III FSK 759/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-28
NSApodatkoweWysokansa
postępowanie egzekucyjneumorzenie postępowaniaprzedawnieniezobowiązanie podatkoweNSAskarga kasacyjnaprawo administracyjneprawo podatkoweegzekucja administracyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, uznając, że przedawnienie zobowiązania podatkowego nie stanowi niedopuszczalności egzekucji w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. K. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora IAS w Katowicach odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca argumentowała, że przedawnienie zobowiązania podatkowego powinno stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. NSA podkreślił, że po nowelizacji u.p.e.a. w 2020 r. podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego (przeszkody procesowe) zostały rozdzielone od zarzutów egzekucyjnych (przeszkody materialnoprawne).

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. Sprawa dotyczyła odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego, w tym art. 60 § 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., argumentując, że przedawnienie zobowiązania podatkowego powinno być podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego jako niedopuszczalność egzekucji. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i nie stwierdzając nieważności postępowania, uznał zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że po nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) z 2020 r., podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego (przeszkody procesowe) zostały wyraźnie rozdzielone od zarzutów egzekucyjnych (przeszkody materialnoprawne). Przedawnienie zobowiązania podatkowego, zdaniem NSA, nie stanowi niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., lecz może być podstawą zarzutu egzekucyjnego z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Sąd wskazał, że niedopuszczalność egzekucji ma charakter formalny i wynika z przepisów prawa wyłączających możliwość przymusowej realizacji obowiązku. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przedawnienie zobowiązania podatkowego nie stanowi niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Może być podstawą zarzutu egzekucyjnego z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.

Uzasadnienie

Po nowelizacji u.p.e.a. w 2020 r. podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego (przeszkody procesowe) zostały rozdzielone od zarzutów egzekucyjnych (przeszkody materialnoprawne). Niedopuszczalność egzekucji ma charakter formalny i wynika z przepisów prawa wyłączających możliwość przymusowej realizacji obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

u.p.e.a. art. 59 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej (pkt 1) ma charakter formalny i nie obejmuje przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przedawnienie zobowiązania podatkowego może stanowić podstawę zarzutów egzekucyjnych.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek sądu pierwszej instancji sporządzenia uzasadnienia wyroku.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedawnienie zobowiązania podatkowego nie stanowi niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zarzuty dotyczące braku wszechstronnego rozważenia sprawy przez sąd pierwszej instancji są niezasadne bez zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Odrzucone argumenty

Przedawnienie zobowiązania podatkowego jako podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji poprzez brak wszechstronnego rozważenia sprawy i nierozpatrzenie wszystkich podnoszonych kwestii.

Godne uwagi sformułowania

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania Po nowelizacji przepisów u.p.e.a. w 2020 r. wyraźnie rozdzielono te instytucje po to, aby nie dublować środków ochrony zobowiązanego. Przedawnienie zobowiązania podatkowego, na które powołuje się strona skarżąca, nie stanowi o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Skład orzekający

Wojciech Stachurski

przewodniczący sprawozdawca

Sławomir Presnarowicz

członek

Agnieszka Olesińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji, w szczególności rozróżnienie między przesłankami umorzenia a zarzutami egzekucyjnymi, a także kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego jako podstawy do umorzenia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji po nowelizacji u.p.e.a. z 2020 r. i może wymagać analizy w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa wyjaśnia ważne rozróżnienie między umorzeniem postępowania egzekucyjnego a zarzutami egzekucyjnymi, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego. Pokazuje, jak zmiany legislacyjne wpływają na interpretację przepisów.

Przedawnienie podatku nie zawsze oznacza koniec egzekucji. NSA wyjaśnia kluczowe różnice.

Dane finansowe

WPS: 480 PLN

Sektor

podatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 759/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska
Sławomir Presnarowicz
Wojciech Stachurski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1138/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-11-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 59 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant Luiza Wyszomierska, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1138/23 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 19 czerwca 2023 r., nr 2401-IEE.7192.222.2023.4/MSL UNP: 2401-23-137862 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 17 listopada 2023 r., I SA/Gl 1138/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. K. (dalej: ,,Skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 19 czerwca 2023 r., nr 2401-IEE.7192.222.2023.4/MSL UNP: 2401-23-137862, w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Jastrzębiu-Zdroju z 21 kwietnia 2023 r., odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 24 marca 2023 r., nr 2414-723.262510.2023. Zdaniem organów na obecnym etapie nie wystąpiła żadna z przesłanek wskazanych w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm., dalej: ,,u.p.e.a."), dająca organowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podzielił stanowisko organów egzekucyjnych. Wskazał, że nowelizacja u.p.e.a., która weszła w życie z dniem 30 lipca 2020 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), całkowicie przeobraziła zarówno podstawy zarzutu, jak i przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie istnieje aktualnie możliwość powoływania tych samych okoliczności w ramach zarzutu oraz żądania umorzenia postępowania. W trybie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej można obecnie podnosić zarzuty oparte na przeszkodach o charakterze materialnoprawnym. Natomiast przyczynami umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą być obecnie wyłącznie przeszkody procesowe.
Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Skarżącej. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzucił:
1) rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z. art. 133 p.p.s.a. w zw. z. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z. art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: ,,k.p.a."), w zw. z art. art. 138 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich aspektów sprawy, mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia oraz brak rozpatrzenia przez sąd wszystkich podnoszonych przez stronę kwestii, wniosków, argumentów i wybiórczym potraktowaniu zarzutów polegającym na ograniczeniu się do rozpoznania jedynie części zarzutów natury proceduralnej z pominięciem większości stawianych zaskarżonej decyzji zarzutów (oraz obszernie opisanych i uzasadnionych) i w konsekwencji nieuwzględnienie zarzutu rażącego naruszenia przez organy przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy i ograniczenie się jedynie do powielenia uzasadnienia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, w tym pominięcie odniesienia się do większości zarzutów i braku uzasadnienia dlaczego organ drugiej instancji nie uznaje ich za zasadne lub niezasadne oraz zaniechanie podjęcia jakichkolwiek czynności dowodowych celem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym, co stanowi rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą organ drugiej instancji jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, bowiem w ocenie sądu nawet jeśli do uchybień natury procesowej doszło, to nie miały one wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia;
2) rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z. art. 133 p.p.s.a. w zw. z. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z. art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich aspektów sprawy, mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia oraz brak rozpatrzenia przez sąd wszystkich podnoszonych przez stronę kwestii, wniosków, argumentów i wybiórczym potraktowaniu zarzutów polegającym na ograniczeniu się do rozpoznania jedynie części zarzutów natury proceduralnej z pominięciem większości stawianych zaskarżonej decyzji zarzutów (oraz obszernie opisanych i uzasadnionych) i w konsekwencji nieuwzględnienie zarzutu rażącego naruszenia przez organy przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu uzasadnienia decyzji w sposób zdawkowy, minimalistyczny nie odpowiadający wymogom stawianym przez przepisy postępowania administracyjnego m.in. poprzez zaniechanie szczegółowego wyjaśnienia przyczyn dla których organ podjął zaskarżone rozstrzygnięcie oraz niewyjaśnienie przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez stronę postanowienia bez potrzeby stosowania środków przymusu oraz braku wskazania dowodów, na których oparł się organ wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie; a nadto poprzez zaniechanie odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu (który to obowiązek wynika z przepisów z art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a.), a który to brak prawidłowego odniesienia się przez organ do zarzutów zawartych w odwołaniu stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo naruszenie z uwagi na jego charakter (w tym skalę zaniechań ze strony organu drugiej instancji) uzasadnia twierdzenie, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach zaniechał ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem zarzutów zawartych w odwołaniu, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, bowiem w ocenie sądu nawet jeśli do uchybień natury procesowej doszło, to nie miały one wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia;
3) rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z. art. 133 p.p.s.a. w zw. z. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z. art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich aspektów sprawy, mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia oraz brak rozpatrzenia przez sąd wszystkich podnoszonych przez stronę kwestii, wniosków, argumentów i wybiórczym potraktowaniu zarzutów polegającym na ograniczeniu się do rozpoznania jedynie części zarzutów natury proceduralnej z pominięciem większości stawianych zaskarżonej decyzji zarzutów (oraz obszernie opisanych i uzasadnionych) i w konsekwencji nieuwzględnienie zarzutu rażącego naruszenia przez organy przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na niewyznaczeniu stronie terminu celem umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a co za tym idzie uniemożliwienie stronie wzięcie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, skutkujące brakiem możliwości obrony przez stronę swoich praw, bowiem w ocenie sądu nawet jeśli do uchybień natury procesowej doszło, to nie miały one wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia;
4) rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 60 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 oraz § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 5 u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w sprawie nie zaktualizowały się przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nieistnienie egzekwowanego obowiązku (w tym na skutek przedawnienia zobowiązania podatkowego) nie mieści się w katalogu przesłanek umorzenia zawartych w art. 59 § 1 u.p.e.a. w tym przede wszystkim w pojęciu "niedopuszczalności egzekucji administracyjnej" (por. art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), a w konsekwencji wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Jastrzębiu-Zdroju w sprawie o numerze: 2414- SEE.7114.T.129.2023 (UNP: 2414-23-018885) postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a także przyjęciu, że obrona merytoryczna, realizowana jest wyłącznie w trybie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, w pojęciu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w znaczeniu użytym w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie mieszczą się przeszkody materialnoprawne, podczas gdy w sprawie brak było przesłanek do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia, a prawidłowa wykładnia art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. uzasadnia tezę, że "nieistnienie egzekwowanego obowiązku" mieści się w szerokim pojęciu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, a co za tym idzie postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Wniósł także o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi po przeprowadzeniu rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W tej sprawie w sposób szczególny należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 i 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może badać sprawy w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych. Granice kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają wskazane przez stronę skarżącą naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować stron postępowania i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (zob. np. wyrok NSA z 16 lipca 2013 r., II FSK 2208/11). Sąd kasacyjny nie może również modyfikować uzasadnienia zarzutów kasacyjnych pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną (zob. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2015 r., II FSK 1079/13).
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zarzuty skargi kasacyjnej nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zasadniczym trzonem argumentacji do zarzutów postawionych w punktach 1-3 skargi kasacyjnej jest powielone twierdzenie, że do naruszenia wymienionych tam przepisów doszło cyt.: "poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich aspektów sprawy, mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia oraz brak rozpatrzenia przez sąd wszystkich podnoszonych przez stronę kwestii, wniosków, argumentów i wybiórczym potraktowaniu zarzutów polegającym na ograniczeniu się do rozpoznania jedynie części zarzutów natury proceduralnej z pominięciem większości stawianych zaskarżonej decyzji zarzutów (oraz obszernie opisanych i uzasadnionych) i w konsekwencji nieuwzględnienie zarzutu rażącego naruszenia przez organy przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (...)." Należy jednak zauważyć, że mimo tej argumentacji, w żadnym z punków skargi kasacyjnej nie ma zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten nakłada na sąd pierwszej instancji obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyroku, które powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Dlatego w przypadku, gdy strona wnoszona skargę kasacyjną kwestionuje kompletność wypowiedzi sądu pierwszej instancji w zakresie między innymi wyjaśnia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, winna tę argumentację oprzeć na zarzucie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W tej sprawie, wobec braku zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., bezpodstawne są twierdzenia skargi kasacyjnej dotyczące braku rozpatrzenia przez sąd wszystkich podnoszonych przez stronę kwestii, wniosków, argumentów i zarzutów.
W dalszej kolejności należy zauważyć, że zarzuty skargi kasacyjnej stanowią w istocie powielenie zarzutów skargi złożonej do sądu pierwszej instancji w zakresie naruszeń, których miały dopuścić się organy administracyjne. Co prawda zostały one poprzedzone przywołaniem szeregu przepisów procedury sądowoadministracyjnej, to jednak autor skargi kasacyjnej nie wykazał skutecznie ich naruszenia. Przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, czy też art. 151 p.p.s.a., mają charakter wynikowy, tzn. wskazują na to jaki powinien być wynik sądowej kontroli, uchylenie zaskarżonego aktu w razie stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.), bądź też oddalenie skargi (art. 151 p.p.s.a.). Zastosowanie przez sąd pierwszej instancji, któregoś z tych przepisów jest rezultatem sądowej kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Skuteczność zarzutu naruszenia tych przepisów zależy więc od wykazania wadliwości tej kontroli. W tej sprawie strona skarżąca kasacyjnie takiej wadliwości nie wykazała.
W tej sprawie kluczowe stało się to, czy podnoszony przed organem egzekucyjnym zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego mógł stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W uzasadnieniu zaskarżonego wyrok sąd pierwszej instancji szeroko wyjaśnił istotę podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego, akcentując w szczególności ich odmienny charakter w odniesieniu do zarzutów egzekucyjnych. Słusznie zauważył, że po nowelizacji przepisów u.p.e.a. w 2020 r. wyraźnie rozdzielono te instytucje po to, aby nie dublować środków ochrony zobowiązanego. Ochrona merytoryczna zobowiązanego realizowana jest w trybie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a.). Z kolei ochrona formalna realizowana jest albo w ramach skargi na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.) albo żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.).
Przywołany w skardze kasacyjnej art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. stanowi o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, w tym także ze względu na zobowiązanego (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). W stanie prawnym obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., niedopuszczalność egzekucji była przesłanką zarzutów egzekucyjnych z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Na tle tej regulacji w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają charakter formalny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Niedopuszczalność ta ma charakter generalny i bezwarunkowy, niezależny od konkretnego postępowania egzekucyjnego i aktualny zawsze, w każdym postępowaniu. Inaczej mówiąc, musi istnieć przeszkoda formalna do wszczęcia egzekucji administracyjnej (zob. wyroki NSA: z 1 grudnia 2022 r., III FSK 1241/21; z 8 listopada 2022 r., III FSK 1048/21; z 1 czerwca 2022 r., III FSK 1324/21; z 4 kwietnia 2023 r., III FSK 1805/21). Stanowisko to pozostaje aktualne na gruncie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Przedawnienie zobowiązania podatkowego, na które powołuje się strona skarżąca, nie stanowi o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Przedawnienie zobowiązania podatkowego prowadzi do wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku i w związku z tym może stanowić podstawę zarzutów egzekucyjnych (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.). Przy czym odrębną kwestią jest to, czy w realiach danej sprawy taki zarzut może być uznany za dopuszczalny. Ustawodawca przewidział bowiem możliwość uznania zarzutu za niedopuszczalny, jeżeli jest on albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym (art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). Uznanie zarzutu za niedopuszczalny nie otwiera jednak drogi do rozpatrywania podnoszonej w zarzucie kwestii w ramach żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Zatem w tej sprawie organy egzekucyjne, a za nimi sąd pierwszej instancji słusznie uznały, że nie ma podstaw do zastosowania art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a zarzut naruszenia tego przepisu jest całkowicie niezasadny. W konsekwencji niezasadne są też pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
SWSA (del.) Agnieszka Olesińska SNSA Wojciech Stachurski SNSA Sławomir Presnarowicz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI