III FSK 779/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T. Spółki z o.o. sp.k. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora IAS dotyczącą podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Spółka zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym nieuwzględnienie złożonych dokumentów oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących zwolnienia z PCC, gdy pożyczkodawca jest podatnikiem VAT. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że kluczowe dla wyłączenia z opodatkowania PCC jest to, czy pożyczkodawca zawodowo zajmuje się udzielaniem pożyczek i korzysta ze zwolnienia z VAT. W tej sprawie pożyczkodawca nie prowadził działalności gospodarczej w zakresie usług finansowych, a udzielenie pożyczki miało charakter incydentalny. NSA uznał również, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i nie naruszył przepisów postępowania, a uzasadnienie wyroku było wystarczające. Sąd odrzucił również zarzut błędnej wykładni art. 7 ust. 5 pkt 1 u.p.c.c. w zakresie powołania się na fakt zawarcia umowy pożyczki, uznając, że ujawnienie pożyczki w jakiejkolwiek formie skutkuje zastosowaniem stawki 20% PCC, jeśli podatek nie został zapłacony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że incydentalne udzielenie pożyczki przez podmiot będący podatnikiem VAT, który nie prowadzi profesjonalnej działalności w zakresie usług finansowych, podlega opodatkowaniu PCC. Potwierdzenie, że ujawnienie pożyczki w jakiejkolwiek formie w toku postępowania podatkowego skutkuje zastosowaniem stawki 20% PCC.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której pożyczkodawca nie prowadzi profesjonalnej działalności finansowej. Interpretacja 'powołania się' na pożyczkę może być szeroka.
Zagadnienia prawne (3)
Czy udzielenie pożyczki przez podmiot będący podatnikiem VAT, który nie prowadzi profesjonalnej działalności w zakresie usług finansowych, podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, udzielenie pożyczki podlega PCC, jeśli pożyczkodawca nie prowadzi profesjonalnej działalności w zakresie usług finansowych, nawet jeśli jest zarejestrowany jako podatnik VAT.
Uzasadnienie
NSA uznał, że kluczowe dla wyłączenia z opodatkowania PCC jest zawodowe zajmowanie się udzielaniem pożyczek i korzystanie ze zwolnienia z VAT. Incydentalne udzielenie pożyczki przez podmiot nieprowadzący takiej działalności skutkuje obowiązkiem zapłaty PCC.
Czy ujawnienie faktu zawarcia umowy pożyczki w ramach czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, niezależnie od formy, skutkuje zastosowaniem podwyższonej stawki PCC (20%) w przypadku niezapłacenia podatku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, każde powołanie się na fakt zawarcia umowy pożyczki, niezależnie od formy (np. e-mail), w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego, skutkuje zastosowaniem stawki 20% PCC, jeśli podatek nie został zapłacony.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przez 'powołanie się' należy rozumieć wszelkie działania podatnika prowadzące do ujawnienia pożyczki, a nie tylko formalne zgłoszenie. Informacja zawarta w e-mailu była wystarczająca do zastosowania stawki 20%.
Czy sąd administracyjny powinien dopuścić dowody z dokumentów złożonych przez stronę w skardze kasacyjnej, jeśli nie służą one wyjaśnieniu istotnych wątpliwości, a jedynie ponownemu ustaleniu stanu faktycznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie powinien dopuszczać dowodów, które nie służą wyjaśnieniu istotnych wątpliwości co do okoliczności sprawy i nie są niezbędne dla realizacji celu postępowania, a jedynie mają na celu ponowne ustalenie stanu faktycznego.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że celem postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym nie jest ponowne ustalanie stanu faktycznego, a jedynie ocena prawidłowości ustaleń organów i zastosowania prawa materialnego.
Przepisy (9)
Główne
u.p.c.c. art. 2 § pkt 4 lit. b
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Podatkowi PCC nie podlegają czynności cywilnoprawne, inne niż umowa spółki i jej zmiany, jeżeli przynajmniej jedna ze stron jest zwolniona od podatku od towarów i usług z tytułu dokonania tej czynności, z pewnymi wyjątkami.
u.p.c.c. art. 3 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Przedmiotem PCC są m.in. umowy pożyczki.
u.p.c.c. art. 7 § ust. 5 pkt 1
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Stawka podatku wynosi 20%, jeżeli przed organem podatkowym w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, postępowania podatkowego lub kontroli celno-skarbowej podatnik powołuje się na fakt zawarcia umowy pożyczki, depozytu nieprawidłowego lub ustanowienia użytkowania nieprawidłowego albo ich zmiany, a należny podatek od tych czynności nie został zapłacony.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 43 § ust. 1 pkt 38
Ustawa o podatku od towarów i usług
Zwalnia się od podatku usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może dopuścić dowód z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości co do okoliczności tej sprawy.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
o.p. art. 191
Ustawa Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania poprzez nieuwzględnienie dokumentów złożonych przez skarżącą. • Naruszenie przepisów postępowania poprzez niezebranie przez organy podatkowe wyczerpującego materiału dowodowego. • Naruszenie przepisów postępowania poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli legalności działalności organów podatkowych przez Sąd. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie oceny zastosowania się przez Skarżącą do utrwalonej praktyki interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej oraz sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający poznanie motywów. • Naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 5 pkt 1 u.p.c.c. w zw. z art. 2 pkt 4 lit. b u.p.c.c. i art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.c.c. w sytuacji, gdy udzielona pożyczka nie podlegała opodatkowaniu PCC, albowiem jej udzielenie podlegało zwolnieniu z VAT. • Niezastosowanie art. 14n § 4 pkt 2 o.p. w zw. z art. 14k § 1 o.p. i art. 14m § 1 pkt 1 i 2 o.p. poprzez zaakceptowanie pominięcia przez organy podatkowe utrwalonej praktyki interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. • Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię (a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie) art. 7 ust. 5 pkt 1 u.p.c.c. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.c.c. polegającą na przyjęciu, że każde poinformowanie organów podatkowych o zawarciu umowy pożyczki stanowi 'powołanie się' w rozumieniu art. 7 ust. 5 pkt 1 u.p.c.c.
Godne uwagi sformułowania
pożyczkodawca powinien zawodowo zajmować się udzielaniem pożyczek • nie sposób uznać, że zawodowo zajmuje się udzielaniem pożyczek • udzielenie pożyczki jednorazowo (okazjonalnie) i w żaden sposób nie wykonywać zawodowo działalności w zakresie usług finansowych. Tego rodzaju incydentalna pożyczka będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych • przez 'powołanie się' należy rozumieć wszelkie działania podatnika prowadzące do ujawnienia pożyczki, niezależnie od ich charakteru oraz formy w jakiej są podejmowane • Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń, co oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy
Skład orzekający
Krzysztof Winiarski
przewodniczący
Bogusław Woźniak
członek
Paweł Borszowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że incydentalne udzielenie pożyczki przez podmiot będący podatnikiem VAT, który nie prowadzi profesjonalnej działalności w zakresie usług finansowych, podlega opodatkowaniu PCC. Potwierdzenie, że ujawnienie pożyczki w jakiejkolwiek formie w toku postępowania podatkowego skutkuje zastosowaniem stawki 20% PCC."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której pożyczkodawca nie prowadzi profesjonalnej działalności finansowej. Interpretacja 'powołania się' na pożyczkę może być szeroka.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego (PCC vs VAT przy pożyczkach) i zawiera kluczowe dla praktyki interpretacje przepisów, zwłaszcza dotyczące profesjonalnego charakteru działalności i ujawniania pożyczek.
“Pożyczka od firmy VAT-owskiej – czy zawsze bez PCC? NSA wyjaśnia kluczowe rozróżnienie.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.