw do uznania budynków i budowli Spółki za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tym samym, powierzchnia użytkowa spornych budynków Spółki powinna podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości wg. stawki właściwej dla budynków pozostałych, a sporne budowle w ogóle nie powinny podlegać opodatkowaniu (zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.) W oparciu o te zarzuty pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. i uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta oraz zasądzenie na rzecz Spółki, zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjne, a z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. W tej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne. Oparcie skargi kasacyjnej na zarzutach naruszenia prawa procesowego oraz zarzutach naruszenia prawa materialnego, co do zasady, wymusza na sądzie kasacyjnym rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów procesowych, albowiem tylko wówczas, gdy stan faktyczny sprawy został poprawnie ustalony i nie doszło do mających wpływ na wynik sprawy naruszeń procesowych, można przejść do oceny zastosowania i wykładni prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 9 maja 2013 r., I OSK 2355/11). Jednak w tej sprawie rozpoznanie zarzutów naruszenia prawa procesowego wymaga uprzedniego odniesienia się do zarzutów naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., albowiem prawidłowa wykładnia tego przepisu, uwzględniająca treść wyroku TK z 24 lutego 2021 r., SK 39/19, rzutuje na ocenę stanowiska sądu pierwszej instancji w kwestii prawidłowości ustaleń stanu faktycznego sprawy. Należy zatem przypomnieć, że w myśl art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, należy rozumieć grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem ust. 2a. Zgodnie z tym zastrzeżeniem do gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zalicza się: (1) budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami; (2) gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i d; a także (3) budynków, budowli lub ich części, w odniesieniu do których została wydana decyzja ostateczna organu nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm.), lub decyzja ostateczna organu nadzoru górniczego, na podstawie której trwale wyłączono budynek, budowlę lub ich części z użytkowania (art. 1a ust. 2a u.p.o.l.). W przywołanym wyroku z 24 lutego 2021 r., SK 39/19, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Po wydaniu tego wyroku jasne stało się, że sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę, bez względu na jego status i formę organizacyjnoprawną (osoba fizyczna, prawna), nie jest wystarczający do uznania związku tej nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą. Pojawił się natomiast problem doprecyzowania "związku" nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tej kwestii Trybunał nie rozwinął w cyt. orzeczeniu, pozostawiając ją do rozstrzygnięcia sądom administracyjnym. Jak słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowany został pogląd, że związek ten, oprócz samego posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, powinien być oparty na faktycznym lub nawet potencjalnym wykorzystywaniu tej nieruchomości w działalności gospodarczej tego podmiotu. Grunty, budynki i budowle, które choćby pośrednio lub w ograniczonym zakresie służą prowadzeniu działalności gospodarczej, powinny być uznane ze związane z tą działalnością. W ustaleniu istnienia związku nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą przydatne mogą być na przykład takie okoliczności jak: wprowadzenie nieruchomości do ewidencji środków trwałych, ujęcie wydatków na nabycie lub wytworzenie oraz utrzymanie w kosztach działalności gospodarczej. O istnieniu takiego związku może też świadczyć charakter rzeczy (np. budowli), wskazujący na jej gospodarcze przeznaczenie (zob. wyroki NSA z 4 marca 2021 r., III FSK 895-898/21). W przywołanym przez sąd pierwszej instancji wyroku NSA z 15 grudnia 2021 r., III FSK 4061/21, wskazano dodatkowo, że "za związane z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. można uznać nieruchomości stanowiące własność podatnika (znajdujące się w posiadaniu samoistnym albo użytkowaniu wieczystym), które są w posiadaniu przedsiębiorcy (innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą) oraz jednocześnie: (1) wchodzą w skład prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ kodeksu cywilnego, w szczególności gdy podatnik ujął te składniki majątkowe w prowadzonej ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej lub (2) przedmiot działalności przedsiębiorcy obejmuje jedynie prowadzenie działalności gospodarczej, bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej, lub (3) nieruchomości są funkcjonalnie powiązane z przedsiębiorstwem prowadzonym przez podmiot, w którego posiadaniu się znajdują, nawet jeżeli nie zostały uwzględnione w ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych, tzn.: są faktycznie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej w znaczeniu zdefiniowanym w art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. albo mogą być potencjalnie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej w ww. rozumieniu, przez co należy rozumieć sytuację, w której przedsiębiorca podejmuje i realizuje zachowania kwalifikowane w obrębie przedmiotu opodatkowania jako czynności mające na celu przygotowanie, zachowanie lub zabezpieczenie nieruchomości do przyszłej (planowanej) działalności gospodarczej, bądź do kontynuacji przerwanej działalności gospodarczej, związane z ponoszeniem wydatków rozliczanych w kosztach uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej. W cytowanym wyroku NSA rozważył także, czy użyty przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku SK 39/19 zwrot "niewykorzystywanych i niemogących być potencjalnie wykorzystywanymi do prowadzenia działalności gospodarczej", nie rozszerza katalogu wyłączeń z art. 1a ust. 2a u.p.o.l. (wcześniej z art. 1a ust. 1 pkt 3 in fine), a co więcej - nie zastępuje unormowania zawartego w tym przepisie, a także w art. 1a ust. 1 pkt 3 ab initio? Skład orzekający NSA doszedł do wniosku, że tego typu ingerencja w tekst ustawy, bez derogowania przepisu, byłaby nieuzasadniona. Dlatego zwrot: "niemogących być potencjalnie wykorzystywanymi do prowadzenia działalności gospodarczej", którym posłużył się Trybunał w uzasadnieniu swego wyroku, nie powinien być odnoszony się do uregulowanych wprost w ustawie podatkowej wyjątków od możliwości rozpoznania nieruchomości jako związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej (obecnie unormowanych w art. 1a ust. 2a u.p.o.l., a przed 1 stycznia 2016 r. w art. 1a ust. 1 pkt 3 in fine). Zwrot ten należy natomiast tłumaczyć w taki sposób, że podwyższona stawka opodatkowania nie będzie mogła znaleźć zastosowania w przypadku wystąpienia obiektywnej i niezależnej od przedsiębiorcy, a także niedającej się przewidzieć przeszkody całkowicie uniemożliwiającej prowadzenie lub kontynuowanie działalności gospodarczej. Nie dotyczy to sytuacji, gdy w czasie trwania takiej przeszkody przedsiębiorca, w posiadaniu którego znajduje się nieruchomość (jej część), samodzielnie podejmuje czynności mające na celu jej przygotowanie do przyszłej (planowanej) działalności gospodarczej, podnosi dla celów wykonywanej działalności gospodarczej walory użytkowe nieruchomości, funkcjonalnie wiążąc ją z prowadzonym przedsiębiorstwem, lub rozlicza w ramach działalności gospodarczej inne koszty z nią związane. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela te poglądy, a odnosząc je od okoliczności faktycznych tej sprawy należy wskazać, że nie budzą wątpliwości ustalenia organów podatkowych, przyjęte przez sąd pierwszej instancji za podstawę wyrokowania, że Spółka nie prowadzi innej działalności niż działalność gospodarcza, o której mowa w art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. Bezsporne jest również to, że przedmiotowe nieruchomości są składnikami majątkowymi wchodzącymi w skład przedsiębiorstwa Spółki. Zostały one ujęte w ewidencji środków trwałych Spółki. Te ustalenia nie zostały podważone w skardze kasacyjnej, dlatego prawidłowa jest ocena organów podatkowych oraz sądu pierwszej instancji, że przedmiotowe nieruchomości są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej Spółki w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. z uwzględnieniem wyroku TK z 21 lutego 2021 r., SK 39/19. Oceny tej nie podważają twierdzenia Spółki, że nieruchomości te, z uwagi na ich stan techniczny, nie są faktycznie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. W odniesieniu do spornych obiektów nie została wydana ostateczna decyzja organu nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, czy też decyzja ostateczna organu nadzoru górniczego, na podstawie której trwale wyłączono budynek, budowlę lub ich części z użytkowania. W sprawie nie zachodzą więc przesłanki z art. 1a ust. 2a pkt 3 u.p.o.l., pozwalające na wyłączenie związku tych obiektów z prowadzeniem działalności gospodarczej. Związku nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą nie przekreśla też wpisanie jej do ewidencji zabytków. Również okoliczność, że podatnik nie wykorzystuje określonych budynków czy też budowli w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, nie stanowi o zerwaniu związku tych nieruchomości z prowadzoną przez tego podatnika działalnością gospodarczą. W konsekwencji należy stwierdzić, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., SK 39/19. Prawidłowo również ocenił ustalenia organów wskazujące na związek spornych nieruchomości z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą. Z tych względów niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia wymienionych w niej przepisów prawa procesowego oraz materialnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. SNSA Paweł Borszowski SNSA Wojciech Stachurski SNSA Anna Dalkowska
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI