III FSK 766/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie orzekającą o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu spółki za jej zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług. Sprawa dotyczyła odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej. Skarżący zarzucał m.in. błędną wykładnię przepisów Prawa upadłościowego, twierdząc, że obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość nie istnieje, gdy spółka ma tylko jednego wierzyciela (Skarb Państwa). NSA odrzucił tę argumentację, podkreślając, że art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. odnosi się do samego zgłoszenia wniosku o upadłość, a nie do jego skutku (ogłoszenia upadłości). Sąd wskazał, że obowiązek zgłoszenia wniosku istnieje, gdy dłużnik nie wykonuje wymagalnych zobowiązań, niezależnie od liczby wierzycieli. NSA podkreślił autonomię prawa podatkowego i odrębność pojęć w nim używanych od tych z prawa cywilnego czy handlowego. Sąd uznał również, że wystawianie 'pustych faktur' VAT przez spółkę, której zarządzał skarżący, miało istotny wpływ na sytuację finansową i uzasadniało przypisanie winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość, zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. Skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 116 Ordynacji podatkowej w kontekście obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość spółki z jednym wierzycielem oraz odpowiedzialności za zaległości podatkowe w przypadku wystawiania 'pustych faktur'.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności podatkowej osób trzecich i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa upadłościowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej, istnieje również w sytuacji, gdy spółka posiada tylko jednego wierzyciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości istnieje, gdy dłużnik nie wykonuje wymagalnych zobowiązań, niezależnie od liczby wierzycieli. Przepis art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. odnosi się do samego zgłoszenia wniosku, a nie do jego skutku.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że prawo podatkowe ma swoją autonomię, a pojęcia w nim używane mogą być odmienne od tych w prawie cywilnym czy handlowym. Obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość wynika z niewykonywania wymagalnych zobowiązań, a ocena, czy istnieją przesłanki do ogłoszenia upadłości, należy do sądu upadłościowego. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do nierównego traktowania członków zarządu.
Czy wystawianie 'pustych faktur' VAT przez spółkę, której zarządzał skarżący, może być podstawą do przypisania winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, systematyczny udział spółki w procederze operowania 'pustymi fakturami' ma bezpośredni wpływ na sytuację finansową spółki i może być podstawą do przypisania winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość, zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wystawianie 'pustych faktur' fałszuje sytuację finansową spółki i stanowi podstawę do ustalenia 'właściwego czasu' zgłoszenia wniosku o upadłość. Wina w ujęciu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. obejmuje również lekkomyślność lub niedbalstwo, co miało miejsce w sytuacji systemowego udziału spółki w procederze wystawiania pustych faktur.
Przepisy (9)
Główne
O.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna.
O.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
Członek zarządu nie ponosi odpowiedzialności, jeśli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub otwarto postępowanie restrukturyzacyjne, albo że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy.
u.p.t.u. art. 108 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podstawa do określenia kwoty podatku do zapłaty z tytułu wystawionych faktur.
u.p.u. art. 11 § 1
Prawo upadłościowe
Przesłanka niewypłacalności dłużnika.
u.p.u. art. 10
Prawo upadłościowe
Przesłanka niewypłacalności dłużnika.
Pomocnicze
O.p. art. 116 § 2
Ordynacja podatkowa
Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.
p.p.s.a. art. 184
Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego
p.p.s.a. art. 204 § 1
Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Brak obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość, gdy spółka ma tylko jednego wierzyciela. • Zobowiązania podatkowe powstały po okresie pełnienia funkcji prezesa zarządu. • Spółka była w dobrej kondycji finansowej w okresie pełnienia funkcji przez skarżącego. • Egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna po upływie wielu lat od utraty wpływu na sytuację spółki. • Naruszenie zasad postępowania przez organy podatkowe (brak wyjaśnienia stanu faktycznego, brak odniesienia do zarzutów, błędna ocena dowodów, odmowa przeprowadzenia dowodów).
Godne uwagi sformułowania
Prawo administracyjne ujmowane jest jako gałąź obejmująca swym zakresem: prawo administracyjne materialne, prawo administracyjne ustrojowe oraz prawo administracyjne procesowe. • Fundamentalne znaczenie dla rozumienia prawa administracyjnego stanowi spostrzeżenie, że poprzez ingerencję publicznoprawną administracja ma realizować określone cele publiczne, chroniąc jednocześnie pewne wartości ogólne, podstawowe w demokratycznym państwie prawnym. • W poszanowaniu i realizacji autonomii prawa podatkowego oraz uzasadnionego odróżniania prawa podatkowego od regulacji prawnych innych dziedzin prawa, na przykład prawa cywilnego lub prawa handlowego nie można bezkrytycznie utożsamiać określonych pojęć i terminów prawa podatkowego z pojęciami lub terminami prawa cywilnego albo handlowego, jeżeli kontekst i cel wymienionych regulacji prawnych jest normatywnie różnym w szczególności, gdy pomimo podobieństwa treści przepisy – zastosowanie przepisów – dotyczą różnych instytucji. • Art. 116 O.p., w tym w szczególności art. 116§ 1 pkt 1 lit. a O.p., nie posługuje się terminem i/lub pojęciem ogłoszenia upadłości, nie odsyła do instytucji ogłoszenia upadłości, stanowi wyłącznie o wykazaniu, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości. […]
Skład orzekający
Jacek Brolik
przewodniczący sprawozdawca
Anna Dalkowska
członek
Agnieszka Olesińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 116 Ordynacji podatkowej w kontekście obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość spółki z jednym wierzycielem oraz odpowiedzialności za zaległości podatkowe w przypadku wystawiania 'pustych faktur'."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności podatkowej osób trzecich i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa upadłościowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności zarządu za długi spółki, z praktycznym aspektem dotyczącym VAT i 'pustych faktur'. Interpretacja obowiązku zgłoszenia upadłości przy jednym wierzycielu jest kluczowa dla wielu przedsiębiorców.
“Czy prezes zarządu odpowiada za długi spółki, gdy ma ona tylko jednego wierzyciela? NSA wyjaśnia kluczowe zasady.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.